માઇક્રો, સ્મોલ એન્ડ મીડિયમ એન્ટરપ્રાઇઝિસ ડેવલપમેન્ટ (એમેન્ડમેન્ટ) બિલ, 2026

PIB Backgrounder

માઇક્રો, સ્મોલ એન્ડ મીડિયમ એન્ટરપ્રાઇઝિસ ડેવલપમેન્ટ (એમેન્ડમેન્ટ) બિલ, 2026

प्रविष्टि तिथि: 11 AUG 2026 6:05PM by PIB Ahmedabad

વધતા જતા એમએસએમઈ (MSME) ક્ષેત્ર માટે સુધારાઓ

માઇક્રો, સ્મોલ એન્ડ મીડિયમ એન્ટરપ્રાઇઝિસ ડેવલપમેન્ટ (એમેન્ડમેન્ટ) બિલ, 2026 ઓગસ્ટ 2026 માં સંસદ દ્વારા પસાર કરવામાં આવ્યું હતું. તે તેની જોગવાઈઓને MSME ક્ષેત્રની જરૂરિયાતો સાથે સંરેખિત કરવા માટે હાલના MSMED એક્ટ, 2006 ને અપડેટ કરે છે. આ સુધારાઓ ચુકવણી-સંબંધિત મર્યાદાઓને ઘટાડવા, વિવાદ નિવારણને વધુ સમયબદ્ધ બનાવવા અને પાલન (compliance) ને સરળ બનાવવાનો પ્રયાસ કરે છે. તેમનો વ્યાપક ઉદ્દેશ્ય વેપાર કરવાની સરળતા (Ease of Doing Business) ને પ્રોત્સાહન આપવાની સાથે MSMEs ની વૃદ્ધિ, વિકાસ અને સ્પર્ધાત્મકતાને સુગમ બનાવવાનો છે.

પ્રસ્તાવના

MSME ડેવલપમેન્ટ (એમેન્ડમેન્ટ) બિલ, 2026 ઓગસ્ટ 2026 માં સંસદ દ્વારા પસાર કરવામાં આવ્યું હતું. આ સુધારાનું મહત્વ ભારતની અર્થવ્યવસ્થામાં આ ક્ષેત્રની વધતી જતી ભૂમિકામાંથી આવે છે. માઇક્રો, સ્મોલ એન્ડ મીડિયમ એન્ટરપ્રાઇઝિસ ડેવલપમેન્ટ એક્ટ (MSMED એક્ટ) 2006 માં અધિસૂચિત કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યારથી, MSME ઇકોસિસ્ટમ સ્કેલ, વૈવિધ્યતા અને ડિજિટલ પહોંચમાં વિસ્તરી છે.

આર્થિક સમીક્ષા 2025-26 અનુસાર, MSMEs જીડીપી (GDP) માં 31.1, ઉત્પાદનમાં 35.4% અને નિકાસમાં 48.58% હિસ્સો ધરાવે છે. ઓગસ્ટ 2026 સુધીમાં, ઉદ્યમ (Udyam) પ્લેટફોર્મ પર 9.16 કરોડ MSMEs નોંધાયેલા છે, જે 40 કરોડથી વધુ લોકોને રોજગારી આપે છે. તકનીકી પ્રગતિ અને IT-સક્ષમ પ્રણાલીઓએ MSME લેન્ડસ્કેપને વધુ પરિવર્તિત કર્યું છે. આ સાહસો હવે ગ્રામીણ, અર્ધ-શહેરી અને શહેરી વિસ્તારોમાં કાર્યરત છે અને ઔપચારિક સપ્લાય ચેઇનમાં વધુ સક્રિયપણે ભાગ લે છે.

MSME ડેવલપમેન્ટ (એમેન્ડમેન્ટ) બિલ, 2026 આ પાયા પર નિર્માણ કરે છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય કાનૂની માળખાને ક્ષેત્રની બદલાતી જરૂરિયાતો અને તેના વધતા આર્થિક મહત્વ સાથે સંરેખિત કરવાનો છે.

