ભારત સરકારના ટેક્સટાઇલ મંત્રાલયના ડેવલપમેન્ટ કમિશનર (હેન્ડલૂમ)ની કચેરી દ્વારા 12થી 17 જુલાઈ 2026 દરમિયાન દિલ્હી હાટ, નવી દિલ્હી ખાતે ‘વીવ ધ ફ્યુચર 4.0 – અપસાઇકલિંગ એડિશન’નું આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય જવાબદાર ઉત્પાદન અને વપરાશ તરફ કામ કરતા કારીગરો, વણકરો, ડિઝાઇનર્સ, ઇનોવેટર્સ, ઉદ્યોગો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને નાગરિક સમાજ સંગઠનોને એક મંચ પર લાવીને ટેક્સટાઇલ અને હેન્ડલૂમ ક્ષેત્રમાં સર્ક્યુલારિટી, ટકાઉ ઉત્પાદન અને ઇનોવેશન (નવીનતા)ને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.

આ ઇવેન્ટનું ઉદ્ઘાટન કેન્દ્રીય ટેક્સટાઇલ મંત્રી શ્રી ગિરિરાજ સિંહ દ્વારા 13 જુલાઈ 2026ના રોજ કરવામાં આવશે. આ પ્રસંગે ટેક્સટાઇલ મંત્રાલયના સચિવ શ્રીમતી નીલમ શમી રાવ અને ભારતમાં યુરોપિયન યુનિયનના પ્રતિનિધિમંડળના મિનિસ્ટર કાઉન્સિલર અને સસ્ટેનેબલ મોર્ડનાઇઝેશનના વડા શ્રી થોમસ મેકક્લેનાઘન પણ ઉપસ્થિત રહેશે.

આ પ્રસંગે, મંત્રાલય દ્વારા ‘વોટ ઇઝ ઇટ મેડ ઓફ?’ ટેક્સટાઇલ વેસ્ટ ઇનોવેશન ચેલેન્જ શરૂ કરવામાં આવશે, જે ભારતની વધતી જતી ટેક્સટાઇલ કચરાની સમસ્યાનો સામનો કરવા માટે નવીન, સ્કેલેબલ અને વ્યવહારુ ઉકેલોને પ્રોત્સાહિત કરવાના હેતુથી એક રાષ્ટ્રીય પહેલ છે. આ સ્પર્ધા દેશભરના વિદ્યાર્થીઓ, કારીગરો, વણકરો, ડિઝાઇનર્સ, સંશોધકો, સાહસિકો, ઇનોવેટર્સ અને નાગરિકો માટે ખુલ્લી છે.

ઉપલબ્ધ અંદાજો અનુસાર, ભારત વાર્ષિક આશરે 70.73 લાખ ટન ટેક્સટાઇલ કચરો પેદા કરે છે, જેમાં અંદાજે 29.73 લાખ ટન પ્રી-કન્ઝ્યુમર કચરો અને 41 લાખ ટન પોસ્ટ-કન્ઝ્યુમર કચરો (વપરાશ પછીનો કચરો) સામેલ છે. આગામી વર્ષોમાં ટેક્સટાઇલ રિસાયક્લિંગ ક્ષેત્ર નોંધપાત્ર રીતે વૃદ્ધિ પામશે અને ગ્રીન રોજગારીની તકો ઊભી કરશે તેવી અપેક્ષા સાથે, આ પહેલ એ દર્શાવવા માંગે છે કે કેવી રીતે ઇનોવેશન, પરંપરાગત કારીગરી અને સર્ક્યુલર ડિઝાઇન ટેક્સટાઇલ કચરાને આર્થિક, સામાજિક અને પર્યાવરણીય મૂલ્યમાં પરિવર્તિત કરી શકે છે.

તેની શરૂઆતથી જ, 'વીવ ધ ફ્યુચર' ટેક્સટાઇલ ઉત્પાદન અને વપરાશ માટે ટકાઉ, સર્ક્યુલર અને હસ્તકલા-આધારિત અભિગમોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે એક રાષ્ટ્રીય પ્લેટફોર્મ તરીકે સેવા આપી રહ્યું છે. આ પહેલ કારીગરો, ડિઝાઇનર્સ, બ્રાન્ડ્સ, ઇનોવેટર્સ, સંશોધકો અને સાંસ્કૃતિક પ્રેક્ટિશનરો વચ્ચે સહયોગને પ્રોત્સાહન આપે છે.

