ભારતનો ફેશન અને એપેરલ (પોશાક) ઉદ્યોગ એક ઐતિહાસિક પરિવર્તનના તબ્બકામાં છે, જે તેની પરંપરાગત ઉત્પાદન શક્તિઓથી આગળ વધીને ડિઝાઇન નવપ્રવર્તન (ઇનોવેશન), ગુણવત્તા અને સાંસ્કૃતિક વિશિષ્ટતા માટે ઓળખ મેળવી રહ્યો છે. વર્ષ 2025-26 માં ભારતની ટેક્સટાઇલ અને એપેરલ નિકાસ આશરે ₹3.16 લાખ કરોડ સુધી પહોંચવા અને વર્ષ 2030 સુધીમાં ₹9 લાખ કરોડના લક્ષ્યની સાથે સાથે, એફટીએ (FTAs) ના વિસ્તરતા નેટવર્ક દ્વારા મોટા વૈશ્વિક બજારો સુધી પહોંચ પ્રાપ્ત થવાની પૃષ્ઠભૂમિમાં, આ સત્રમાં ચર્ચા કરવામાં આવી હતી કે કેવી રીતે ભારતીય બ્રાન્ડ્સ મજબૂત બ્રાન્ડ ઓળખ બનાવીને, ઓમ્નીચેનલ ક્ષમતાઓનો વિસ્તાર કરીને અને ગ્રાહકો તેમજ નિયમનકારી જરૂરિયાતોને અનુકૂળ બનીને આ સ્પર્ધાત્મકતાને સતત આંતરરાષ્ટ્રીય વૃદ્ધિમાં પરિવર્તિત કરી શકે છે.

આ પૃષ્ઠભૂમિમાં, 16 જુલાઈ 2026 ના રોજ ભારત મંડપમ, નવી દિલ્હી ખાતે ભારત ટેક્સ 2026 (Bharat Tex 2026) માં “ઇન્ડિયન બ્રાન્ડ્સ, ગ્લોબલ એમ્બિશન્સ: રિડેફાઇનિંગ રિટેલ ગ્રોથ બિયોન્ડ બોર્ડર્સ” વિષય પર એક સત્ર યોજાયું હતું, જેમાં ડિઝાઇનર્સ, સાહસિકો, ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ્સ અને ઉત્પાદકોને એકસાથે લાવીને ચર્ચા કરવામાં આવી હતી કે કેવી રીતે ભારતીય ટેક્સટાઇલ અને જીવનશૈલી બ્રાન્ડ્સ પોતાની કળા અને વારસા સાથે જોડાયેલા રહીને વૈશ્વિક બજારો માટે સ્કેલ (વિસ્તાર) કરી શકે છે. આ સત્રમાં ભારતીય બ્રાન્ડ્સ, લક્ઝરી ડિઝાઇનર્સ, ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ્સ અને પીડીએસ, વેલસ્પન વર્લ્ડ, નેયત્ત હોમ્સ, પશ્મિના.કોમ, એક્સ્પોબજાર અને ટ્રાઇડેન્ટ જેવી બ્રાન્ડ્સના ઉદ્યોગ જગતના અગ્રણીઓ સહિત 20 થી વધુ પ્રતિષ્ઠિત પેનલ સભ્યો એકઠા થયા હતા. પેનલના સભ્યોએ ભારતીય બ્રાન્ડ્સને વૈશ્વિક સ્તરે લઈ જવા, રિટેલ સ્પર્ધાત્મકતાને મજબૂત કરવા અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં વિસ્તરણ કરવા માટે નવપ્રવર્તનનો ઉપયોગ કરવા અંગે પોતાના દ્રષ્ટિકોણ રજૂ કર્યા હતા.

