ભારતના પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નિમંત્રણ પર, બેલ્જિયમ સામ્રાજ્યના પ્રધાનમંત્રી, મહામહિમ શ્રી બાર્ટ ડિ વર (H.E. Mr. Bart De Wever), 2-4 સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન ભારતની સત્તાવાર મુલાકાતે છે. બેલ્જિયમના પ્રધાનમંત્રી સાથે બેલ્જિયમના સંરક્ષણ અને વિદેશ વેપાર મંત્રી, મહામહિમ શ્રી થિયો ફ્રેન્કન (H.E. Mr. Theo Francken) અને અધિકારીઓ તથા બિઝનેસ લીડર્સનું એક ઉચ્ચ સ્તરીય પ્રતિનિધિમંડળ આવ્યું છે. ફેબ્રુઆરી 2025 માં પદ સંભાળ્યા પછી પ્રધાનમંત્રી ડિ વરની આ પ્રથમ ભારત મુલાકાત છે.

પ્રધાનમંત્રી ડિ વરે રાજઘાટ ખાતે મહાત્મા ગાંધીને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરીને તેમની મુલાકાતનો પ્રારંભ કર્યો હતો. ત્યારબાદ પ્રધાનમંત્રી ડિ વરે ભારતના પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદી સાથે પ્રથમ મર્યાદિત ફોર્મેટમાં અને બાદમાં પોતપોતાના પ્રતિનિધિમંડળો સાથે દ્વિપક્ષીય વાર્તાલાપ કર્યો હતો. તેમની ચર્ચાઓમાં બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોના તમામ પાસાઓ આવરી લેવામાં આવ્યા હતા. પ્રધાનમંત્રી મોદીએ પ્રધાનમંત્રી ડિ વર અને મુલાકાતે આવેલા પ્રતિનિધિમંડળ માટે બપોરના ભોજન (લંચ) નું આયોજન કર્યું હતું.

બંને નેતાઓએ પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન ફ્લેન્ડર્સ ફીલ્ડ્સમાં 9,000 થી વધુ ભારતીય સૈનિકોના સર્વોચ્ચ બલિદાનને યાદ કર્યું હતું. બંને નેતાઓએ એ પણ યાદ કર્યું કે 1947 માં ભારત સાથે રાજદ્વારી સંબંધો સ્થાપિત કરનારા પ્રથમ યુરોપિયન દેશોમાં બેલ્જિયમ સામેલ હતું. તેમણે નોંધ્યું કે ત્યારથી આ ભાગીદારી સહિયારા લોકશાહી મૂલ્યો, પરસ્પર વિશ્વાસ, આર્થિક પૂરકતા અને મજબૂત લોકો-લોકો વચ્ચેના સંબંધોના પાયા પર પાંગરી છે. નેતાઓએ આ બહુવિધ સંબંધોને વધુ વિસ્તારવાની અને ઊંડા કરવાની તેમની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી હતી. 2027 માં બેલ્જિયમ-ભારત રાજદ્વારી સંબંધોની 80મી વર્ષગાંઠ ભારત અને બેલ્જિયમને દ્વિપક્ષીય સંબંધોને વધુ ઊંડા અને વ્યાપક બનાવવાની ઉજવણી કરવાનો મંચ આપશે.

બંને નેતાઓએ 15 જુલાઈ 2026 ના રોજ બ્રસેલ્સમાં ભારતના વિદેશ મંત્રી અને બેલ્જિયમના નાયબ પ્રધાનમંત્રી અને વિદેશ મંત્રીની સહ-અધ્યક્ષતામાં યોજાયેલી પ્રથમ 'ભારત-બેલ્જિયમ વ્યૂહાત્મક વાર્તાલાપ' (India-Belgium Strategic Dialogue) ના પ્રારંભનું સ્વાગત કર્યું હતું. વ્યાપક ભારત-EU વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીમાં સ્થપાયેલા, તેમણે નોંધ્યું કે વાર્તાલાપે વેપાર અને રોકાણ, ગ્રીન ટ્રાન્ઝિશન, ટેકનોલોજી, કનેક્ટિવિટી, સંરક્ષણ, સુરક્ષા અને લોકો-લોકો વચ્ચેના સંબંધોમાં સહયોગને આગળ ધપાવવા માટે એક નિયમિત અને વ્યાપક મિકેનિઝમ સ્થાપિત કર્યું છે. આ સંદર્ભમાં, તેમણે વ્યૂહાત્મક વાર્તાલાપ હેઠળ ઓળખવામાં આવેલી પ્રાથમિકતાઓને આગળ વધારવા માટેના એક મુખ્ય મંચ તરીકે આગામી 'ફોરેન ઓફિસ કન્સલ્ટેશન્સ' નું સ્વાગત કર્યું હતું.

બંને નેતાઓએ ન્યાયી અને શાંતિપૂર્ણ આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યવસ્થા જાળવી રાખવા, તાકીદના વૈશ્વિક પડકારોને પહોંચી વળવા અને ટેકનોલોજીકલ તથા આર્થિક ક્ષેત્રો સહિતના ઉભરતા વિકાસ માટે વિશ્વને તૈયાર કરવા માટે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર ચાર્ટરને કેન્દ્રમાં રાખીને સુધારેલા અને અસરકારક બહુભાષીવાદ (multilateralism) માટે તેમના આહ્વાનને પુનરોચ્ચારિત કર્યું હતું. બંને નેતાઓએ, ખાસ કરીને, આજના વિશ્વનું વધુ પ્રતિનિધિત્વ કરવા માટે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC) માં સુધારાની તાકીદની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. બેલ્જિયમે સુધારેલી અને વિસ્તૃત સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદની કાયમી સદસ્યતા માટે ભારતીય ઉમેદવારી પ્રત્યે પોતાનું સમર્થન પુનઃવ્યક્ત કર્યું હતું. બંને દેશો સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદની બિન-કાયમી સદસ્યતા માટે એકબીજાની ઉમેદવારીને સમર્થન આપવા સંમત થયા છે - ભારત 2028-29 ની ટર્મ માટે અને બેલ્જિયમ 2037-2038 ની ટર્મ માટે.

