સુજલ ગામ ID (Sujal Gaon ID) એ જલ જીવન મિશન (JJM) 2.0 ના ડિજિટલ મોનિટરિંગ ફ્રેમવર્ક હેઠળ મિશનના નિર્ધારિત ધોરણો અને માપદંડોને પૂર્ણ કરતા જળ પુરવઠા સેવા વિસ્તારો (વસાહતો) ને ફાળવવામાં આવેલો એક યુનિક આઇડેન્ટિફિકેશન નંબર (વિશિષ્ટ ઓળખ નંબર) છે. આ ID રાષ્ટ્રીય JJM ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ દ્વારા જારી કરવામાં આવે છે અને તેની વિગતો JJM ડિજિટલ ઇકોસિસ્ટમ દ્વારા સંબંધિત રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને પહોંચાડવામાં આવે છે. સુજલ ગામ ID નો ઉદ્દેશ્ય ગ્રામીણ પીવાના પાણીની સેવા વિતરણ અને ટકાઉપણામાં ઇચ્છિત પરિણામો પ્રાપ્ત કરનારા જળ પુરવઠા સેવા વિસ્તારો (વસાહતો) ની પદ્ધતિસરની ઓળખ, મોનિટરિંગ, રિપોર્ટિંગ, ટ્રેકિંગ અને ચકાસણીને સુગમ બનાવવાનો છે. 10.08.2026 ની સ્થિતિ મુજબ, દેશની 16,96,213 વસાહતોમાંથી, તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં 12,67,808 વસાહતો (75%) ને સુજલ ગામ ID જારી કરવામાં આવ્યા છે.

ગ્રામીણ પાઇપલાઇન આધારિત જળ પુરવઠા યોજનાઓ (RPWSS) ના લાઇફસાઇકલ-આધારિત અને સેવા-ઓરિએન્ટેડ વ્યવસ્થાપન માટે જલ જીવન મિશન (JJM) હેઠળ ફેડરેટેડ ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (DPI) તરીકે 'સુજલમ ભારત' (Sujalam Bharat) વિકસાવવામાં આવ્યું છે. તે જળ પુરવઠા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની એકીકૃત દ્રશ્યતા પૂરી પાડવા માટે ડિજિટલ એસેટ રજિસ્ટ્રીઝ, જિયોસ્પેસિયલ મેપિંગ અને ડિસિઝન-સપોર્ટ સિસ્ટમ્સને સાંકળે છે. પીએમ ગતિશક્તિ પ્લેટફોર્મ સાથે સંકલિત, તે GIS-ચકાસાયેલ આર્કિટેક્ચર પૂરું પાડે છે અને સુજલમ ભારત ID દ્વારા ગ્રામીણ જળ પુરવઠા યોજનાઓને વિશિષ્ટ ડિજિટલ ઓળખ ફાળવે છે.

જલ જીવન મિશન હેઠળના સુજલ ગામ ID અને સુજલમ ભારત ID અનુક્રમે સેવા વિસ્તારો અને ગ્રામીણ જળ પુરવઠા યોજનાઓને વિશિષ્ટ ડિજિટલ ઓળખ પૂરી પાડે છે. GIS અને સંરચિત હાઇડ્રોલિક જોડાણો સાથે તેમનું સંકલન એન્ડ-ટુ-એન્ડ સ્ત્રોત-થી-નળ (source-to-tap) મેપિંગ, એસેટ ટ્રેકિંગ અને લાઇફસાઇકલ મેનેજમેન્ટને સક્ષમ બનાવે છે. આનાથી હાલની યોજનાઓના વધુ સારા આયોજન, મોનિટરિંગ અને જવાબદારીમાં સુવિધા મળે છે, ક્ષતિઓ અને પુનરાવર્તનને ઓળખવામાં મદદ મળે છે અને ડેટા-સંચાલિત નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયા તથા અસરકારક કામગીરી અને જાળવણી (O&M) સક્ષમ બને છે. આમ, આ ડિજિટલ ID પારદર્શિતા અને દેખરેખને મજબૂત કરે છે અને JJM ના અમલીકરણમાં અનિયમિતતાઓને ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.

આ માહિતી જળ શક્તિ રાજ્ય મંત્રી શ્રી વી. સોમન્ના દ્વારા આજે લોકસભામાં એક લેખિત જવાબમાં પૂરી પાડવામાં આવી હતી.

SM/JY/JD