બિલમાં રજૂ કરાયેલા ફેરફારો

2026 નું બિલ MSMED એક્ટ, 2006 હેઠળની કેટલીક ચોક્કસ જોગવાઈઓમાં સુધારો કરે છે. સુધારાના મુખ્ય ક્ષેત્રોની વિગતો નીચે દર્શાવવામાં આવી છે:

સુધારાના ક્ષેત્રો	માઇક્રો, સ્મોલ એન્ડ મીડિયમ એન્ટરપ્રાઇઝિસ ડેવલપમેન્ટ એક્ટ, 2006	માઇક્રો, સ્મોલ એન્ડ મીડિયમ એન્ટરપ્રાઇઝિસ ડેવલપમેન્ટ (એમેન્ડમેન્ટ) બિલ, 2026
MSME વર્ગીકરણ	MSMEs નું વર્ગીકરણ નિર્ધારિત રોકાણ મર્યાદાના આધારે કરવામાં આવે છે: • મેન્યુફેક્ચરિંગમાં પ્લાન્ટ અને મશીનરી; અને • સેવાઓમાં સાધનો.	MSMEs નું વર્ગીકરણ નીચેના આધારે કરવામાં આવે છે: • પ્લાન્ટ અને મશીનરી અથવા સાધનોમાં રોકાણ; અને • ટર્નઓવર.
MSME નોંધણી	ઉત્પાદનમાં રોકાયેલા મધ્યમ સાહસોએ નિર્દિષ્ટ સત્તાધિકારી પાસે મેમોરેન્ડમ સબમિટ કરવું જરૂરી છે. અન્ય MSMEs માટે મેમોરેન્ડમ સબમિટ કરવું સ્વૈચ્છિક છે.	બિલ તમામ MSMEs માટે મેમોરેન્ડમ સબમિટ કરવાનું મફત અને સ્વૈચ્છિક બનાવે છે. કેન્દ્ર સરકાર આ હેતુ માટે એક રાષ્ટ્રીય પ્લેટફોર્મ અધિસૂચિત કરશે. રાજ્ય સરકારો પણ રાજ્યના ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ અધિસૂચિત કરી શકે છે. રાષ્ટ્રીય અને રાજ્ય-સ્તરના પ્લેટફોર્મ પર નોંધાયેલા MSMEs ને રાજ્ય યોજનાના લાભો વિસ્તૃત કરી શકાય છે.
ટ્રેડ રિસિવેબલ્સ ડિસ્કાઉન્ટિંગ સિસ્ટમ (TReDS) મારફતે ચુકવણીઓ	બિલમાં નવી જોગવાઈ રજૂ કરીને ઉકેલ લાવવામાં આવ્યો છે.	તમામ સેન્ટ્રલ પબ્લિક સેક્ટર એન્ટરપ્રાઇઝિસ (CPSEs) એ MSMEs પાસેથી મેળવેલ માલ અને સેવાઓ માટેના ઇન્વોઇસ બિલ TReDS પ્લેટફોર્મ મારફતે સેટલ કરવા જરૂરી છે. આનો ઉદ્દેશ્ય MSMEs દ્વારા સામનો કરવામાં આવતા ચુકવણી-સંબંધિત મુદ્દાઓને સંબોધવાનો છે. રાજ્યો તેમના પબ્લિક સેક્ટર એન્ટરપ્રાઇઝિસ (PSEs), સત્તાધિકારીઓ અથવા સંસ્થાઓ માટે ઇન્વોઇસ સેટલમેન્ટ માટે TReDS નો ઉપયોગ કરવાનું ફરજિયાત કરી શકે છે.
માઇક્રો એન્ડ સ્મોલ એન્ટરપ્રાઇઝિસ ફેસિલિટેશન કાઉન્સિલ (MSEFCs) માળખું	રાજ્ય સરકારો એક અથવા વધુ MSE ફેસિલિટેશન કાઉન્સિલની સ્થાપના કરી શકે છે.	રાજ્ય સરકારો ચુકવણી-સંબંધિત વિવાદોના ઝડપી નિવારણને સક્ષમ કરવા માટે બહુવિધ MSEFCs સ્થાપિત કરી શકે છે. તેમને ભૌતિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ડિજિટલ સિસ્ટમ્સ અને તાલીમબદ્ધ માનવબળ સહિત પર્યાપ્ત ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સંસાધનો પૂરા પાડવા માટે પણ સત્તા આપવામાં આવી છે, જે જરૂરી હોઈ શકે છે.