ભારત-EU વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી અને મુક્ત વેપાર કરાર (Free Trade Agreement)

બંને પ્રધાનમંત્રીઓએ ભારત-બેલ્જિયમ સંબંધો માટે ભારત- EU વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીની કેન્દ્રીયતાની પુનઃપુષ્ટિ કરી હતી. તેમણે 27 જાન્યુઆરી 2026 ના રોજ ભારત- EU શિખર સંમેલન દરમિયાન ભારત- EU ઈયુ મુક્ત વેપાર કરાર માટેની વાટાઘાટોના સફળ સમાપનનું સ્વાગત કર્યું હતું અને ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન વચ્ચેના આર્થિક સંબંધોને વધુ મજબૂત કરવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે EU ઈયુ-ભારત ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્રોટેક્શન એગ્રીમેન્ટ અને જિયોગ્રાફિકલ ઇન્ડિકેશન્સ પરના કરાર પરની વાટાઘાટો વહેલી તકે પૂર્ણ કરવા આહ્વાન કર્યું હતું.

ભારત- EU મુક્ત વેપાર કરારને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીમાં એક ઐતિહાસિક સીમાચિહ્ન તરીકે આવકારતા, નેતાઓએ નિર્ણાયક મૂલ્ય શૃંખલાઓ (value chains) નું વૈવિધ્યકરણ કરીને અને નવા બજારો ખોલીને વેપાર અને રોકાણ સહયોગની સાચી ક્ષમતા સાકાર કરવા માટે તેના સમયસર અમલીકરણ માટે આહ્વાન કર્યું હતું.

બંને પ્રધાનમંત્રીઓએ ભારત- EU ટ્રેડ એન્ડ ટેકનોલોજી કાઉન્સિલ હેઠળ થયેલી નોંધપાત્ર પ્રગતિનું સ્વાગત કર્યું હતું, જેમાં જુલાઈ 2026 માં બ્રસેલ્સ ખાતે યોજાયેલી તેની મંત્રીસ્તરીય બેઠકનો સમાવેશ થાય છે, જ્યારે વેપાર અને ટેકનોલોજી વધુને વધુ એકબીજા સાથે વણાઈ રહ્યા છે ત્યારે વધુ સંકલિત, સ્થિતિસ્થાપક અને ટકાઉ આર્થિક અને ટેકનોલોજીકલ ભાગીદારી બનાવવા તરફ આગળ વધવામાં આવ્યું છે. આ સંદર્ભમાં, તેમણે વેપાર, ટેકનોલોજી, આર્થિક સુરક્ષા અને સ્થિતિસ્થાપક સપ્લાય ચેઈન પર ભારત, બેલ્જિયમ અને યુરોપિયન યુનિયન વચ્ચે સહયોગને વધુ મજબૂત કરવા માટે તેમની પ્રતિબદ્ધતા પુનઃવ્યક્ત કરી હતી.

બંને પક્ષોએ '2030 માટેના સંયુક્ત ભારત- EU વ્યાપક વ્યૂહાત્મક એજન્ડા' ને પણ સમર્થન આપ્યું હતું, જેનો ઉદ્દેશ્ય ભારત-ઈયુ સહયોગને વિસ્તૃત અને ઊંડો બનાવીને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને વધુ મજબૂત કરવાનો છે, જેથી બંને ભાગીદારો માટે અને વ્યાપક વિશ્વ માટે પરસ્પર ફાયદાકારક, મૂર્ત અને પરિવર્તનકારી પરિણામો મેળવી શકાય. તેમણે એ પણ નોંધ્યું કે ભારત- EU સિક્યુરિટી એન્ડ ડિફેન્સ પાર્ટનરશિપ પર હસ્તાક્ષર કરવાથી મેરીટાઇમ સુરક્ષા, સંરક્ષણ ઉદ્યોગ અને ટેકનોલોજી, સાયબર અને હાઇબ્રિડ થ્રેટ્સ, સ્પેસ અને આતંકવાદ વિરોધી સહિતના સહિયારા હિતોના ક્ષેત્રોમાં વ્યૂહાત્મક સહયોગ વધુ ઊંડો બનશે.

વેપાર, આર્થિક સહયોગ અને રોકાણ

વિશ્વમાં 24માં સૌથી મોટા અર્થતંત્ર તરીકે બેલ્જિયમ અને આગામી વર્ષોમાં 10 ટ્રિલિયન યુએસ ડોલરનું અર્થતંત્ર બનવાની ભારતની આકાંક્ષા સાથે, બંને નેતાઓએ પરસ્પર ફાયદાકારક ભાગીદારી માટે પુષ્કળ તકો સ્વીકારી હતી. તેમના અર્થતંત્રો વચ્ચેની મજબૂત પૂરકતાઓને ઓળખીને, બંને પ્રધાનમંત્રીઓએ વેપાર, રોકાણ અને આર્થિક સહયોગને વધુ ગાઢ બનાવવા માટે તેમની પ્રતિબદ્ધતા પુનઃવ્યક્ત કરી હતી. આ સંદર્ભમાં, તેમણે દ્વિપક્ષીય આર્થિક સંબંધોના સતત વિસ્તરણ અને દ્વિપક્ષીય વેપારમાં ક્ષેત્રોના વધતા વૈવિધ્યકરણનું સ્વાગત કર્યું હતું અને આગામી 5 વર્ષમાં દ્વિપક્ષીય વેપારને બમણો કરવા સક્ષમ બનાવવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે સહિયારા હિતના મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં સહયોગને વધુ મજબૂત કરવાનો નિર્ણય વ્યક્ત કર્યો હતો.

