કેન્દ્રીય શ્રમ અને રોજગાર મંત્રી ડૉ. મનસુખ માંડવિયાએ આજે હૈદરાબાદમાં 15મી બ્રિક્સ ટ્રેડ યુનિયન ફોરમ (TUF) સમિટ 2026નું ઉદ્ઘાટન કર્યું અને એક શ્રમિક-કેન્દ્રીય વૈશ્વિક વ્યવસ્થાના નિર્માણ માટે આહ્વાન કર્યું જ્યાં તકનીકી પ્રગતિ સામાજિક ન્યાય, જવાબદાર નવાચાર અને માનવીય ગૌરવ દ્વારા માર્ગદર્શિત હોય.

ઉદ્ઘાટન સત્રમાં બ્રિક્સ દેશોના પ્રતિનિધિઓને સંબોધિત કરતા મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે ભારતની બ્રિક્સ પ્રેસિડેન્સીની થીમ, "સ્થિતિસ્થાપકતા, નવીનતા, સહકાર અને ટકાઉપણાં માટે નિર્માણ", કાર્યનું ભવિષ્ય સમાવેશી, સમાન અને શ્રમિકોના કલ્યાણ પર કેન્દ્રિત રહે તે સુનિશ્ચિત કરવાની દેશની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે.

સમગ્ર બ્રિક્સ પરિવારના પ્રતિનિધિઓનું સ્વાગત કરતાં ડૉ. માંડવિયાએ જણાવ્યું હતું કે શ્રમિકોના અધિકારોનું રક્ષણ કરવા, ઔદ્યોગિક સૌહાર્દને મજબૂત કરવા અને આર્થિક પ્રગતિની સાથે સામાજિક ન્યાય સુનિશ્ચિત કરવામાં ટ્રેડ યુનિયનોએ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે. તેમણે કહ્યું કે ભારત પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ 'સબકા સાથ, સબકા વિકાસ' ના વિઝન માટે પ્રતિબદ્ધ છે, જ્યાં આર્થિક વૃદ્ધિ અને શ્રમિકોનું કલ્યાણ એ ટકાઉ વિકાસના પૂરક સ્તંભો છે. સરકારના શ્રમ સુધારાઓ પર પ્રકાશ પાડતાં મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે 4 લેબર કોડ્સે શ્રમિકોના અધિકારોને મજબૂત કરવાની સાથે 29 શ્રમ કાયદાઓને એક સરળ માળખામાં એકીકૃત કર્યા છે. આ સુધારાઓ સાર્વત્રિક લઘુત્તમ વેતન, નિમણૂક પત્રો, સુધારેલી વ્યાવસાયિક સુરક્ષા અને આરોગ્ય, ડિજિટલ પાલન પ્રણાલીઓ અને પ્રથમ વખત ગિગ અને પ્લેટફોર્મ શ્રમિકોને ઔપચારિક માન્યતા પ્રદાન કરે છે.

ડૉ. માંડવિયાએ જણાવ્યું હતું કે ભારતે શ્રમ વહીવટમાં પરિવર્તન લાવવા માટે ડિજિટલ જાહેર માળખાનો લાભ લીધો છે. તેમણે માહિતી આપી હતી કે ઈ-શ્રમ (e-Shram) પોર્ટલ પર 317 મિલિયનથી વધુ અસંગઠિત શ્રમિકોની નોંધણી થઈ ચૂકી છે, જે તેમને વિવિધ કલ્યાણકારી યોજનાઓનો લાભ મેળવવા માટે સક્ષમ બનાવે છે, જ્યારે નેશનલ કરિયર સર્વિસ પોર્ટલ દેશવ્યાપી ડિજિટલ રોજગાર પ્લેટફોર્મ દ્વારા નોકરી શોધનારાઓ, નોકરીદાતાઓ, કરિયર સેન્ટરો અને તાલીમ પ્રદાતાઓને જોડે છે. ભારતના સામાજિક સુરક્ષા માળખાનો ઉલ્લેખ કરતા મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે 80 મિલિયનથી વધુ સક્રિય સભ્યો અને 8 મિલિયન પેન્શનરો ધરાવતું કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO), વિશ્વની સૌથી મોટી સામાજિક સુરક્ષા સંસ્થાઓમાંનું એક છે. કર્મચારી રાજ્ય વીમા નિગમ (ESIC) 150 મિલિયનથી વધુ વીમાકૃત વ્યક્તિઓ અને તેમના આશ્રિતોને આરોગ્ય સંભાળ અને સામાજિક સુરક્ષા લાભો પ્રદાન કરે છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે EPFO અને ESIC માં સતત સુધારાઓએ કવરેજ વિસ્તાર્યું છે, પ્રક્રિયાઓ સરળ બનાવી છે અને સેવા વિતરણમાં સુધારો કર્યો છે.

મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે ભારતનું સામાજિક સુરક્ષા કવરેજ 2015 માં 19 ટકાથી વધીને 2025 માં 64.3 ટકા થયું છે, જે લગભગ 940 મિલિયન લોકોને આવરી લે છે, જ્યારે 2026 માટેના પ્રાથમિક અંદાજો દર્શાવે છે કે આ કવરેજ 1 બિલિયન નાગરિકોને વટાવી ગયું છે. રોજગાર સર્જન અંગે ડૉ. માંડવિયાએ જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા દાયકામાં લગભગ 170 મિલિયન રોજગારીની તકો ઊભી થઈ છે. તેમણે જણાવ્યું કે પ્રધાનમંત્રી વિકસિત ભારત રોજગાર યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય રોજગાર-લિંક્ડ પ્રોત્સાહનો દ્વારા આગામી 2 વર્ષમાં 35 મિલિયન ઔપચારિક ક્ષેત્રની નોકરીઓનું સર્જન કરવાનો છે.

ડૉ. માંડવિયાએ જણાવ્યું હતું કે ભારતનું શ્રમ વહીવટી માળખું સરકાર, નોકરીદાતાઓ અને ટ્રેડ યુનિયનો વચ્ચેના ત્રિપક્ષીય સંવાદ પર આધારિત છે. EPFO, ESIC જેવી સંસ્થાઓ અને લેબર કોડ હેઠળની વૈધાનિક સંસ્થાઓ ત્રિપક્ષીય પદ્ધતિ દ્વારા કાર્ય કરે છે, જે સહભાગી શ્રમ વહીવટ પ્રત્યે સરકારની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે.

મંત્રીએ નોંધ્યું હતું કે બ્રિક્સ દેશો સંયુક્ત રીતે માનવતાના લગભગ અડધા ભાગનું અને વિશ્વના સૌથી મોટા શ્રમ દળોમાંના એકનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે સામાજિક સુરક્ષા, શ્રમ ગતિશીલતા, કૌશલ્ય વિકાસ, એઆઈ (AI) ગવર્નન્સ અને ગૌરવપૂર્ણ કાર્ય જેવા ક્ષેત્રોમાં ઉન્નત સહકાર માટે ઘણો અવકાશ છે, અને વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે આ ફોરમમાંથી બહાર આવતી ભલામણો આગામી બ્રિક્સ શ્રમ અને રોજગાર મંત્રીઓની બેઠકમાં ફાળો આપશે.

આ પૂર્વે, બ્રિક્સ ટ્રેડ યુનિયન ફોરમ સમિટ 2026 ના અધ્યક્ષ અને ભારતીય મઝદૂર સંઘ (BMS) ના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ શ્રી સુંકારી મલ્લેશમે જણાવ્યું હતું કે આ સમિટ શ્રમિકોના કલ્યાણને મજબૂત કરવા અને સમાવેશી વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા માટે બ્રિક્સ દેશો વચ્ચે સહકારને પ્રોત્સાહન આપવા માંગે છે. BMS ના સંગઠન સચિવ અને બ્રિક્સ ટ્રેડ યુનિયન ફોરમના મુખ્ય સંયોજક શ્રી બી. સુરેન્દ્રને પ્રતિનિધિઓનું સ્વાગત કર્યું હતું અને વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે આ વિચાર-વિમર્શ સાર્થક પરિણામો તરફ દોરી જશે.

ઉદ્ઘાટન સત્રમાં શ્રી કાર્લોસ ઓગસ્ટો મુલર (બ્રાઝિલ), રશિયાના ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિપેન્ડન્ટ ટ્રેડ યુનિયન્સ (FNPR) ના અધ્યક્ષ શ્રી સેર્ગેઈ ચેર્નોગાયેવ, શ્રી હુક્સિઆંગ ઝુ (ચીન), શ્રી મસાલે ગોડફ્રે સેલેમેટસેલા (દક્ષિણ આફ્રિકા), સુશ્રી યુકી ઓત્સુજી, વર્કર્સ સ્પેશિયાલિસ્ટ, ILO-નવી દિલ્હી, અને ન્યાયમૂર્તિ (નિવૃત્ત) એન. નાગરેશ સહિત બ્રિક્સ દેશોના પ્રતિનિધિઓએ ભાગ લીધો હતો. ભારતીય મઝદૂર સંઘ (BMS) દ્વારા આયોજિત આ 3 દિવસીય સમિટમાં 50 થી વધુ આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિનિધિઓ અને ભારતીય ટ્રેડ યુનિયનોના લગભગ 70 પ્રતિનિધિઓ, શ્રમ નિષ્ણાતો અને શિક્ષણવિદો એકઠા થયા છે. આગામી 2 દિવસ દરમિયાન વિચાર-વિમર્શ 4 વિષયોના ક્ષેત્રો પર કેન્દ્રિત રહેશે: સાર્વત્રિક સામાજિક સુરક્ષા અને લાભોની પોર્ટેબિલિટી, માનવ-કેન્દ્રીય ટેકનોલોજી અને જવાબદાર એઆઈ (AI), કાર્યના ભવિષ્ય માટે કૌશલ્ય વિકાસ, અને કાર્યની બદલાતી દુનિયામાં મહિલાઓ.

SM/DK/JD