પર્યાવરણ અને વન મંત્રાલય
NBA એ 27 રાજ્ય જૈવવિવિધતા બોર્ડ, 3 કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ જૈવવિવિધતા પરિષદો અને ICAR-ઈન્ડિયન ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ હોર્ટિકલ્ચરલ રિસર્ચ, કર્ણાટકને ABS ફંડના ₹2.82 કરોડ રૂપિયા વિતરીત કર્યા
प्रविष्टि तिथि:
22 AUG 2026 12:49PM by PIB Ahmedabad
નેશનલ બાયોડાયવર્સિટી ઓથોરિટી (NBA) એ ભારતના જૈવિક સંસાધનોના ઉપયોગથી ઉદ્ભવતા એક્સેસ એન્ડ બેનિફિટ-શેરિંગ (ABS) મિકેનિઝમ હેઠળ ₹2.82 કરોડ વિતરિત કર્યા છે. આમાંથી, ₹2.80 કરોડ 27 રાજ્ય જૈવવિવિધતા બોર્ડ (SBBs) અને 3 કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ જૈવવિવિધતા પરિષદો (UTBCs) ને વિતરીત કરવામાં આવ્યા છે, જ્યારે ₹2.01 લાખ ICAR-ઈન્ડિયન ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ હોર્ટિકલ્ચરલ રિસર્ચ (ICAR-IIHR), કર્ણાટકને વિતરીત કરવામાં આવી રહ્યા છે.
NBAને ફ્લાવરના આઠ હાઇબ્રિડ, તીખા મરચાંના પાંચ હાઇબ્રિડ, ભીંડાના પાંચ હાઇબ્રિડ અને ટામેટાંના છ હાઇબ્રિડ સાથે સંકળાયેલા આનુવંશિક સંસાધનોના ઉપયોગ માટે ABS પેટે મેસર્સ એડવાન્ટા એન્ટરપ્રાઈઝ લિમિટેડ (અગાઉ મેસર્સ UPL લિમિટેડ) પાસેથી ₹2.94 કરોડ મળ્યા હતા.
આ કિસ્સામાં, જૈવિક સંસાધનો બીજી કંપનીના સંપાદન દ્વારા મેળવવામાં આવ્યા હતા અને લાભાર્થીઓ, જેમ કે ચોક્કસ ખેડૂત, સમુદાય અથવા ઓળખી શકાય તેવા ભૌગોલિક સ્ત્રોત સુધી શોધી શકાયા ન હતા. અગાઉ, NBA એ આવા કિસ્સાઓમાં લાભો વહેંચવા માટેની પદ્ધતિની ભલામણ કરવા માટે એક નિષ્ણાત સમિતિ (EC) ની રચના કરી હતી, અને ત્યારબાદ ઓથોરિટીએ EC ની ભલામણને મંજૂરી આપી હતી. મંજૂર પદ્ધતિને અનુસરીને, NBA એ ₹2.80 કરોડ (આશરે $2.8 બિલિયન)નું વિતરણ કર્યું. આ રકમ વિવિધ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં વહેંચવામાં આવી હતી, જે સંબંધિત બાગાયતી પાકોની ખેતીના આધારે હતી. ગુજરાત, પશ્ચિમ બંગાળ અને મધ્યપ્રદેશ આ લાભ મેળવનારા મુખ્ય રાજ્યોમાં હતા; સૌથી મોટો હિસ્સો મેળવનારા ટોચના દસ રાજ્યો હતા:
|
અનુ.નં.
|
રાજ્ય
|
વિતરીત કરાયેલી રકમ
(લાખમાં ₹)
|
|
1
|
ગુજરાત
|
44.59
|
|
2
|
પશ્ચિમ બંગાળ
|
41.24
|
|
3
|
મધ્યપ્રદેશ
|
32.73
|
|
4
|
ઓરિસ્સા
|
32.57
|
|
5
|
બિહાર
|
30.86
|
|
6
|
છત્તીસગઢ
|
16.54
|
|
7
|
ઉત્તરપ્રદેશ
|
12.66
|
|
8
|
આંધ્રપ્રદેશ
|
10.51
|
|
9
|
તમિલનાડુ
|
10.49
|
|
10
|
મહારાષ્ટ્ર
|
07.07
|
|
11
|
અન્ય (20 SBBs/UTBCs)
|
40.55
|
SBBs અને UTBCsને વિતરીત કરાયેલા ફંડનો ઉપયોગ પીપલ્સ બાયોડાયવર્સિટી રજિસ્ટર્સનું દસ્તાવેજીકરણ અને અપડેટિંગ, ઈન-સિટુ અને એક્સ-સિટુ સંરક્ષણ, ક્ષીણ થયેલી ઇકોસિસ્ટમની પુનઃસ્થાપના, જૈવવિવિધતા હેરિટેજ સાઇટ્સને મજબૂત કરવા, જૈવવિવિધતા વ્યવસ્થાપન સમિતિઓની ક્ષમતા નિર્માણ અને સમુદાયના આજીવિકા વધારા સહિતની પ્રવૃત્તિઓ માટે કરવાનો રહેશે, અને રસીદ મળ્યાના એક વર્ષની અંદર ઉપયોગિતા પ્રમાણપત્ર અને ખર્ચનું નિવેદન સબમિટ કરવું આવશ્યક છે.
