ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಯಚೂರು, ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ್ ಮಿಷನ್-ನಗರ 2.0 (SBM-U 2.0) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಹಳೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯ (legacy waste) ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಮೂಲಕ 35 ಎಕರೆಯ ಯಕ್ಲಾಸಪುರ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಲೇವಾರಿ ಘಟಕವನ್ನು ಹಸಿರು ಆಸ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದೆ. ಇದುವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 62,252 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 22 ಎಕರೆಯಷ್ಟು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಈ ಜಾಗವು ಈಗ ಸುಸ್ಥಿರ ಭೂ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಆಕರ್ಷಕ ಮಿಯಾವಾಕಿ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಹಿಂದಿನ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಗುಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಪರಿಸರ ತಾಣಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಎಸ್‌ಬಿಎಂ-ಯು 2.0 (SBM–U 2.0) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ನಗರಗಳು ಹಳೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಗುಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ-ಸುಸ್ಥಿರ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಯಚೂರಿನಲ್ಲಿ, ಒಮ್ಮೆ ಪರಿಸರ ಅವನತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದ ಯಕ್ಲಾಸಪುರ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಲೇವಾರಿ ಘಟಕದ ಯಶಸ್ವಿ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ನನಸಾಗಿದ್ದು, ಈಗ ಇದು ಪರಿಸರ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ನಗರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ.

35 ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ್ದ ಯಕ್ಲಾಸಪುರ ಪ್ರದೇಶವು, ದಶಕಗಳ ಪುರಸಭೆಯ ಘನ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತ್ತು, ಇದು ಹತ್ತಿರದ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಗಣನೀಯವಾದ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾಳಜಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತ್ತು. ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಸದ ಬೆಟ್ಟವು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಸೋರಿಬರುವ ಕಲುಷಿತ ನೀರಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ, ದುರ್ವಾಸನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಮೂಲಕ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಿತ್ತು. ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತ ರಾಯಚೂರು ನಗರಸಭೆಯು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಹಳೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿತು.

ಈ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, 62,252 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಹಳೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮರುಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಸುಮಾರು 22 ಎಕರೆ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮರುಪಡೆಯಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವಾಗ ಪರಿಸರದ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ. ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಗುಡ್ಡೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತೆರವುಗೊಳಿಸಿರುವುದು ನಗರ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ರಾಯಚೂರಿನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿದೆ.

ಮರುಪಡೆಯಲಾದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಪರಿಹಾರ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಜೂನ್ 5, 2026 ರಂದು ಸಸಿ ನೆಡುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿವೆ. ಮರುಪಡೆಯಲಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ರಾಯಚೂರು ನಗರಸಭೆ, ನವೀನ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. "ವಿಷಕಾರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಪರಿಸರ ಸಂಪತ್ತಿಗೆ" ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ನಗರವು ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಿಂಟಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (SPMCIL) ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯಾ ಸ್ಪೇಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಮರುಪಡೆಯಲಾದ ಜಾಗದ ಸುಮಾರು 5-7 ಎಕರೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಯಾವಾಕಿ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಒಟ್ಟು 60,000 ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಡಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅರಣ್ಯೀಕರಣಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮರುಪಡೆಯಲಾದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹಸಿರು ಹೊದಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ನೆಡುತೋಪಿನಲ್ಲಿ ಬಿದಿರು ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸೇರಿವೆ, ಇವು ಮಣ್ಣಿನ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ, ಇಂಗಾಲದ ಶೇಖರಣೆ, ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಪರಿವರ್ತಿತ ಜಾಗವನ್ನು ವಿಶ್ವ ಪರಿಸರ ದಿನದಂದು (ಜೂನ್ 5, 2026) ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವರಾದ ಶ್ರೀಮತಿ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು, ಇದು ಪರಿಸರ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಯಕ್ಲಾಸಪುರ ಪರಿವರ್ತನೆಯು ಕೇವಲ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಯೋಜನೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ; ಇದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನಗರ ಆಡಳಿತ, ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿರಂತರ ಬದ್ಧತೆಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪರಿಸರ ಸವಾಲನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಪರಿಸರ ತಾಣವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಕಸ-ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ನಗರ ಭವಿಷ್ಯದತ್ತ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ದೇಶಾದ್ಯಂತದ ನಗರಗಳಿಗೆ ರಾಯಚೂರು ನಗರಸಭೆ ಅನುಕರಣೀಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.

*****