મધ્યસ્થતા (Mediation) અને આર્બિટ્રેશન (Arbitration)	MSEFCs અથવા સંદર્ભિત મધ્યસ્થતા સેવા પ્રદાતાઓ મધ્યસ્થતા દ્વારા ચુકવણીના વિવાદો નિપટાવવા માટે અધિકૃત છે. જ્યાં મધ્યસ્થતા સફળ ન થાય, ત્યાં વિવાદને આર્બિટ્રેશન માટે મોકલી શકાય છે.	કેન્દ્ર સરકાર ઓનલાઈન મધ્યસ્થતા અથવા આર્બિટ્રેશન કરવા માટે એક ઓનલાઈન મિકેનિઝમ સ્થાપિત કરી શકે છે. મધ્યસ્થતા અને આર્બિટ્રેશન માટે ચોક્કસ સમયસીમા રજૂ કરવામાં આવી છે: • MSEFC અથવા મધ્યસ્થતા સેવા પ્રદાતાએ પ્રથમ હાજરી માટે નક્કી કરેલી તારીખથી 90 દિવસની અંદર મધ્યસ્થતા પૂર્ણ કરવી આવશ્યક છે. • જો મધ્યસ્થતા સમાપ્ત થાય છે, તો MSEFC એ 30 દિવસની અંદર આ બાબતને આર્બિટ્રેશન માટે મોકલવી જરૂરી છે. • MSEFC અથવા વૈકલ્પિક વિવાદ નિવારણ સેવાઓ પૂરી પાડતી સંસ્થા કે કેન્દ્રે પ્લીડિંગ્સ પૂર્ણ થયાના 90 દિવસની અંદર આર્બિટ્રલ એવોર્ડ આપવો જ જોઈએ.
વિવાદ નિવારણ	કાઉન્સિલના ઓર્ડર/ એવોર્ડને રદ કરવા માટેની અરજી એવોર્ડ આપેલી રકમના 75% જમા કરાવ્યા પછી કોર્ટમાં ફાઇલ કરી શકાય છે.	બિલ આવી અરજીઓની પણ મંજૂરી આપે છે. અરજી બાકી હોય ત્યારે, કોર્ટ જમા કરાયેલી રકમનો વાજબી હિસ્સો MSME સપ્લાયરને ચૂકવવાનો નિર્દેશ આપી શકે છે. જ્યારે ડિક્રી, એવોર્ડ અથવા ઓર્ડર રદ કરવાની અરજી છ મહિનાથી વધુ સમય માટે બાકી રહે ત્યારે કોર્ટ MSE સપ્લાયર્સને ચુકવણી કરવાનો નિર્દેશ આપશે. ચુકવણી એવોર્ડ આપેલી રકમના ઓછામાં ઓછી 50% હોવી જોઈએ.
બાકી લેણાંની વસુલાત	બિલમાં નવી જોગવાઈ રજૂ કરીને ઉકેલ લાવવામાં આવ્યો છે.	મધ્યસ્થતા કરાયેલ સમાધાન કરાર અથવા આર્બિટ્રલ એવોર્ડને 'જમીન મહેસૂલની બાકી નીકળતી રકમ' (arrears of land revenue) તરીકે વસૂલ કરી શકાય છે. આ ફેસિલિટેશન કાઉન્સિલ, મધ્યસ્થતા સેવા પ્રદાતા અથવા વૈકલ્પિક વિવાદ નિવારણ સંસ્થા દ્વારા કલમ 18 હેઠળ કરવામાં આવેલા કરારો અથવા એવોર્ડ્સને લાગુ પડે છે. વસૂલાત ડિસ્ટ્રિક્ટ કલેક્ટર, ડેપ્યુટી કમિશનર અથવા અન્ય અધિસૂચિત સત્તાધિકારી મારફતે હાથ ધરી શકાય છે. અધિસૂચિત સત્તાધિકારી પાસે ખરીદનારની અસ્કયામતોના સ્થળ પર સત્તાક્ષેત્ર હોવું આવશ્યક છે.
ગુનાઓનું બિન-ગુનાહિતરણ (Decriminalisation)	ઈચ્છાપૂર્વક ખોટી નોંધણી માહિતી આપવા બદલ પ્રથમ દોષસિદ્ધિ માટે ₹1,000 સુધીનો દંડ અને ત્યારબાદની દોષસિદ્ધિઓ માટે ₹1,000-₹10,000 નો દંડ થાય છે. વાર્ષિક હિસાબોમાં MSME સપ્લાયર્સના બિનચૂકવાયેલ લેણાંની જાણ કરવામાં નિષ્ફળતા બદલ ઓછામાં ઓછો ₹10,000 નો દંડ થાય છે.	નોંધણી ફાઇલ ન કરવી અથવા માહિતી પૂરી ન પાડવી: અગાઉ, આ ઉલ્લંઘનો માટે દોષસિદ્ધિ અને દંડ થતો હતો. આ દંડનીય જોગવાઈઓને હવે બિન-ગુનાહિત કરવામાં આવી છે. ખોટી માહિતી પૂરી પાડવી: પ્રથમ પ્રસંગ માટે ચેતવણી જારી કરવામાં આવશે, ત્યારબાદ બીજા અને પછીના પ્રસંગો માટે દંડ કરવામાં આવશે. ખરીદદારો દ્વારા અસંદિગ્ધ લેણાંનો ખુલાસો ન કરવો: તે હવે પ્રથમ પ્રસંગ માટે ચેતવણી, બીજા માટે દંડ અને ત્રીજા તથા પછીના પ્રસંગો માટે દંડ આકર્ષિત કરે છે.

