Vice President Shri C. P. Radhakrishnan graced the 15th Graduation Ceremony of the National Institute of Science Education and Research (NISER), Bhubaneswar today.

Emphasising that “Scientific capability is not optional; it is foundational for Viksit Bharat,” the Vice-President… pic.twitter.com/Lg801fonYM

— Vice-President of India (@VPIndia) July 9, 2026

NISER ને વિજ્ઞાન, ઇનોવેશન અને બૌદ્ધિક નેતૃત્વમાં ભારતની આકાંક્ષાઓને મૂર્ત સ્વરૂપ આપતી સંસ્થા તરીકે વર્ણવતા શ્રી સી. પી. રાધાકૃષ્ણનને જણાવ્યું હતું કે, જ્ઞાન આધારિત અર્થવ્યવસ્થા, ટેકનોલોજીકલ પ્રગતિ, રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને ટકાઉ વિકાસને મજબૂત કરવા માટે મૂળભૂત વિજ્ઞાનને સમર્પિત સંસ્થાઓ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે NISER વૈજ્ઞાનિક શિક્ષણ અને સંશોધન માટેના એક અગ્રણી કેન્દ્ર તરીકે ઉભરી આવ્યું છે અને તેણે દેશ માટે અત્યંત કુશળ વૈજ્ઞાનિક કાર્યબળ તૈયાર કરવામાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું છે.

ઉપરાષ્ટ્રપતિશ્રીએ અવલોકન કર્યું હતું કે આજે વિશ્વ અભૂતપૂર્વ તકો અને જટિલ પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે, જેમાં આબોહવા પરિવર્તન, ઉભરતા રોગો અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI), ક્વોન્ટમ કમ્પ્યુટિંગ અને અદ્યતન સામગ્રી (એડવાન્સ્ડ મટિરિયલ્સ) માં ઝડપી પ્રગતિનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે જણાવ્યું કે આવી પરિસ્થિતિમાં, વિજ્ઞાને માત્ર જ્ઞાન જ પેદા કરવું જોઈએ નહીં પરંતુ નીતિ ઘડતરમાં માર્ગદર્શન પણ આપવું જોઈએ અને ટકાઉપણું સુનિશ્ચિત કરવું જોઈએ. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ભારત જેવા દેશ માટે, જે પોતાની વસ્તી વિષયક શક્તિ અને વિકાસાત્મક આકાંક્ષાઓ ધરાવે છે, તેના માટે વૈજ્ઞાનિક ક્ષમતા એ વૈકલ્પિક નથી પરંતુ 'વિકસિત ભારત 2047' ના વિઝનને હાંસલ કરવા માટે પાયારૂપ છે.

વધુ આંતર-શાખાકીય સહયોગ માટે આહ્વાન કરતા ઉપરાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું હતું કે સમકાલીન પડકારોને કોઈ એક શાખાની સીમાઓની અંદર રહીને ઉકેલી શકાય નહીં. તેમણે સ્નાતક થઈ રહેલા વિદ્યાર્થીઓને જિજ્ઞાસા કેળવવા, અખંડિતતા જાળવવા, પડકારોનો સ્વીકાર કરવા અને સમાજના વ્યાપક હિત માટે પોતાના જ્ઞાનનો ઉપયોગ કરવા વિનંતી કરી હતી. તેમણે ટિપ્પણી કરી હતી કે વિજ્ઞાન માત્ર જવાબો શોધવા વિશે નથી પરંતુ સાચા પ્રશ્નો પૂછવા વિશે પણ છે.

વિજ્ઞાન અને ઇનોવેશન ક્ષેત્રે ભારતની વધતી જતી પ્રતિષ્ઠા પર પ્રકાશ પાડતા ઉપરાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું હતું કે સ્પેસ મિશન, રસીનો વિકાસ, ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને રિન્યુએબલ એનર્જીમાં દેશની સિદ્ધિઓએ વૈશ્વિક સ્તરે માન્યતા મેળવી છે. તેમણે સ્નાતકોને મહત્વાકાંક્ષા સાથે જવાબદારી અને પ્રગતિ સાથે કરુણાનું સંતુલન જાળવવા અનુરોધ કર્યો હતો અને ઉમેર્યું હતું કે તેમના સંશોધન, વિચારો અને અખંડિતતા સમાજના ભવિષ્યને આકાર આપશે.

ડૉ. હોમી ભાભાના વારસાને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પિત કરતા શ્રી સી. પી. રાધાકૃષ્ણનને જણાવ્યું હતું કે NISER જેવી સંસ્થાઓ પ્રતિભાશાળી વૈજ્ઞાનિકો તૈયાર કરીને ભારતની સમૃદ્ધ વૈજ્ઞાનિક પરંપરાને આગળ ધપાવી રહી છે, જેઓ મૂળભૂત વિજ્ઞાન, પરમાણુ ઊર્જા, હેલ્થકેર ફિઝિક્સ અને અન્ય ઉભરતા આંતર-શાખાકીય ક્ષેત્રોમાં યોગદાન આપી રહ્યા છે. તેમણે ભારતમાં અને વિદેશમાં સંશોધન અને શૈક્ષણિક ઉત્કૃષ્ટતા દ્વારા ભારતની વૈજ્ઞાનિક છાપને વધારવા બદલ આ સંસ્થાના ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓની પ્રશંસા કરી હતી.

જે દિવસે તેમના પિતાએ તેમને ડૉ. હોમી ભાભાના અવસાન વિશે જણાવ્યું હતું તે દિવસને યાદ કરતાં ઉપરાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે તે દેશના પરમાણુ સંશોધન માટે એક મોટો આંચકો હતો. જો કે, ભારત તે દુર્ઘટનામાંથી વધુ મજબૂત બનીને ઉભરી આવ્યું છે અને આજે પરમાણુ સંશોધનના ક્ષેત્રમાં સૌથી મજબૂત અને સાહસિક રાષ્ટ્રોમાંનું એક બની ગયું છે. ઉપરાષ્ટ્રપતિએ એવી આશા પણ વ્યક્ત કરી હતી કે NISER ના ઘણા સ્નાતકો ભવિષ્યના ડૉ. હોમી ભાભા બનશે અને ભારતના વૈજ્ઞાનિક અને તકનીકી વિકાસમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપશે.

આ દીક્ષાંત સમારોહમાં ઓડિશાના રાજ્યપાલ શ્રી હરિ બાબુ કંભમપતિ; ઓડિશાના મુખ્યમંત્રી શ્રી મોહન ચરણ માઝી; કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી શ્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાન; કેન્દ્રીય વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી તેમજ પૃથ્વી વિજ્ઞાન રાજ્ય મંત્રી (સ્વતંત્ર પ્રભાર) અને પીએમઓ, પીપી/ડીઓપીટી, પરમાણુ ઊર્જા, અંતરિક્ષ રાજ્ય મંત્રી ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહ; પરમાણુ ઊર્જા વિભાગના સચિવ અને NISERના ચેરમેન ડૉ. અજિત કુમાર મોહંતી; NISERના ડાયરેક્ટર અને એકેડેમિક કાઉન્સિલના ચેરમેન પ્રો. એચ. એન. ઘોષ; વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, ફેકલ્ટી સભ્યો, સ્નાતક થયેલા વિદ્યાર્થીઓ, વાલીઓ અને પ્રતિષ્ઠિત મહેમાનો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

SM/BS/JD