બંને પ્રધાનમંત્રીઓએ હર રોયલ હાઇનેસ પ્રિન્સેસ એસ્ટ્રિડના નેતૃત્વમાં માર્ચ 2025 માં ભારતમાં હાથ ધરવામાં આવેલા સફળ 'બેલ્જિયન ઇકોનોમિક મિશન' ની સંતોષપૂર્વક નોંધ લીધી હતી. તેમણે મિશનને દ્વિપક્ષીય આર્થિક જોડાણને આગળ વધારવા, વ્યવસાયો અને સંસ્થાઓ વચ્ચે નવી ભાગીદારીને પ્રોત્સાહિત કરવા (જેમાં મહિલાઓના આર્થિક સશક્તિકરણ પર ચર્ચા સામેલ છે), અને લાઇફ સાયન્સ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને હેલ્થકેર, ઊર્જા અને અક્ષય ઊર્જા (રિન્યુએબલ એનર્જી), સંરક્ષણ, એરોનોટિક્સ અને સ્પેસ, લોજિસ્ટિક્સ, ટ્રાન્સપોર્ટ અને પોર્ટ્સ, ક્લીનટેક અને ગ્રીન એન્જિનિયરિંગ, કેમિસ્ટ્રી, અદ્યતન મટિરિયલ્સ અને મેન્યુફેક્ચરિંગ, ડિજિટલ ટેકનોલોજી અને ઇનોવેશન જેવા પ્રાથમિકતા ધરાવતા ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વિસ્તારવામાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્ન તરીકે માન્યતા આપી હતી. આ સંદર્ભમાં, તેમણે ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, બાયોટેકનોલોજી, ક્લિનિકલ રિસર્ચ, ઇનોવેશન અને અદ્યતન હેલ્થકેર સોલ્યુશન્સમાં બંને દેશોની પૂરક શક્તિઓ પર આધારિત, લાઇફ સાયન્સ ક્ષેત્રમાં ભારત-બેલ્જિયમ ભાગીદારીની મજબૂત ક્ષમતા નોંધાવી હતી અને ઉદ્યોગો, એકેડેમિયા અને સંશોધન સંસ્થાઓ વચ્ચે ગાઢ સહયોગને પ્રોત્સાહિત કર્યો હતો. બંને નેતાઓએ બેલ્જિયમની પ્રાદેશિક વેપાર અને રોકાણ એજન્સીઓ સહિત ઉચ્ચ સ્તરીય આપ-લે દ્વારા આ ગતિ જાળવી રાખવા માટે સંમતિ દર્શાવી હતી.

બંને નેતાઓએ દ્વિપક્ષીય આર્થિક સંબંધોની વૃદ્ધિ અને વૈવિધ્યકરણ પર સંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો અને સેમિકન્ડક્ટર્સ, કેમિકલ્સ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, સંરક્ષણ ઔદ્યોગિક સહયોગ, ક્રિટિકલ મિનરલ્સ રિફાઇનિંગ અને રિસાયક્લિંગ, ટકાઉ ઉદ્યોગો અને અણુ ઊર્જા જેવા ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વિસ્તારવાનું સ્વાગત કર્યું હતું, જેમાં ખાનગી ક્ષેત્રના હિસ્સેદારોને સામેલ કરતી સહયોગની નવી તકોની શોધ કરવાનો સમાવેશ થાય છે. બંને નેતાઓએ એન્ટવર્પને મુંબઈ અને સુરત સાથે જોડતા હીરાના વેપારના કાયમી મહત્વને વધુમાં સ્વીકાર્યું હતું અને આર્થિક જોડાણ અને સહિયારા વિકાસ માટે નવા માર્ગો અપનાવતી વખતે આ ઐતિહાસિક ભાગીદારીને વધુ મજબૂત કરવા સંમતિ દર્શાવી હતી.

તેમણે બંને દેશો વચ્ચે દરિયાઈ (મેરીટાઇમ) અને પોર્ટ સહયોગના વ્યૂહાત્મક મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો અને પોર્ટ વિકાસ, લોજિસ્ટિક્સ, કનેક્ટિવિટી, ડ્રેજિંગ અને ઓફશોર વિન્ડ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં સહયોગ વધુ ઊંડો કરવાની તકોનું સ્વાગત કર્યું હતું. આ સંદર્ભમાં, તેમણે ઓક્ટોબર 2026 માં નવી દિલ્હીમાં યોજાનારા "સાગર મંથન: ધ ગ્રેટ ઓશન્સ ડાયલોગ" માં ફ્લેમિશ મિનિસ્ટર ઓફ મોબિલિટી એન્ડ પોર્ટ્સ, એનિક ડિ રિડરની યોજનાબદ્ધ ભાગીદારીનું સ્વાગત કર્યું હતું. તેમણે APEC (એન્ટવર્પ/ફ્લેન્ડર્સ પોર્ટ ટ્રેનિંગ સેન્ટર) અને ભારતના જવાહરલાલ નેહરુ પોર્ટ ઓથોરિટી (JNPA) વચ્ચે, ખાસ કરીને સમગ્ર ભારતીય પોર્ટ ક્ષેત્રમાં અને વ્યાપકપણે મેરીટાઇમ ક્ષેત્રમાં સંચાલનના તમામ સ્તરે અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓ માટે તાલીમ જરૂરિયાતોની ઓળખ અને ક્ષમતા નિર્માણના ક્ષેત્રોમાં ઉન્નત સહયોગની શક્યતાઓનું પણ સ્વાગત કર્યું હતું. તેમણે ભારતના પોર્ટ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના વિકાસમાં બેલ્જિયન ડ્રેજિંગ નિપુણતાના સતત યોગદાનને અને ઓફશોર રિન્યુએબલ એનર્જી પ્રોજેક્ટ્સને ટેકો આપવામાં તેની સંભવિત ભૂમિકાને વધુમાં સ્વીકારી હતી.