અલગથી, NBA ને સંશોધન અને વ્યાવસાયિક ઉપયોગ માટે ICAR-ઈન્ડિયન ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ હોર્ટિકલ્ચરલ રિસર્ચ (ICAR-IIHR), કર્ણાટક પાસેથી મેળવેલ બે માઇક્રોબાયલ સ્ટ્રેઈન, એટલે કે સ્યુડોમોનાસ ફ્લોરેસન્સ 1% WP (સ્ટ્રેઈન IIHR-Pf-2) અને ટ્રાઈકોડર્મા હાર્ઝિયાનામ 1% WP (સ્ટ્રેઈન IIHR-Th-2) ના ઉપયોગ બદલ ABS રકમ તરીકે મેસર્સ સુમિટોમો કેમિકલ ઈન્ડિયા લિમિટેડ, મુંબઈ (અગાઉ મેસર્સ એક્સેલ ક્રોપ કેર) પાસેથી ₹7.15 લાખ મળ્યા હતા. આ કિસ્સામાં જૈવિક સંસાધનો જાહેર સંશોધન સંસ્થા પાસેથી મેળવવામાં આવ્યા હોવાથી, ABS રકમમાંથી 30% એટલે કે ₹2.01 લાખ પદ્ધતિઓ અનુસાર સંબંધિત સંસ્થા ICAR-IIHR ને વિતરિત કરવામાં આવી રહ્યા છે અને બાકીના ફંડનો ઉપયોગ NBA દ્વારા બાયોલોજિકલ ડાયવર્સિટી એક્ટની કલમ 27 મુજબ કરવામાં આવશે.
સંસ્થાએ એક વર્ષની અંદર રિપોઝિટરીઝની જાળવણી, સંશોધન અને જૈવવિવિધતા સર્વેક્ષણ કાર્ય, વર્ગીકરણ અને સંરક્ષણમાં ક્ષમતા નિર્માણ, અને જૈવિક સંસાધનો તથા તેના જંગલી સંબંધીઓના ઈન-સિટુ અને એક્સ-સિટુ સંરક્ષણ સહિતની પ્રવૃત્તિઓ માટે ફંડનો ઉપયોગ કરવાનો રહેશે. આ વિતરણ એ બાયોલોજિકલ ડાયવર્સિટી એક્ટ, 2002 અને તેના સંબંધિત નિયામક માળખાના અમલીકરણને મજબૂત કરવા માટે NBA ના સતત પ્રયાસોનો એક ભાગ છે, જ્યારે એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે ભારતના જૈવિક સંસાધનોના વ્યાવસાયિક ઉપયોગથી ઉદ્ભવતા લાભો જૈવવિવિધતા સંરક્ષણ, ટકાઉ ઉપયોગ અને ખેડૂતો, સ્થાનિક સમુદાયો અને જૈવિક વિવિધતાના સંરક્ષણ અને ટકાઉ ઉપયોગ સાથે સંકળાયેલા અન્ય લોકોના સામાજિક-આર્થિક વિકાસ તરફ વાળવામાં આવે.
NBA દ્વારા અત્યાર સુધીમાં વિતરીત કરાયેલી કુલ ABS રકમ ₹185 કરોડ (USD 19.34 mn) છે. આ પહેલ કન્વેન્શન ઓન બાયોલોજિકલ ડાયવર્સિટી (CBD) અને એક્સેસ એન્ડ બેનિફિટ-શેરિંગ પરના નાગોયા પ્રોટોકોલ, તેમજ કુંમિંગ-મોન્ટ્રીયલ ગ્લોબલ બાયોડાયવર્સિટી ફ્રેમવર્ક (KMGBF) હેઠળ ભારતની પ્રતિબદ્ધતાઓમાં પણ યોગદાન આપે છે, ખાસ કરીને ટાર્ગેટ 13, જે આનુવંશિક સંસાધનોના ઉપયોગ અને આનુવંશિક સંસાધનો પર ડિજિટલ સિક્વન્સ માહિતીથી ઉદ્ભવતા લાભોની ન્યાયી અને સમાન વહેંચણી સુનિશ્ચિત કરવા માટે અસરકારક પગલાં લેવાનું આહ્વાન કરે છે.
SM/NK/GP/JT
સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો : 
@PIBAhmedabad 
/pibahmedabad1964 
/pibahmedabad 