ભારતીય ટેક્સટાઇલ અને એપેરલ બ્રાન્ડ્સ, ડિઝાઇનર્સ, ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ્સ, રિટેલર્સ, નિકાસકારો અને ઇનોવેશન લીડર્સની સભાને સંબોધતા કેન્દ્રીય કાપડ મંત્રી શ્રી ગિરિરાજ સિંહે ભારતના ટેક્સટાઇલ ક્ષેત્રના ભવિષ્ય માટે એક પ્રેરણાદાયી વિઝન શેર કર્યું હતું. તેમણે દેશની અસાધારણ કારીગરી, સમૃદ્ધ ટેક્સટાઇલ વારસા અને સાંસ્કૃતિક વિરાસતને જાળવી રાખીને વૈશ્વિક સ્તરે વિશ્વસનીય બ્રાન્ડ્સ બનાવવા માટે ભારતીય કારીગરો, ડિઝાઇનર્સ અને એમએસએમઈ (MSMEs) ની અપાર ક્ષમતાઓ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

તેમણે વિશ્વ સમક્ષ ભારતની કળા અને ટેક્સટાઇલ વારસાની સમૃદ્ધિ પ્રદર્શિત કરવાની સાથે સાથે વૈશ્વિક બજારોમાં આગળ વધવા માટે ભારતીય બ્રાન્ડ્સ માટે જથ્થા (ક્વોન્ટિટી) ઉપરાંત ગુણવત્તા, ટકાઉપણું (સસ્ટેનેબિલિટી) અને ટ્રેસેબિલિટી (શોધક્ષમતા) ના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો. માનનીય મંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે "કારીગરો ભારતની પૂંજી છે", અને પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો કે ભારતના કારીગરો અને વણકરો એ ભારતના ટેક્સટાઇલ ઇકોસિસ્ટમનું હૃદય છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે ભારત ટેક્સ 2026 જેવી પહેલો તેમની કારીગરી પ્રદર્શિત કરવા, તેમને આંતરરાષ્ટ્રીય ખરીદદારો સાથે જોડવા અને ભારતની સમૃદ્ધ ટેક્સટાઇલ વિરાસતને જાળવવાની સાથે સાથે ટકાઉ આજીવિકા માટે નવી તકો ઊભી કરવા માટે વૈશ્વિક પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડે છે.

તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે ભારતીય બ્રાન્ડ્સ માટે તેમની વૈશ્વિક આકાંક્ષાઓને આગળ વધારવા અને ગુણવત્તા, ટકાઉપણું, વારસો અને કારીગરી જેવા સ્તંભોનો લાભ લઈને વૃદ્ધિની પુનઃવ્યાખ્યા કરવાનો આ એક ઉત્તમ સમય છે. તેમણે વૈશ્વિક સ્તરે ભારતના સમૃદ્ધ હસ્તકલા વારસાને પ્રોત્સાહન આપવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો અને ઉત્પાદકો, કારીગરો તેમજ વણકરોને વધુ ટેકો આપવા હાકલ કરી હતી. તેમણે તેમને ભારતની સૌથી મોટી તાકાત ગણાવ્યા હતા અને ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ટેક્સટાઇલ ક્ષેત્રમાં સર્વસમાવેશક અને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક વૃદ્ધિ હાંસલ કરવા માટે તેમને સશક્ત કરવા આવશ્યક છે.

વૈશાલી શડંગુલે અને રાહુલ મિશ્રા જેવા અગ્રણી ભારતીય ડિઝાઇનર્સે પણ વૈશ્વિક મંચ પર ભારતીય બ્રાન્ડ્સ અને હસ્તકલાની વધતી જતી ઓળખ અંગે પોતાના મંતવ્યો રજૂ કર્યા હતા. પોતાની સફર અંગે વાત કરતા વૈશાલી શડંગુલેએ હાઇલાઇટ કર્યું હતું કે તેમની આ પહેલ માત્ર ચાર વણકર પરિવારો સાથે શરૂ થઈ હતી અને ત્યારથી તે એક એવા સમુદાય તરીકે વિકસી છે જ્યાં 90 ટકાથી વધુ વણકરો યુવાન મહિલાઓ છે, જે પરંપરાગત હસ્તકલાને જાળવી રાખીને ટકાઉ આજીવિકાનું સર્જન કરે છે. તેમણે ભારતના 100 લુપ્ત થયેલા વણાટકામને પુનર્જીવિત કરવાના પોતાના વિઝન વિશે પણ વાત કરી હતી અને જણાવ્યું હતું કે, "જો તમારે વૈશ્વિક બજાર કબજે કરવું હોય, તો તમારે ભારતીય વણાટની શક્તિઓનું પ્રદર્શન કરવું પડશે." જયપુર રગ્સ (Jaipur Rugs) ના સ્થાપક શ્રી નંદ કિશોર ચૌધરીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે અધિકૃત વાર્તાલાપ (સ્ટોરીટેલિંગ) એ બ્રાન્ડનો સૌથી મજબૂત બચાવ છે. તેમણે અવલોકન કર્યું કે બ્રાન્ડ તેના મૂળિયાંમાંથી જેટલી ઊંડી પ્રેરણા મેળવે છે, સ્પર્ધકો માટે તેની નકલ કરવી તેટલી જ મુશ્કેલ બની જાય છે.