બંને પ્રધાનમંત્રીઓએ સંશોધન અને ઉચ્ચ શિક્ષણ ક્ષેત્રે ભારત અને બેલ્જિયમ વચ્ચે ગાઢ બનતા સહયોગનું સ્વાગત કર્યું હતું, જેમાં 'બેલ્ગો-ઇન્ડિયન નેટવર્ક ફોર એસ્ટ્રોનોમી એન્ડ એસ્ટ્રોફિઝિક્સ' (BINA) દ્વારા ખગોળશાસ્ત્ર, એસ્ટ્રોફિઝિક્સ અને સ્પેસ ટેકનોલોજીનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે ભારતમાં દેવસ્થળ ઓપ્ટિકલ ટેલિસ્કોપ, દેવસ્થળ ઈન્ટરનેશનલ લિક્વિડ મિરર ટેલિસ્કોપ, માઉન્ટ આબુ ટેલિસ્કોપ અને ઉદયપુરમાં મલ્ટી-એપ્લિકેશન સોલર ટેલિસ્કોપ સહિતની કેટલીક સીમાચિહ્નરૂપ ખગોળીય સુવિધાઓમાં બેલ્જિયમના યોગદાનની પણ નોંધ લીધી હતી, જે દ્વિપક્ષીય વૈજ્ઞાનિક સહયોગની શક્તિને દર્શાવે છે.

બંને નેતાઓએ 'ઇન્ડિયા-બેલ્જિયમ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફાસ્ટ-ટ્રેક મિકેનિઝમ' ના પ્રારંભનું સ્વાગત કર્યું હતું અને તેને દ્વિપક્ષીય રોકાણ સંબંધોને વધુ મજબૂત કરવા તરફનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણાવ્યું હતું. તેમણે નોંધ્યું હતું કે આ મિકેનિઝમ ભારતમાં બેલ્જિયન રોકાણો અને બેલ્જિયમમાં ભારતીય રોકાણો બંનેને સુગમ બનાવવા અને વિસ્તારવા, વ્યવસાયોને ટેકો આપવા, રોકાણની અડચણો દૂર કરવા અને બંને દેશો વચ્ચે લાંબા ગાળાના આર્થિક સહયોગ માટે વધુ અનુકૂળ વાતાવરણ પૂરું પાડવા માટે એક સમર્પિત મંચ તરીકે કાર્ય કરશે.

બંને નેતાઓએ બેલ્જિયમના સોવરેન વેલ્થ ફંડ, ફેડરલ હોલ્ડિંગ એન્ડ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કંપની (SFPIM) અને ભારતના નેશનલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ એન્ડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ફંડ (NIIF) વચ્ચે ચાલુ જોડાણનું પણ સ્વાગત કર્યું હતું. તેઓ ભારત-બેલ્જિયન આર્થિક અને રોકાણ કોરિડોર સ્થાપિત કરવામાં મદદ કરવા માટે SFPIM-NIIF વચ્ચેના સહયોગને ઔપચારિક સ્વરૂપ આપવા આતુર હતા. તેમણે વિકસતા દેશો માટેની બેલ્જિયન ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કંપની (BIO Invest) ના યોગદાનનું પણ સ્વાગત કર્યું હતું અને પરસ્પર હિતના ક્ષેત્રોમાં BIO Invest અને NIIF વચ્ચે સંભવિત સહયોગની સંભાવનાઓ ચકાસવા સંમતિ દર્શાવી હતી.

બંને પ્રધાનમંત્રીઓએ દ્વિપક્ષીય આર્થિક સહયોગને આગળ વધારવા માટેના મુખ્ય મિકેનિઝમ તરીકે 'ઇન્ડિયા-બેલ્જિયમ-લક્ઝમબર્ગ ઇકોનોમિક યુનિયન' (BLEU) સંયુક્ત આર્થિક આયોગના મહત્વની પુનઃપુષ્ટિ કરી હતી અને આ વર્ષના અંતમાં તેના 19માં સત્રની અપેક્ષા રાખી હતી.

સંરક્ષણ અને સુરક્ષા સહયોગ

પ્રધાનમંત્રી બાર્ટ ડિ વરે આતંકવાદ સામેની લડાઈમાં ભારત પ્રત્યે બેલ્જિયમની એકજૂથતા વ્યક્ત કરી હતી, જેમાં સીમાપાર આતંકવાદનો પણ સમાવેશ થાય છે. તેમણે એપ્રિલ 2025 માં ભારતના જમ્મુ અને કાશ્મીરના પહેલગામમાં નિર્દોષ નાગરિકો પર થયેલા આતંકવાદી હુમલાની ફરી એકવાર નિંદા કરી હતી. બંને નેતાઓએ આતંકવાદ સામે લડવા માટે એક વ્યાપક/વૈશ્વિક અભિગમ પ્રત્યે તેમની પ્રતિબદ્ધતા પર ભાર મૂક્યો હતો અને ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આતંકવાદ, કોઈપણ સ્વરૂપ અને અભિવ્યક્તિમાં અને ગમે ત્યાં હોય, તેને ક્યારેય વાજબી ઠેરવી શકાય નહીં, અને તેના ગુનેગારોને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા અનુસાર જવાબદારી હેઠળ લાવવા આહ્વાન કર્યું હતું. તેઓ સંમત થયા હતા કે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયે આતંકવાદીઓ અને UNSC 1267 સાંકશન્સ શાસન દ્વારા નિયુક્ત કરાયેલા આતંકવાદી સંગઠનો, આતંકવાદી નેટવર્ક્સ, તેમના સુરક્ષિત સ્થાનિક આશ્રયસ્થાનો અને તેમના ફાઇનાન્સિંગ સામે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અને FATF સહિત એકસાથે મળીને કાર્યવાહી કરવી જ જોઈએ. નેતાઓએ રાષ્ટ્રીય, પ્રાદેશિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પ્રતિબંધોની મિકેનિઝમ્સ દ્વારા આતંકવાદને રોકવામાં અને તેની સામે લડવામાં મજબૂત આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ માટે આહ્વાન કર્યું હતું. આ સંદર્ભમાં, તેમણે ઉભરતા આતંકવાદી જોખમોને પહોંચી વળવામાં દ્વિપક્ષીય સહયોગ વધારવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે 'આતંકવાદ વિરોધી ભારત-બેલ્જિયમ સંયુક્ત વર્કિંગ ગ્રુપ' ની સ્થાપના કરવાની સંભાવનાઓ ચકાસવાનો તેમનો ઈરાદો વ્યક્ત કર્યો હતો.