ડિજિટલ અને સંસ્થાકીય સહાય

બિલ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા સુધારાઓને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ અને સમગ્ર MSME ઇકોસિસ્ટમમાં સ્થાપિત સંસ્થાકીય મિકેનિઝમ્સ દ્વારા સમર્થન આપવામાં આવે છે.

ઔપચારિક માન્યતાનો વિસ્તાર: ઉદ્યમ રજીસ્ટ્રેશન પોર્ટલ મફત, કાગળરહિત અને સ્વ-સંઘોષણા-આધારિત ઓનલાઈન પ્રક્રિયા દ્વારા MSMEs ને સત્તાવાર માન્યતા આપે છે. ઉદ્યમ આસિસ્ટ પ્લેટફોર્મ ઔપચારિક માઇક્રો સાહસોને સત્તાવાર રીતે માન્યતા આપીને આ પહેલને પૂરક બનાવે છે. આમાં અધિકૃત ભાગીદારો દ્વારા ચકાસાયેલ ડેટાના આધારે GST નોંધણી વિનાના અથવા ઇનકમ ટેક્સ સિસ્ટમ હેઠળ કવરેજ ન ધરાવતા સાહસોનો સમાવેશ થાય છે.

ધિરાણ સુધીની પહોંચમાં સુધારો: TReDS એ એક ઈલેક્ટ્રોનિક પ્લેટફોર્મ છે જે MSMEs ને વેપાર લેણાંનું ધિરાણ અથવા ડિસ્કાઉન્ટ કરવા માટે સક્ષમ બનાવે છે. તે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા દ્વારા જારી કરાયેલી માર્ગદર્શિકા અનુસાર કાર્ય કરે છે. પ્લેટફોર્મ મારફતે ડિસ્કાઉન્ટ કરાયેલા ઇન્વોઇસનું મૂલ્ય 2022-23 માં ₹40,000 કરોડથી વધીને 2025-26 માં ₹3.47 લાખ કરોડ થયું છે.