રાહુલ મિશ્રાએ સ્વદેશી કારીગરીને ટેકો આપવા પર ભાર મૂકતા જણાવ્યું હતું કે, "દરેક ભૌગોલિક પ્રદેશને અનુકૂળ બનાવવા માટે ડિઝાઇનમાં ફેરફાર કરવાના બદલે ભારતીય કારીગરી પ્રત્યે પ્રમાણિક રહેવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો, કારણ કે પ્રમાણિકતા પોતે જ એક વિશિષ્ટ ઓળખનો સ્ત્રોત છે." તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે એઆઈ (AI) ના યુગમાં ખાસ કરીને હસ્તકલા અને હેન્ડલૂમમાં જ ભારતનો આત્મા વસેલો છે.

ઈ-કોમર્સ ક્ષેત્રના અગ્રણીઓએ આંતરરાષ્ટ્રીય વિસ્તરણ માટે માર્કેટપ્લેસ અને ઓમ્નીચેનલ વ્યૂહરચનાઓને કેન્દ્રીય સ્થાને ગણાવી હતી અને નોંધ્યું હતું કે સ્કેલિંગ (વ્યાપ વધારવામાં) માં ભલે સમય લાગે, પરંતુ એકવાર તે હાંસલ થઈ જાય પછી તે લાંબા ગાળાનું ટકાઉપણું લાવે છે. એમેઝોન ગ્લોબલ સેલિંગ (Amazon Global Selling) ના કન્ટ્રી હેડ શ્રી શ્રીનિધિ કાલવાપુડીએ અવલોકન કર્યું હતું કે આ પ્લેટફોર્મ બે લાખથી વધુ વિક્રેતાઓને ટેકો આપે છે, જેમાં દ્વિતીય અને તૃતીય શ્રેણીના (ટાયર-ટુ અને ટાયર-થ્રી) શહેરોના કારીગરો પણ સામેલ છે. બ્રાન્ડ નિર્માણના મહત્વ પર ભાર મૂકતા તેમણે ટિપ્પણી કરી હતી કે, "ભારતે માત્ર નિકાસમાં જ વધારો ન કરવો જોઈએ પરંતુ તેને વધુ યાદ રાખવામાં પણ આવવું જોઈએ," અને ઉમેર્યું કે "બ્રાન્ડ્સ બનાવવી હવે વૈકલ્પિક નથી; તે અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવા માટે અનિવાર્ય છે." વક્તાઓએ ટેકનોલોજી, ડેટા અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (પ્રાદેશિક ભાષાઓમાં એઆઈ-સક્ષમ ઉકેલો સહિત) ની ભૂમિકા વિશે પણ ચર્ચા કરી હતી, અને વિશ્વાસ ચિહ્ન (ટ્રસ્ટ માર્ક), સેમ્પલ લોજિસ્ટિક્સ સપોર્ટ અને બિઝનેસ-ટુ-કન્ઝ્યુમર (B2C) નિકાસ માટેના પ્રોત્સાહનો જેવા પ્રાયોગિક માધ્યમોને ઓળખી કાઢ્યા હતા.