સંરક્ષણ સહયોગ પર, બંને પ્રધાનમંત્રીઓએ બંને સંરક્ષણ મંત્રાલયો વચ્ચે 'લેટર ઓફ ઇન્ટેન્ટ' પર હસ્તાક્ષર કરવાનું સ્વાગત કર્યું હતું, જે નિયમિત આપ-લે, સ્ટાફ વાર્તાલાપ, શિક્ષણ અને તાલીમ, સંશોધન સહયોગ અને સંરક્ષણ-ઔદ્યોગિક ભાગીદારી માટે એક માળખું સ્થાપિત કરે છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે આ કરાર દ્વિપક્ષીય સંરક્ષણ સહયોગને સંસ્થાકીય બનાવવા અને વધુ મજબૂત કરવા માટે માર્ચ 2025 માં ભારત અને બેલ્જિયમના સંરક્ષણ મંત્રીઓ વચ્ચે થયેલી સમજણ પર આધારિત છે. બંને નેતાઓએ મેરીટાઇમ સુરક્ષા, ઉભરતી ટેકનોલોજી, શિક્ષણ અને લશ્કરી આપ-લે અને ઈન્ડો-પેસિફિકમાં સહયોગ પર બંને સંરક્ષણ સંસ્થાઓ વચ્ચે સતત ગાઢ બનતા જોડાણનું સ્વાગત કર્યું હતું. આ સંદર્ભમાં, તેમણે 5 થી 8 નવેમ્બર 2026 દરમિયાન બેલ્જિયન ફ્રિગેટ LEOPOLD I ની ભારતની યોજનાબદ્ધ મુલાકાત, બેલ્જિયન ડિફેન્સ કોલેજ દ્વારા ભારતમાં તેની વર્લ્ડ સ્ટડી ટ્રિપ 2027 આયોજિત કરવાનો ઈરાદો અને ઓક્ટોબર 2026 માં ડિફેન્સ મેનેજમેન્ટ કોલેજ, સિકંદરાબાદ દ્વારા બેલ્જિયમની અભ્યાસ મુલાકાતનું સ્વાગત કર્યું હતું, જે બંને સંરક્ષણ સંસ્થાઓ વચ્ચે આપ-લે અને સહયોગને વધુ મજબૂત કરવાની મૂર્ત તકો પૂરી પાડે છે.

તેમણે નવી દિલ્હીમાં બેલ્જિયમ દ્વારા સંરક્ષણ એટેચે (Defence Attache) ની ન્યુક્તિનું પણ સ્વાગત કર્યું હતું અને નજીકના ભવિષ્યમાં બ્રસેલ્સમાં ભારતીય દૂતાવાસમાં નિવાસી સંરક્ષણ એટેચેની ન્યુક્તિ કરવાના ભારતના નિર્ણયને આવકાર્યો હતો. બંને નેતાઓએ મેરીટાઇમ સુરક્ષા, ઉભરતી ટેકનોલોજી અને ઈન્ડો-પેસિફિકમાં સહયોગ પર બંને સંરક્ષણ સંસ્થાઓ વચ્ચે સતત ગાઢ બનતા જોડાણનું સ્વાગત કર્યું હતું.

બંને પ્રધાનમંત્રીઓએ ભારત અને બેલ્જિયમ વચ્ચે વધતા સંરક્ષણ-ઔદ્યોગિક સહયોગનું સ્વાગત કર્યું હતું અને નોંધ્યું હતું કે માર્ચ 2025 માં ભારતમાં બેલ્જિયન ઇકોનોમિક મિશન દરમિયાન આવી ભાગીદારી વધુ મજબૂત બની હતી. સંરક્ષણ ઉત્પાદન, ટેકનોલોજી, ઇનોવેશન, સહ-વિકાસ અને સહ-ઉત્પાદનમાં વધુ સહયોગ માટેની ક્ષમતાને ઓળખીને, બંને નેતાઓએ બેલ્જિયન અને ભારતીય સંરક્ષણ ઉદ્યોગો વચ્ચેના બહુવિધ કરારો અને ભાગીદારી પર હસ્તાક્ષર કરવાનું સ્વાગત કર્યું હતું અને બંને પક્ષોના ઉદ્યોગોને કાર્યરત રહેવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા.

બંને નેતાઓએ ઇપ્રેસ (Ypres) માં આવેલા ફ્લેન્ડર્સ ફીલ્ડ્સ મ્યુઝિયમ અને નવી દિલ્હીમાં સેન્ટર ફોર આર્મ્ડ ફોર્સિસ હિસ્ટોરિકલ રિસર્ચ (CAFHR) વચ્ચે ચાલુ સહયોગની પણ નોંધ લીધી હતી, જે ભારત અને બેલ્જિયમના સહિયારા ઐતિહાસિક વારસાને જાળવવામાં અને પ્રોત્સાહિત કરવામાં યોગદાન આપે છે.