ઓનલાઈન વિવાદ નિવારણ (ODR) ને સક્ષમ કરવું: ODR પોર્ટલ જૂન 2025 માં લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું. તે MSEs ને વિલંબિત ચુકવણીના વિવાદો, જેમાં ઓછી કિંમતના દાવાઓ પણ સામેલ છે, તેના નિવારણ માટે ઓછી કિંમતનું, એન્ડ-ટુ-એન્ડ ડિજિટલ મિકેનિઝમ પૂરું પાડે છે.

MSEFC નેટવર્કને મજબૂત બનાવવું: રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં 161 MSEFCs સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે. માઇક્રો અને સ્મોલ એન્ટરપ્રાઇઝિસ દ્વારા સામનો કરવામાં આવતા ચુકવણીના વિલંબથી ઉદ્ભવતા વિવાદોનો ન્યાયનિર્ણય કરવા માટે MSEFCs ની રચના કરવામાં આવી છે.

નિષ્કર્ષ

MSME ડેવલપમેન્ટ (એમેન્ડમેન્ટ) બિલ, 2026 એ નાના સાહસથી વધતા જતા વ્યવસાય સુધીની MSME ની સફરના પાયાને મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. તે MSMEs ને વિકસતા વ્યાપારી વાતાવરણમાં કાર્ય કરવા અને વિસ્તાર કરવામાં મદદ કરવા માટે મજબૂત નિયામક માળખું પૂરું પાડે છે.

સંદર્ભ

Rajya Sabha:

https://sansad.in/rs/legislation/bills

Ministry of Micro, Small & Medium Enterprises:

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2296358&reg=48&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209712&lang=1&reg=3

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2284414&reg=3&lang=1

Ministry of Finance:

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2219984&reg=48&lang=2

PIB Archives:

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2278107&reg=48&lang=2
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2260904&lang=1&reg=3

Others:

https://prsindia.org/billtrack/the-micro-small-and-medium-enterprises-development-amendment-bill-2026