મોટા પાયાના ઉત્પાદકોએ ભારતના ઉત્પાદન ઇકોસિસ્ટમ, સપ્લાય ચેઇન્સ અને વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતાને મજબૂત કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના સિનિયર એક્ઝિક્યુટિવ વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ અને હેડ કોર્પોરેટ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી અફેર્સ ડૉ. અનિલ રાજવંશીએ ક્લસ્ટર ડેવલપમેન્ટ (જૂથ વિકાસ) તરફ સરકારના પ્રયાસોની પ્રશંસા કરી હતી અને નોંધ્યું હતું કે સંકલિત ઉત્પાદન ઇકોસિસ્ટમ ભારતીય બ્રાન્ડ્સને વધુ સ્કેલ અને કાર્યક્ષમતા પ્રાપ્ત કરવા માટે સક્ષમ બનાવશે. ટ્રેન્ટ (Trent) ના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર શ્રી વેંકટેસાલુ પલાનીસ્વામીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ભારતે તેના ટેક્સટાઇલ માટે એક મજબૂત વૈશ્વિક ઓળખ બનાવવી જોઈએ, જે ગુણવત્તા, વિતરણ અને સેવાઓમાં સુસંગતતા દ્વારા સમર્થિત હોય, જ્યારે સમગ્ર વેલ્યુ ચેઇનમાં વધુ પારદર્શકતા અને ઝડપ સુનિશ્ચિત કરવી જરૂરી છે. વક્તાઓએ એ પ્રશ્ન પણ ઉઠાવ્યો હતો કે ભારતની મુખ્ય શક્તિઓમાંની એક એવું કપાસ શા માટે ઘણીવાર અન્ય જગ્યાએ પ્રોસેસ અને બ્રાન્ડેડ થાય છે, અને વૈશ્વિક બ્રાન્ડ્સ બનાવવા માટે એન્ડ-ટુ-એન્ડ સપોર્ટ આપતી એક કેન્દ્રીય સંસ્થા બનાવવા હાકલ કરી હતી (જેની તુલના નાસ્કોમ - NASSCOM સાથે કરવામાં આવી હતી). સસ્ટેનેબિલિટીને વૈશ્વિક બજારો સુધી પહોંચ મેળવવા માટેનું એક મુખ્ય માધ્યમ ગણાવવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે મોટા નિકાસકારો અને ડિઝાઇનર્સ વચ્ચેનો સહયોગ સર્જનાત્મકતા સાથે સ્કેલના સમન્વય માટે આવશ્યક માનવામાં આવ્યો હતો.

વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ સત્ર દરમિયાન ચર્ચા કરાયેલા આ વિષયોને વધુ મજબૂત બનાવ્યા હતા. આઈટીપીઓ (ITPO) ના ચેરમેન શ્રી જાવેદ અશરફે (IFS) ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ભારત માત્ર જથ્થો જ નહીં પરંતુ ગુણવત્તા પણ વેચે છે, અને "મેડ ઇન ઇન્ડિયા" ઓળખ ઉચ્ચ ધોરણોનો પર્યાય બનવી જોઈએ, જ્યારે પ્રદર્શનો એમએસએમઈ (MSMEs) માટે મહત્વપૂર્ણ પ્લેટફોર્મ બની રહે છે તે બાબત નોંધી હતી. કાપડ મંત્રાલયના સચિવ શ્રીમતી નીલમ શમી રાવે ભારતીય બ્રાન્ડ્સ અને ડિઝાઇનર્સની સભાને સંબોધતા મજબૂત ડિઝાઇનર ગૃહો, સહિયારી માળખાકીય સુવિધાઓ અને વધુ ઈ-કોમર્સ દૃશ્યતાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો, અને અવલોકન કર્યું હતું કે બ્રાન્ડ-બિલ્ડિંગ (બ્રાન્ડ નિર્માણ) એ લાંબા ગાળાનો પ્રયાસ છે.

આ સત્રના સમાપનમાં ભારતીય બ્રાન્ડ્સને એક વિશ્વસનીય, ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળી અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઓળખી શકાય તેવી બ્રાન્ડ તરીકે સ્થાપિત કરવા માટે સરકાર અને ઉદ્યોગ વચ્ચે વધુ સહયોગ માટે આહ્વાન કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં કલાની દૃશ્યતા વધારવા, ક્લસ્ટર ડેવલપમેન્ટ અને સ્ટોરીટેલિંગ તેમજ કન્ટેન્ટને વૃદ્ધિ માટેના મુખ્ય સ્ત્રોત તરીકે ઉપયોગ કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.

SM/DK/JD