બંને પ્રધાનમંત્રીઓએ સીમાપારના સંગઠિત અપરાધ, સાયબર અપરાધ અને સંબંધિત બાબતો સામે લડવામાં સહયોગ પર ભારતના સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઓફ ઇન્વેસ્ટિગેશન (CBI) અને બેલ્જિયમની ફેડરલ પોલીસ વચ્ચે મોમોરેન્ડમ ઓફ અન્ડરસ્ટેન્ડિંગ (MoU) પર હસ્તાક્ષર કરવાનું સ્વાગત કર્યું હતું. તેમણે નોંધ્યું હતું કે આ MoU થી સંસ્થાકીય જોડાણો મજબૂત થશે, માહિતીની આપ-લેમાં સુવિધા મળશે, ક્ષમતા નિર્માણ અને ઉત્કૃષ્ટ પદ્ધતિઓની આપ-લેને પ્રોત્સાહન મળશે, ભાગેડુઓની શોધમાં સહયોગ વધશે અને સીમાપારના સંગઠિત અપરાધ, સાયબર અપરાધ અને સંબંધિત બાબતો સામે લડવામાં દ્વિપક્ષીય કાયદા અમલીકરણ સહયોગ વધુ ઊંડો બનશે.

ગ્રીન ટ્રાન્ઝિશન, ઉભરતી ટેકનોલોજી, હેલ્થકેર સહયોગ અને સ્ટાર્ટઅપ્સ

બંને પ્રધાનમંત્રીઓએ ભારત અને બેલ્જિયમ વચ્ચે 'અક્ષય ઊર્જા (રિન્યુએબલ એનર્જી) સહયોગ પર નવીકૃત MoU' પર હસ્તાક્ષર કરવાનું સ્વાગત કર્યું હતું. તેમણે નોંધ્યું હતું કે નવીકૃત MoU 2015 ના માળખા હેઠળ સ્થાપિત સહયોગ અને અક્ષય ઊર્જા પરના જોડાણ વર્કિંગ ગ્રુપના કામ પર આધારિત છે, અને ગ્રીન હાઇડ્રોજન, સોલર એનર્જી, એનર્જી સ્ટોરેજ, ઓફશોર વિન્ડ એનર્જી, બાયો-એનર્જી, નાના હાઇડ્રોપાવર અને પમ્પ્ડ સ્ટોરેજ પ્લાન્ટ્સ સહિતના મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં સહયોગને વિસ્તૃત કરે છે.

બંને દેશોએ ગ્રીન હાઇડ્રોજનના ક્ષેત્રમાં ભારત અને બેલ્જિયમ વચ્ચે વધતા સહયોગનું સ્વાગત કર્યું હતું, જેમાં ઔદ્યોગિક ભાગીદારી અને જ્ઞાનની આપ-લેનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે GH2 ઈન્ડિયા, બેલ્જિયન હાઇડ્રોજન કાઉન્સિલ અને ફ્લેન્ડર્સ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ એન્ડ ટ્રેડ વચ્ચેના મોમોરેન્ડમ ઓફ અન્ડરસ્ટેન્ડિંગ હેઠળના સહયોગની સાથે સાથે બ્રસેલ્સમાં એગમોન્ટ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના ગ્રીન હાઇડ્રોજન એક્સચેન્જ પ્રોગ્રામમાં ભારતીય અધિકારીઓની સક્રિય ભાગીદારી અને બંને દેશોના સરકાર, ઉદ્યોગ અને સંશોધન પ્રતિનિધિઓની પરસ્પર મુલાકાતોને સ્વીકારી હતી. નેતાઓએ ડીકાર્બોનાઇઝેશનને આગળ વધારવા, ઇનોવેશનને પ્રોત્સાહન આપવા, ઊર્જા સુરક્ષા વધારવા અને ટકાઉ આર્થિક વિકાસને પ્રોત્સાહિત કરવાના ઉદ્દેશ્યથી ઉત્પાદન, પરિવહન, સંગ્રહ અને અંતિમ ઉપયોગ એપ્લિકેશનો સહિત ગ્રીન હાઇડ્રોજન મૂલ્ય શૃંખલાને મજબૂત કરવામાં ભારત અને બેલ્જિયમની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા પર ભાર મૂક્યો હતો.

બેલ્જિયમ અને ભારત પેરિસ કરાર અને તેના લાંબા ગાળાના લક્ષ્યો, જેમાં તાપમાન લક્ષ્ય સામેલ છે, અને તેના સિદ્ધાંતો, જેમાં વિવિધ રાષ્ટ્રીય પરિસ્થિતિઓના પ્રકાશમાં સમાનતા અને સામાન્ય પરંતુ તફાવત ધરાવતી જવાબદારીઓ અને અનુરૂપ ક્ષમતાઓ સામેલ છે, પ્રત્યે તેમની પ્રતિબદ્ધતા પુનઃવ્યક્ત કરે છે. તેઓ સફળ COP31 ને સમર્થન આપે છે જે અમલીકરણને આગળ ધપાવે છે અને જમીની સ્તરે ઉન્નત કામગીરી તરફ દોરી જાય છે. તેઓ સ્વીકારે છે કે ઉન્નત આબોહવા કામગીરી, ખાસ કરીને વિકસતા દેશોમાં, તમામ સ્ત્રોતોમાંથી પર્યાપ્ત, અનુમાનિત અને સુલભ આબોહવા ફાઇનાન્સ એકત્રિત કરીને, આબોહવા ટેકનોલોજી અને ક્ષમતા નિર્માણના વિકાસ અને પ્રસાર દ્વારા સક્ષમ બને છે, અને આ ક્ષેત્રોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ મજબૂત કરવાના મહત્વ પર ભાર મૂકે છે. બંને પક્ષો આબોહવા અનુકૂલન, સ્થિતિસ્થાપકતા અને આપત્તિ સજ્જતાને મજબૂત કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે. તેઓ આબોહવા સ્થિતિસ્થાપકતા, ટકાઉ વિકાસ અને દરિયાકાંઠાના સમુદાયોની સમૃદ્ધિને ટેકો આપવામાં મહાસાગરો અને દરિયાકાંઠાના ઇકોસિસ્ટમની અતિ મહત્વની ભૂમિકાને વધુમાં સ્વીકારે છે. ટકાઉ વિકાસ અને આબોહવા સ્થિતિસ્થાપકતાના એક ઘટક તરીકે મજબૂત ઓશન્સ ગવર્નન્સના મહત્વને ઓળખીને, તેમણે 'રાષ્ટ્રીય અધિકારક્ષેત્રથી પર જૈવવિવિધતા' (BBNJ) કરાર અને દરિયાઈ બાબતોમાં વ્યાપક આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો.