Click here to see pdf

SM/IJ/JD

(रिलीज़ आईडी: 2297911) आगंतुक पटल : 21

इस विज्ञप्ति को इन भाषाओं में पढ़ें: Bengali , English , Malayalam

PIB Backgrounder

માઇક્રો, સ્મોલ એન્ડ મીડિયમ એન્ટરપ્રાઇઝિસ ડેવલપમેન્ટ (એમેન્ડમેન્ટ) બિલ, 2026

प्रविष्टि तिथि: 11 AUG 2026 6:05PM by PIB Ahmedabad

વધતા જતા એમએસએમઈ (MSME) ક્ષેત્ર માટે સુધારાઓ

પ્રસ્તાવના

બિલમાં રજૂ કરાયેલા ફેરફારો

સુધારાના ક્ષેત્રો	માઇક્રો, સ્મોલ એન્ડ મીડિયમ એન્ટરપ્રાઇઝિસ ડેવલપમેન્ટ એક્ટ, 2006	માઇક્રો, સ્મોલ એન્ડ મીડિયમ એન્ટરપ્રાઇઝિસ ડેવલપમેન્ટ (એમેન્ડમેન્ટ) બિલ, 2026
MSME વર્ગીકરણ	MSMEs નું વર્ગીકરણ નિર્ધારિત રોકાણ મર્યાદાના આધારે કરવામાં આવે છે: • મેન્યુફેક્ચરિંગમાં પ્લાન્ટ અને મશીનરી; અને • સેવાઓમાં સાધનો.	MSMEs નું વર્ગીકરણ નીચેના આધારે કરવામાં આવે છે: • પ્લાન્ટ અને મશીનરી અથવા સાધનોમાં રોકાણ; અને • ટર્નઓવર.
MSME નોંધણી	ઉત્પાદનમાં રોકાયેલા મધ્યમ સાહસોએ નિર્દિષ્ટ સત્તાધિકારી પાસે મેમોરેન્ડમ સબમિટ કરવું જરૂરી છે. અન્ય MSMEs માટે મેમોરેન્ડમ સબમિટ કરવું સ્વૈચ્છિક છે.	બિલ તમામ MSMEs માટે મેમોરેન્ડમ સબમિટ કરવાનું મફત અને સ્વૈચ્છિક બનાવે છે. કેન્દ્ર સરકાર આ હેતુ માટે એક રાષ્ટ્રીય પ્લેટફોર્મ અધિસૂચિત કરશે. રાજ્ય સરકારો પણ રાજ્યના ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ અધિસૂચિત કરી શકે છે. રાષ્ટ્રીય અને રાજ્ય-સ્તરના પ્લેટફોર્મ પર નોંધાયેલા MSMEs ને રાજ્ય યોજનાના લાભો વિસ્તૃત કરી શકાય છે.
ટ્રેડ રિસિવેબલ્સ ડિસ્કાઉન્ટિંગ સિસ્ટમ (TReDS) મારફતે ચુકવણીઓ	બિલમાં નવી જોગવાઈ રજૂ કરીને ઉકેલ લાવવામાં આવ્યો છે.	તમામ સેન્ટ્રલ પબ્લિક સેક્ટર એન્ટરપ્રાઇઝિસ (CPSEs) એ MSMEs પાસેથી મેળવેલ માલ અને સેવાઓ માટેના ઇન્વોઇસ બિલ TReDS પ્લેટફોર્મ મારફતે સેટલ કરવા જરૂરી છે. આનો ઉદ્દેશ્ય MSMEs દ્વારા સામનો કરવામાં આવતા ચુકવણી-સંબંધિત મુદ્દાઓને સંબોધવાનો છે. રાજ્યો તેમના પબ્લિક સેક્ટર એન્ટરપ્રાઇઝિસ (PSEs), સત્તાધિકારીઓ અથવા સંસ્થાઓ માટે ઇન્વોઇસ સેટલમેન્ટ માટે TReDS નો ઉપયોગ કરવાનું ફરજિયાત કરી શકે છે.
માઇક્રો એન્ડ સ્મોલ એન્ટરપ્રાઇઝિસ ફેસિલિટેશન કાઉન્સિલ (MSEFCs) માળખું	રાજ્ય સરકારો એક અથવા વધુ MSE ફેસિલિટેશન કાઉન્સિલની સ્થાપના કરી શકે છે.	રાજ્ય સરકારો ચુકવણી-સંબંધિત વિવાદોના ઝડપી નિવારણને સક્ષમ કરવા માટે બહુવિધ MSEFCs સ્થાપિત કરી શકે છે. તેમને ભૌતિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ડિજિટલ સિસ્ટમ્સ અને તાલીમબદ્ધ માનવબળ સહિત પર્યાપ્ત ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સંસાધનો પૂરા પાડવા માટે પણ સત્તા આપવામાં આવી છે, જે જરૂરી હોઈ શકે છે.