આ ચોથી આવૃત્તિમાં 100થી વધુ બ્રાન્ડ્સ, રિસાયકલર્સ, કારીગરો, થ્રિફ્ટ કલેક્ટિવ્સ, રિપેર પ્રેક્ટિશનર્સ અને મટીરિયલ ઇનોવેટર્સ ભાગ લેશે, જેઓ અપસાઇકલિંગ, રિસાયકલિંગ, રિપેર, રિપર્પઝિંગ અને સર્ક્યુલર ડિઝાઇન માટેના વિવિધ અભિગમો પ્રદર્શિત કરશે. આ પ્રદર્શન એવી ઉભરતી પદ્ધતિઓ પર પ્રકાશ પાડશે જે પ્રોડક્ટના જીવનચક્રને લંબાવે છે, કચરો ઘટાડે છે અને સામગ્રીના જવાબદાર ઉપયોગને પ્રોત્સાહિત કરે છે.

ટેક્સટાઇલ મંત્રાલયના ડેવલપમેન્ટ કમિશનર (હેન્ડલૂમ) ડૉ. એમ. બીનાએ જણાવ્યું હતું કે, “ભારતની હેન્ડલૂમ પરંપરાઓએ લાંબા સમયથી કુદરતી સંસાધનોના ટકાઉ ઉપયોગ અને જવાબદાર સામગ્રી પદ્ધતિઓનું ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું છે. 'વીવ ધ ફ્યુચર' દ્વારા, મંત્રાલય પરંપરાગત જ્ઞાનને સમકાલીન ટેકનોલોજી સાથે જોડીને ટેક્સટાઇલ ક્ષેત્રમાં સર્ક્યુલારિટીને આગળ વધારવા અને ટકાઉ આજીવિકાની તકો ઊભી કરવા માટે નવીન અભિગમોને પ્રોત્સાહિત કરીને આ વારસાને આગળ ધપાવવા માંગે છે.”

આ પહેલ વિશે વાત કરતા ટેક્સટાઇલ મંત્રાલયના એડિશનલ સેક્રેટરી સુશ્રી આરતી કન્વરે જણાવ્યું હતું કે, “ભારતનું ટેક્સટાઇલ ક્ષેત્ર કારીગરીના સમૃદ્ધ વારસાની સાથે ટકાઉ ઇનોવેશન માટેની નોંધપાત્ર તકો ધરાવે છે. ‘વોટ ઇઝ ઇટ મેડ ઓફ?’ ઇનોવેશન ચેલેન્જ દ્વારા, મંત્રાલય એવા વ્યવહારુ અને સ્કેલેબલ ઉકેલોને પ્રોત્સાહિત કરવા માંગે છે જે ટેક્સટાઇલ ક્ષેત્રની સર્ક્યુલારિટી, સંસાધન કાર્યક્ષમતા અને ટકાઉ વૃદ્ધિમાં યોગદાન આપી શકે. આ પહેલ યુવા ઇનોવેટર્સ, ડિઝાઇનર્સ અને સાહસિકોને તેમના વિચારોને પ્રભાવશાળી ઉકેલોમાં બદલવા માટે એક પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડે છે.”

ટેક્સટાઇલ વેસ્ટ ઇનોવેશન ચેલેન્જ – ‘વોટ ઇઝ ઇટ મેડ ઓફ?’

આ ઇનોવેશન ચેલેન્જ ડિઝાઇન, એન્જિનિયરિંગ, સાયન્સ, ટેકનોલોજી, કમ્યુનિકેશન, રિસર્ચ, એન્ટરપ્રિન્યોરશિપ, કોમ્યુનિટી ડેવલપમેન્ટ અને સિસ્ટમ્સ થિંકિંગ સહિતની વિદ્યાશાખાઓના 16-45 વર્ષની વયજૂથના સહભાગીઓ માટે ખુલ્લી છે. ભાગીદારી માટેની અરજીઓ 20 જુલાઈ 2026 સુધી સબમિટ કરી શકાશે. નોંધણી અને ભાગીદારી સંબંધિત વિગતો આ પહેલની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર ઉપલબ્ધ છે.

વીવ ધ ફ્યુચર વિશે

'વીવ ધ ફ્યુચર' એ ભારત સરકારના ટેક્સટાઇલ મંત્રાલયના ડેવલપમેન્ટ કમિશનર (હેન્ડલૂમ)ની કચેરીની એક રાષ્ટ્રીય પહેલ છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય ટેક્સટાઇલ ક્ષેત્રમાં ટકાઉ, સર્ક્યુલર અને હસ્તકલા-આધારિત અભિગમોને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. આ પહેલ કારીગરો, ડિઝાઇનર્સ, ઉદ્યોગો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ, ઇનોવેટર્સ અને સમુદાયો વચ્ચે સહયોગની સુવિધા પૂરી પાડે છે જેથી ભારતની સમૃદ્ધ હેન્ડલૂમ અને ટેક્સટાઇલ પરંપરાઓનું પ્રદર્શન કરવાની સાથે જવાબદાર ઉત્પાદન, સંસાધન કાર્યક્ષમતા, મટીરિયલ ઇનોવેશન અને ટકાઉ આજીવિકાને પ્રોત્સાહન આપી શકાય.

SM/NP/JD