બંને નેતાઓએ સેમિકન્ડક્ટર કંપનીઓ, ચિપઇન સેન્ટર, C-DAC, યુનિવર્સિટીઓ અને imec, બેલ્જિયમ સહિત ભારતીય માઇક્રો-ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઇકોસિસ્ટમ વચ્ચેના જોડાણોને પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. તેમણે સેમિકન્ડક્ટર ટેકનોલોજીમાં વધુ ઊંડી ભાગીદારીમાં વિકાસ કરવા માટે આ ચર્ચાઓ પ્રત્યે પોતાનું સમર્થન વ્યક્ત કર્યું હતું, જેથી બંને દેશોમાં સ્થિતિસ્થાપક અને અદ્યતન ટેકનોલોજી ઇકોસિસ્ટમ્સના નિર્માણમાં યોગદાન આપી શકાય.

બંને નેતાઓએ ભારત દ્વારા આયોજિત AI ઈમ્પેક્ટ સમિટમાં ગવર્નમેન્ટ ઓફ ફ્લેન્ડર્સના મિનિસ્ટર-પ્રેસિડેન્ટની ભાગીદારીનું સ્વાગત કર્યું હતું, અને નોંધ્યું હતું કે આ મુલાકાતે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, ઉભરતી ટેકનોલોજી અને ઇનોવેશનમાં સહયોગના વધતા મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો.

બંને પક્ષોએ સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ક્યુબેશનના ક્ષેત્રોમાં સહયોગનું સ્વાગત કર્યું હતું. આ સંદર્ભમાં, તેઓ ઇનોવેશન-સંચાલિત ઉદ્યોગસાહસિકતાને ટેકો આપીને અને ડિજિટલ કૌશલ્ય વિકાસને વધારીને, સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમને પ્રોત્સાહિત કરવા MEITY સ્ટાર્ટઅપ હબ અને હબ બ્રસેલ્સ તેમજ અન્ય સ્ટાર્ટઅપ હબ્સ અને સ્કિલિંગ સેન્ટરો વચ્ચે સહયોગ ચાલુ રાખવા માટે સંમત થયા હતા.

કનેક્ટિવિટી, મોબિલિટી, શિક્ષણ, સંસ્કૃતિ અને લોકો-લોકો વચ્ચેના સંબંધો

બંને નેતાઓએ કાર્યક્ષમ વિઝા સેવાઓ સાથે લોકો-લોકો વચ્ચેના સંબંધો અને કનેક્ટિવિટીને મજબૂત કરવાના મહત્વને સ્વીકાર્યું હતું. આ સંદર્ભમાં, તેમણે સરળ અને ઝડપી પ્રોસેસિંગની જરૂરિયાતને માન્યતા આપી હતી. જેમ જેમ ભારત અને બેલ્જિયમ વચ્ચે આપ-લે વધી રહી છે, તેમ બેલ્જિયમ અને ભારતમાં રાજદ્વારી મિશનો દ્વારા વિઝા પ્રોસેસિંગ ક્ષમતામાં નોંધપાત્ર વધારો થશે. વિશિષ્ટ જરૂરિયાતને ધ્યાનમાં રાખીને, બંને નેતાઓએ ભારતમાં બેલ્જિયન વિઝા ડિલિવરી સેવાઓના ચાલુ સશક્તિકરણનું સ્વાગત કર્યું હતું.

'મોબિલિટી પર સહયોગના વ્યાપક માળખા પરના EU MoU' પર હસ્તાક્ષર કરવાનું અને ભારતમાં પાઇલટ 'યુરોપિયન યુનિયન લીગલ ગેટવે ઓફિસ' ના પ્રારંભનું સ્વાગત કરતાં, નેતાઓએ પ્રોફેશનલ્સ, કુશળ કાર્યબળ અને વિદ્યાર્થીઓની હિલચાલ માટે કાયદાકીય માર્ગોને પ્રોત્સાહન આપવામાં અને ભારત અને EU વચ્ચે લોકો-લોકો વચ્ચેના સંબંધોને મજબૂત કરવામાં તેની ભૂમિકા નોંધાવી હતી. તેઓ સંમત થયા હતા કે જેમ-જેમ વેપાર, રોકાણ અને લોકો-લોકો વચ્ચેના સંબંધો વધતા રહે છે, તેમ કુશળ પ્રોફેશનલ્સ, વિદ્યાર્થીઓ, સંશોધકો અને બિઝનેસ પ્રવાસીઓની ઉન્નત મોબિલિટી આવશ્યક બની રહેશે. બંને નેતાઓએ કનેક્ટિવિટી મજબૂત કરવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો અને એરલાઇન ઓપરેટરોને બેલ્જિયમ અને ભારત વચ્ચે સીધી એર કનેક્ટિવિટી સ્થાપિત કરવાની સંભાવનાઓ ચકાસવા પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. તેમણે હેલ્થકેર ક્ષેત્રમાં બેલ્જિયન હેલ્થકેર સંસ્થાઓ અને ભારત વચ્ચેના ચાલુ સહયોગનું સ્વાગત કર્યું હતું, જેમાં ભારતથી બેલ્જિયમમાં લાયકાત ધરાવતા નર્સોની મોબિલિટીને સુગમ બનાવતી પહેલો, તેમજ હેલ્થકેર અને શિક્ષણ ક્ષેત્રે બેલ્જિયમ અને ભારત વચ્ચેના વ્યાપક અને સમૃદ્ધ નાગરિક સમાજ સહયોગનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે મોબિલિટી અને માઇગ્રેશન પર MoU પર હસ્તાક્ષર કરવા તરફ સતત ચર્ચાઓને પ્રોત્સાહિત કરી હતી.

