કેન્દ્રીય નાણાં અને કોર્પોરેટ બાબતોના મંત્રી શ્રીમતી નિર્મલા સીતારામને આજે જયપુર ખાતે યોજાયેલી બ્રિક્સ નાણાં મંત્રીઓ અને સેન્ટ્રલ બેંક ગવર્નર્સ (FMCBG) ની બેઠકની સાથે "સભ્ય દેશોમાં ખાનગી મૂડી એકત્રિત કરવામાં ન્યૂ ડેવલપમેન્ટ બેંકની ભૂમિકા" વિષય પરના સેમિનારમાં મુખ્ય પ્રવચન આપ્યું હતું.

નાણાં મંત્રાલયના આર્થિક બાબતોના વિભાગ (DEA) ના સચિવ શ્રીમતી અનુરાધા ઠાકુર; અને એફઆઈસીસીઆઈ (FICCI) ના સીનિયર વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ શ્રી વિજય શંકરની ઉપસ્થિતિ સાથે મહામહિમ સુશ્રી દિલમા રૂસેફે વિશેષ સંબોધન કર્યું હતું.

તેમના મુખ્ય પ્રવચનમાં, કેન્દ્રીય નાણાં મંત્રીએ રોકાણોને જોખમ મુક્ત કરવામાં, પ્રોજેક્ટ બેંકેબિલિટી વધારવામાં અને રોકાણકારોના વિશ્વાસને મજબૂત કરવામાં મલ્ટીલેટરલ ડેવલપમેન્ટ બેંકો જે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે તેને હાઇલાઇટ કરીને સંદર્ભ નક્કી કર્યો હતો જેથી કરીને મોટા પાયે ખાનગી મૂડી એકત્રિત કરી શકાય.

ભારતના અનુભવ વિશે વાત કરતાં શ્રીમતી સીતારામને જણાવ્યું હતું કે ભારત સરકારે સતત જાહેર મૂડી ખર્ચ અને પૂરક માળખાકીય સુધારાઓ દ્વારા તેના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત બનાવ્યું છે. એક દાયકા પહેલાની સરખામણીમાં જાહેર રોકાણમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે, જે હાઇવે, રેલવે, બંદરો, લોજિસ્ટિક્સ સિસ્ટમ્સ, ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ઊર્જા નેટવર્ક્સમાં ઉત્પાદક રાષ્ટ્રીય અસ્કયામતો બનાવવા માટેની સુઆયોજિત વ્યૂહરચના દર્શાવે છે, તેમ તેમણે કહ્યું હતું.

નાણાં મંત્રી શ્રીમતી સીતારામને જણાવ્યું હતું કે ભારત સરકાર માને છે કે જાહેર મૂડીએ ઉત્પ્રેરક તરીકે કામ કરવું જોઈએ — ખાનગી રોકાણના વિકલ્પ તરીકે નહીં, અને આ સિદ્ધાંતના સમર્થનમાં ભારત સરકારે બહુવિધ સુધારાઓ હાથ ધર્યા છે:

• નાણાકીય મર્યાદા ધરાવતા પરંતુ સામાજિક રીતે ઇચ્છનીય પ્રોજેક્ટ્સને ટેકો આપવા માટે વાયબિલિટી ગેપ ફંડિંગ (VGF);
• રોડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં સંતુલિત જોખમ-સહભાગિતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે હાઇબ્રિડ એન્યુઇટી મોડલ (HAM);
• પ્રોજેક્ટ બેંકેબિલિટીમાં સુધારો કરવા માટે ક્રેડિટ એન્હાન્સમેન્ટ મિકેનિઝમ્સ;
• મૂડીનું પુનઃફરતી કરવા અને લાંબા ગાળાના સંસ્થાકીય રોકાણકારોને આકર્ષિત કરવા માટે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ટ્રસ્ટ્સ (InvITs);
• રોકાણકારોને લાંબા ગાળાની દ્રશ્યતા પૂરી પાડતી નેશનલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પાઇપલાઇન;
• મલ્ટીમોડલ કનેક્ટિવિટી માટે પીએમ ગતિશક્તિ – નેશનલ માસ્ટર પ્લાન, જેનાથી સંકલન અને કાર્યક્ષમતામાં સુધારો થયો છે.

