ભારતના રાષ્ટ્રપતિ, શ્રીમતી દ્રૌપદી મુર્મુએ આજે (20 સપ્ટેમ્બર 2026) નવી દિલ્હી ખાતે નેશનલ ગ્રીન ટ્રિબ્યુનલ દ્વારા આયોજિત 'ધ ફ્યુચર ઓફ એન્વાયર્નમેન્ટ એન્ડ ક્લાઇમેટ ડાયનામિક્સ' પરની આંતરરાષ્ટ્રીય પરિષદના સમાપન સત્રને વિભૂષિત કર્યું હતું.

આ પ્રસંગે બોલતા, રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે આબોહવા પરિવર્તન માનવ અસ્તિત્વના બહુવિધ સ્તરો પર અસંતુલન પેદા કરે છે. જૈવવિવિધતાનું નુકસાન, જળ તણાવ અને જમીનનું ધોવાણ જેવા મુદ્દાઓ તેની સાથે ઊંડાણપૂર્વક રીતે જોડાયેલા છે. આબોહવા પરિવર્તનની ખાદ્ય સુરક્ષા, આરોગ્ય અને આજીવિકા પર પણ ગંભીર અસરો પડી રહી છે.

રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે આટલી જટિલ પડકારનો અસરકારક રીતે સામનો કરવા માટે નીતિઓ અને ક્રિયાઓનું સુઆયોજિત માળખું આવશ્યક છે. આ માળખાએ માત્ર સરકારો અને કાનૂની નિષ્ણાતો જ નહીં પરંતુ આબોહવા પરિવર્તનથી સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત સમુદાયોની સક્રિય ભાગીદારી પણ સુનિશ્ચિત કરવી જોઈએ. ગ્રામીણ અને વનવાસી સમાજો, નાના ખેડૂતો, મહિલાઓ અને અન્ય સંવેદનશીલ સમુદાયોની જરૂરિયાતો પ્રત્યે વિશેષ સંવેદનશીલતા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે તેઓ કુદરતી આપત્તિઓનો સામનો કરે છે.

રાષ્ટ્રપતિએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે પરંપરાગત જ્ઞાન પ્રણાલીઓ, સ્થાનિક સમુદાયોની પદ્ધતિઓ અને જીવંત અનુભવો સાથે, આબોહવા અનુકૂલન ક્ષમતા વધારવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. તેમણે કહ્યું કે આપણે પરંપરાગત જ્ઞાનમાં મૂળ ધરાવતા લોકો-કેન્દ્રીત અને સમુદાય-આધારિત અનુકૂલન અભિગમો દ્વારા આબોહવા સ્થિતિસ્થાપકતાને મજબૂત કરવી જોઈએ. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ટકાઉ વનીકરણ પણ આબોહવા સ્થિતિસ્થાપકતા વધારવામાં નોંધપાત્ર ભૂમિકા ભજવી શકે છે. વનીકરણના પ્રયાસો જે જૈવવિવિધતાને પોષે છે અને સ્થાનિક પરિસ્થિતિઓ સાથે સુસંગત છે તે આ સંદર્ભમાં નિમિત્ત બની શકે છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ટકાઉ વનીકરણનો સાચો ઉદ્દેશ્ય માત્ર વૃક્ષો વાવવાનો નથી, પરંતુ તંદુરસ્ત અને સ્વ-ટકાઉ ઇકોસિસ્ટમને પુનર્જીવિત કરવાનો છે.

રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે વિકાસશીલ દેશોએ એવો માર્ગ કંડારવો જોઈએ જે વિકાસની ગતિ જાળવી રાખીને સ્થિતિસ્થાપકતામાં વધારો કરે. જવાબદાર આબોહવા ક્રિયાઓ માટેની પ્રતિબદ્ધતાઓએ દેશની વિકાસની જરૂરિયાતો અને આર્થિક આકાંક્ષાઓ સાથે સુસંગત હોવું જોઈએ. તેઓ તકનીકી રીતે પણ શક્ય હોવા જોઈએ. પરિષદમાં આવા ઘણા પાસાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવી છે તે જાણીને તેમને આનંદ થયો હતો.

રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે ભારતે સામાન્ય નાગરિકો, ખાસ કરીને યુવાનોને જોડીને પર્યાવરણીય જાગરૂકતા વધારવામાં પ્રશંસનીય કાર્ય કર્યું છે. ભારત સરકારની 'મિશન લાઈફ' (Mission LiFE) પહેલે દર્શાવી દીધું છે કે જાહેર ભાગીદારી અને સમુદાયની માલિકી દ્વારા પર્યાવરણીય પુનઃસ્થાપન તરફ અર્થપૂર્ણ પગલાં પ્રાપ્ત કરી શકાય છે.

રાષ્ટ્રપતિએ નેશનલ ગ્રીન ટ્રિબ્યુનલની પ્રશંસા કરી હતી કે જેમણે પર્યાવરણીય મુદ્દાઓમાં સક્રિય વિવિધ દેશોના નિષ્ણાતો, ન્યાયાધીશો, ન્યાયશાસ્ત્રીઓ અને મુખ્ય હિસ્સેદારોને એક મંચ પર લાવ્યા છે. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે આ પરિષદના વિચાર-વિમર્શ અને કાર્ય યોજનાઓ સમાવેશી નીતિઓ અને અસરકારક કાર્યોમાં આધારિત આબોહવા-સ્થિતિસ્થાપક સમાજોના નિર્માણનો માર્ગ મોકળો કરવામાં યોગદાન આપશે.

રાષ્ટ્રપતિનું સંબોધન જોવા માટે કૃપા કરીને અહીં ક્લિક કરો

SM/BS/JD