બેલ્જિયન ઇકોનોમિક મિશન દરમિયાન બનેલી અસંખ્ય શૈક્ષણિક ભાગીદારીને યાદ કરીને, પ્રધાનમંત્રી મોદીએ અગ્રણી બેલ્જિયન યુનિવર્સિટીઓ અને પ્રીમિયર શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને ભારતની નવી શિક્ષણ નીતિ (NEP) હેઠળ ભારતમાં કેમ્પસ ખોલવા માટે નિમંત્રણ આપ્યું હતું. બંને નેતાઓએ ઉત્કૃષ્ટ પદ્ધતિઓની આપ-લે, ઉદ્યોગ-પ્રતિભાવશીલ તાલીમ, ટ્રેનર્સ અને એસેસર્સની ક્ષમતા નિર્માણ, એપ્રેન્ટિસશિપ અને કાર્ય-આધારિત શિક્ષણ, ઉભરતા અને ભવિષ્યના કૌશલ્યોમાં સહયોગ, અને લાયકાતોના સંરેખણ અને માન્યતા પર સંવાદ દ્વારા, રોજગારી વધારવા અને કુશળ પ્રોફેશનલ્સની પરસ્પર ફાયદાકારક મોબિલિટીને ટેકો આપવાના ઉદ્દેશ્યથી ભારત અને બેલ્જિયમના કૌશલ્ય વિકાસ અને ટેકનિકલ એન્ડ વોકેશનલ એજ્યુકેશન એન્ડ ટ્રેનિંગ (TVET) ઇકોસિસ્ટમ્સ વચ્ચે સહયોગની સંભાવનાઓ ચકાસવા બંને દેશોના સંબંધિત સત્તાધિકારીઓ, સંસ્થાઓ અને ઉદ્યોગના હિસ્સેદારોને પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. નેતાઓએ ભારતીય ભાગીદારો સાથે સંશોધન સહયોગ, ઇનોવેશન અને જ્ઞાનની આપ-લેને પ્રોત્સાહન આપવામાં ફ્લેમિશ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર ટેકનોલોજીકલ રિસર્ચ (VITO) ના યોગદાનને પણ સ્વીકાર્યું હતું. તેમણે સુષ્મા સ્વરાજ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ફોરેન સર્વિસ અને બેલ્જિયમના ફેડરલ પબ્લિક સર્વિસ ફોરેન અફેર્સ વચ્ચે રાજદ્વારી તાલીમમાં સહયોગનું સ્વાગત કર્યું હતું.

આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ

બંને પ્રધાનમંત્રીઓએ યુક્રેન અને પશ્ચિમ એશિયામાં તાજેતરના વિકાસ સહિત મુખ્ય આંતરરાષ્ટ્રીય ઘટનાઓ પર પણ વિચારોની આપ-લે કરી હતી. યુક્રેનમાં યુદ્ધ અંગે, બંને પક્ષોએ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર ચાર્ટરના સિદ્ધાંતો અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા અનુસાર સંવાદ અને કૂટનીતિ દ્વારા વ્યાપક, ન્યાયી અને કાયમી શાંતિ પ્રાપ્ત કરવાના પ્રયાસો પ્રત્યે પોતાનું સમર્થન પુનઃવ્યક્ત કર્યું હતું. પશ્ચિમ એશિયા પર, તેમણે પ્રદેશમાં ચિંતાજનક તાજેતરના વિકાસ પર ચર્ચા કરી હતી અને શાંતિપૂર્ણ રીતે પડકારોને પહોંચી વળવા માટે સંવાદ અને રાજદ્વારી જોડાણના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે દરિયાઈ માર્ગોની સુરક્ષા અને સલામતી સુનિશ્ચિત કરવાના અને અવિરત દરિયાઈ શિપિંગ જાળવી રાખવાના મહત્વ પર પણ ભાર મૂક્યો હતો.

બંને પ્રધાનમંત્રીઓએ પરસ્પર વિશ્વાસ અને શાંતિ, સમૃદ્ધિ અને વિકાસ માટેના સહિયારા વિઝન દ્વારા માર્ગદર્શિત, ભારત-બેલ્જિયમ ભાગીદારીને વધુ ઊંડી અને વૈવિધ્યસભર બનાવવા માટે તેમની સહિયારી પ્રતિબદ્ધતા પુનઃવ્યક્ત કરી હતી. તેઓ સંમત થયા હતા કે વિસ્તરતી દ્વિપક્ષીય ભાગીદારી લોકશાહી, કાયદાનું શાસન, માનવ અસ્તિત્વ/અધિકારો પ્રત્યે આદર, લિંગ સમાનતા અને નિયમ-આધારિત આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યવસ્થા પ્રત્યેની સહિયારી પ્રતિબદ્ધતા દ્વારા માર્ગદર્શિત થતી રહેશે. આ પાયા પર નિર્માણ કરીને, તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે ભારત-બેલ્જિયમ ભાગીદારી બંને દેશોના લોકો અને વિશ્વ માટે મૂર્ત લાભો આપવાનું ચાલુ રાખશે અને સહિયારા વૈશ્વિક પડકારોને પહોંચી વળવામાં ભારત અને યુરોપ વચ્ચે સહયોગ મજબૂત કરવામાં પણ યોગદાન આપશે.

ભારત-બેલ્જિયમ ભાગીદારીના વિસ્તરણ અને વૈવિધ્યકરણ અને વધતા ભારત-યુરોપ જોડાણો તથા ભારત-ઈયુ સંબંધોના સંદર્ભમાં, પ્રધાનમંત્રી બાર્ટ ડિ વરે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીને પરસ્પર અનુકૂળ સમયે બેલ્જિયમની દ્વિપક્ષીય મુલાકાત લેવા માટે નિમંત્રણ પાઠવ્યું હતું.

SM/DK/JD