મધ્યસ્થતા (Mediation) અને આર્બિટ્રેશન (Arbitration)	MSEFCs અથવા સંદર્ભિત મધ્યસ્થતા સેવા પ્રદાતાઓ મધ્યસ્થતા દ્વારા ચુકવણીના વિવાદો નિપટાવવા માટે અધિકૃત છે. જ્યાં મધ્યસ્થતા સફળ ન થાય, ત્યાં વિવાદને આર્બિટ્રેશન માટે મોકલી શકાય છે.	કેન્દ્ર સરકાર ઓનલાઈન મધ્યસ્થતા અથવા આર્બિટ્રેશન કરવા માટે એક ઓનલાઈન મિકેનિઝમ સ્થાપિત કરી શકે છે. મધ્યસ્થતા અને આર્બિટ્રેશન માટે ચોક્કસ સમયસીમા રજૂ કરવામાં આવી છે: • MSEFC અથવા મધ્યસ્થતા સેવા પ્રદાતાએ પ્રથમ હાજરી માટે નક્કી કરેલી તારીખથી 90 દિવસની અંદર મધ્યસ્થતા પૂર્ણ કરવી આવશ્યક છે. • જો મધ્યસ્થતા સમાપ્ત થાય છે, તો MSEFC એ 30 દિવસની અંદર આ બાબતને આર્બિટ્રેશન માટે મોકલવી જરૂરી છે. • MSEFC અથવા વૈકલ્પિક વિવાદ નિવારણ સેવાઓ પૂરી પાડતી સંસ્થા કે કેન્દ્રે પ્લીડિંગ્સ પૂર્ણ થયાના 90 દિવસની અંદર આર્બિટ્રલ એવોર્ડ આપવો જ જોઈએ.
વિવાદ નિવારણ	કાઉન્સિલના ઓર્ડર/ એવોર્ડને રદ કરવા માટેની અરજી એવોર્ડ આપેલી રકમના 75% જમા કરાવ્યા પછી કોર્ટમાં ફાઇલ કરી શકાય છે.	બિલ આવી અરજીઓની પણ મંજૂરી આપે છે. અરજી બાકી હોય ત્યારે, કોર્ટ જમા કરાયેલી રકમનો વાજબી હિસ્સો MSME સપ્લાયરને ચૂકવવાનો નિર્દેશ આપી શકે છે. જ્યારે ડિક્રી, એવોર્ડ અથવા ઓર્ડર રદ કરવાની અરજી છ મહિનાથી વધુ સમય માટે બાકી રહે ત્યારે કોર્ટ MSE સપ્લાયર્સને ચુકવણી કરવાનો નિર્દેશ આપશે. ચુકવણી એવોર્ડ આપેલી રકમના ઓછામાં ઓછી 50% હોવી જોઈએ.
બાકી લેણાંની વસુલાત	બિલમાં નવી જોગવાઈ રજૂ કરીને ઉકેલ લાવવામાં આવ્યો છે.	મધ્યસ્થતા કરાયેલ સમાધાન કરાર અથવા આર્બિટ્રલ એવોર્ડને 'જમીન મહેસૂલની બાકી નીકળતી રકમ' (arrears of land revenue) તરીકે વસૂલ કરી શકાય છે. આ ફેસિલિટેશન કાઉન્સિલ, મધ્યસ્થતા સેવા પ્રદાતા અથવા વૈકલ્પિક વિવાદ નિવારણ સંસ્થા દ્વારા કલમ 18 હેઠળ કરવામાં આવેલા કરારો અથવા એવોર્ડ્સને લાગુ પડે છે. વસૂલાત ડિસ્ટ્રિક્ટ કલેક્ટર, ડેપ્યુટી કમિશનર અથવા અન્ય અધિસૂચિત સત્તાધિકારી મારફતે હાથ ધરી શકાય છે. અધિસૂચિત સત્તાધિકારી પાસે ખરીદનારની અસ્કયામતોના સ્થળ પર સત્તાક્ષેત્ર હોવું આવશ્યક છે.
ગુનાઓનું બિન-ગુનાહિતરણ (Decriminalisation)	ઈચ્છાપૂર્વક ખોટી નોંધણી માહિતી આપવા બદલ પ્રથમ દોષસિદ્ધિ માટે ₹1,000 સુધીનો દંડ અને ત્યારબાદની દોષસિદ્ધિઓ માટે ₹1,000-₹10,000 નો દંડ થાય છે. વાર્ષિક હિસાબોમાં MSME સપ્લાયર્સના બિનચૂકવાયેલ લેણાંની જાણ કરવામાં નિષ્ફળતા બદલ ઓછામાં ઓછો ₹10,000 નો દંડ થાય છે.	નોંધણી ફાઇલ ન કરવી અથવા માહિતી પૂરી ન પાડવી: અગાઉ, આ ઉલ્લંઘનો માટે દોષસિદ્ધિ અને દંડ થતો હતો. આ દંડનીય જોગવાઈઓને હવે બિન-ગુનાહિત કરવામાં આવી છે. ખોટી માહિતી પૂરી પાડવી: પ્રથમ પ્રસંગ માટે ચેતવણી જારી કરવામાં આવશે, ત્યારબાદ બીજા અને પછીના પ્રસંગો માટે દંડ કરવામાં આવશે. ખરીદદારો દ્વારા અસંદિગ્ધ લેણાંનો ખુલાસો ન કરવો: તે હવે પ્રથમ પ્રસંગ માટે ચેતવણી, બીજા માટે દંડ અને ત્રીજા તથા પછીના પ્રસંગો માટે દંડ આકર્ષિત કરે છે.