આ પાયા પર નિર્માણ કરીને, કેન્દ્રીય નાણાં મંત્રીએ માહિતી આપી હતી કે કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27 માં ખાનગી ક્ષેત્રના રોકાણને સુગમ બનાવવા માટે અનેક લક્ષિત પગલાં રજૂ કરવામાં આવ્યા છે જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:

• નવા ડેડિકેટેડ ફ્રેટ કોરિડોર
• નવા હાઇ-સ્પીડ રેલ કોરિડોર
• નવા રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગોને કાર્યરત કરવા, અને
• કોસ્ટલ કાર્ગો પ્રમોશન સ્કીમ

નાણાં મંત્રી શ્રીમતી સીતારામને સ્વીકાર્યું હતું કે બ્રિક્સ અર્થતંત્રો વૈશ્વિક અર્થતંત્રના મુખ્ય ગ્રોથ એન્જિનનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, પરંતુ તેઓ મોટા પાયે ખાનગી મૂડી એકત્રિત કરવામાં સમાન માળખાકીય અવરોધોનો પણ સામનો કરે છે. પડકાર માત્ર મૂડીની ઉપલબ્ધતાનો નથી, પરંતુ વિશ્વાસ, સ્થિરતા, અગાઉથી અનુમાન લગાવી શકાય તેવા વાતાવરણ અને વિશ્વસનીય લાંબા ગાળાના માળખાંનું સર્જન કરવાનો છે જે સભ્ય દેશોમાં સતત ખાનગી ભાગીદારીને અનલોક કરવા માટે આવશ્યક છે.

કેન્દ્રીય નાણાં મંત્રીએ વિકાસ ધિરાણનું ભવિષ્ય ભાગીદારીમાં રહેલું છે તે વાત પર ભાર મૂકીને તેમનું મુખ્ય પ્રવચન સમાપ્ત કર્યું હતું. બહુપક્ષીય સંસ્થાઓ, રાષ્ટ્રીય સરકારો અને ખાનગી ક્ષેત્ર દરેક પોતાની વિશિષ્ટ શક્તિઓ લાવે છે.

અગાઉ પોતાના સ્વાગત પ્રવચનમાં, આર્થિક બાબતોના વિભાગના સચિવ શ્રીમતી અનુરાધા ઠાકુરે જણાવ્યું હતું કે આજે યોજાયેલો સેમિનાર ખાસ કરીને સુસંગત છે કારણ કે વિકાસ ધિરાણ એવા તબક્કામાં પ્રવેશ કરી રહ્યું છે જ્યાં વ્યાપને સ્થિતિસ્થાપકતા સાથે મેળવવો આવશ્યક છે. મૂડી એકત્રીકરણ માત્ર સાનુકૂળ પરિસ્થિતિઓ પર આધારિત હોઈ શકે નહીં; તે ટકી રહે તેવા માળખામાં અંકિત હોવું જોઈએ. આવા માળખાને મજબૂત બનાવવામાં બહુપક્ષીય સહયોગ કાયમી મૂલ્ય ઉમેરી શકે છે.

આ સેમિનારમાં વરિષ્ઠ નીતિ ઘડવૈયાઓ, બહુપક્ષીય સંસ્થાઓ અને ખાનગી ક્ષેત્રના અગ્રણીઓ એકસાથે આવ્યા હતા, અને ત્યારબાદ IRDAI ના ચેરમેન શ્રી અજય સેઠ; NDB ના વાઇસ-પ્રેસિડેન્ટ શ્રી રોમન સેરોવ; સરટ્રેડિંગના શ્રી એલેસાન્ડ્રો ટેઇક્ષેરા; ટેન્સેન્ટના સીનિયર એડવાઇઝર શ્રી યોંગપિંગ ઝાઇ; ટાટા કેપિટલ ડીકાર્બોનાઇઝેશન ફંડના શ્રી પંકજ સિંધવાની; તેમજ બ્રિક્સ દેશો, નાણાકીય સંસ્થાઓ, થિંક ટેન્ક્સ અને શિક્ષણ જગતના અન્ય પ્રતિનિધિઓ દ્વારા એક ગહન પેનલ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.

SM/DK/GP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com