ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ 9 ਜੁਲਾਈ, 2026 ਨੂੰ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ "ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਟਿਕਾਊ ਅਭਿਆਸਾਂ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰ ਪੱਤਰ (LOA)" ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਂਚ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼੍ਰੀ ਸੀ.ਪੀ. ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਟਿਕਾਊ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰ-ਪੱਤਰ ਲਾਂਚ ਕਰਨਗੇ। ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ "ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਊ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਮਿਸ਼ਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼" ਵੀ ਲਾਂਚ ਕਰਨਗੇ।

ਇਸ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਂਚ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਡਾ. ਹਰੀ ਬਾਬੂ ਕੰਭਮਪਤੀ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਮੋਹਨ ਚਰਨ ਮਾਝੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਜੀਵ ਰੰਜਨ ਸਿੰਘ, ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਧਰਮੇਂਦਰ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰੋ. ਐਸ.ਪੀ. ਸਿੰਘ ਬਘੇਲ, ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਏਆਰਡੀ (ਪਸ਼ੂ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ) ਅਤੇ ਐੱਮਐੱਸਐੱਮਈ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ (ਸੁਤੰਤਰ ਚਾਰਜ), ਸ਼੍ਰੀ ਗੋਕੁਲਨੰਦ ਮਲਿਕ; ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ (ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ) ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਸਾਰੰਗੀ; ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ (ਕੰਧਮਾਲ) ਸ਼੍ਰੀ ਸੁਕਾਂਤ ਪਾਣੀਗ੍ਰਹੀ, ਅਤੇ ਵਿਧਾਇਕ (ਖੋਰਧਾ) ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਕੁਮਾਰ ਜਗਦੇਵ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਓਡੀਸ਼ਾ ਸਰਕਾਰ, ਸਬੰਧਿਤ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 1,000 ਮੱਛੀ ਪਾਲਕ ਅਤੇ ਮਛੇਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਮੱਛੀ ਪਾਲਕ ਅਤੇ ਮਛੇਰੇ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿਣਗੇ।

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਖੇਤਰ ਦੇ ਡਿਜੀਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਉਤਪਾਦਕ ਸੰਗਠਨਾਂ (FFPOs) ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰ-ਪੱਤਰ (LOA) ਵੰਡਣਗੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੋਆਪਰੇਟਿਵ ਐਕਸਪੋਰਟਸ ਲਿਮਿਟੇਡ (NCEL) ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਯੋਗ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲੇਗੀ। ਅਧਿਕਾਰ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਵੀਰ ਮਾਛੀਮਾਰ ਸਹਿਕਾਰੀ ਮੰਡਲੀ ਲਿਮਿਟੇਡ, ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਤੰਡ ਪ੍ਰਸੰਨਾ ਕੋਲਾਬਾ ਮੱਤਸਯੋਧਯੋਗ ਵਿਵਿਧ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਮਰਿਆਦਿਤ, ਦੱਖਣੀ ਗੋਆ ਮਕੈਨਾਈਜ਼ਡ ਬੋਟ ਓਨਰਜ਼ ਕੋਆਪਰੇਟਿਵ ਐਂਡ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਸੋਸਾਇਟੀ ਲਿਮਿਟੇਡ, ਪਾਰਾਦੀਪ ਮਰੀਨ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਫਿਸ਼ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਐਂਡ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੋਆਪਰੇਟਿਵ ਸੋਸਾਇਟੀ ਲਿਮਿਟੇਡ, ਥੇੰਗਾਪਟਨਮ ਡੀਪ ਸੀ ਫਿਸ਼ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰਸ ਕੋਆਪਰੇਟਿਵ ਸੋਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਮਾਲਪੇ ਫਿਸ਼ਰਮੈਨ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਕੋਆਪਰੇਟਿਵ ਸੋਸਾਇਟੀ ਲਿਮਿਟੇਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

"ਭਾਰਤੀ-ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਟਿਕਾਊ ਡੂੰਘੇ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼, 2025" ਦੇ ਤਹਿਤ ਅਧਿਕਾਰ ਪੱਤਰ ਇੱਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਉਪਬੰਧ ਹੈ। ਡੂੰਘੇ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਜਾਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਭਾਰਤੀ-ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹ ਢਾਂਚੇ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, LOA ਜਹਾਜ਼-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਤਬਾਦਲਾਯੋਗ ਹੈ। ਇਹ ਰੀਅਲਕ੍ਰਾਫਟ ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਵੈਸਲ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪੋਰਟਲ ਨਾਲ ਵੀ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਯੋਜਨਾਬੱਧ, ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਅਤੇ ਟਰੈਕ ਕਰਨ ਯੋਗ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਲਾਗਤ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਅਤੇ ਨਵਿਆਇਆ ਗਿਆ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਤਮਕ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਟਰੈਕਿੰਗ ਦੇ, LOA ਮਛੇਰਿਆਂ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਸੰਚਾਲਕਾਂ ਲਈ ਪਾਲਣਾ ਨੂੰ ਸਰਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। LOA ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਬੰਧਿਤ ਖੇਤਰੀ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸੰਗਠਨਾਂ (RFMOs) ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਲਈ ਸੀਮਾਵਾਂ, ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਗੀਅਰ ਨਿਯਮ, ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਫੜਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਉਪਾਅ, ਮੱਛੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਯਾਤਰਾ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

LOA ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਉਤਪਾਦਕ ਸੰਗਠਨਾਂ (FFPOs) ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰੇਗੀ। ਇਹ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਬਣਾਏਗੀ, ਉੱਚ-ਮੁੱਲ ਵਾਲੇ ਸਰੋਤਾਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਧਾਏਗੀ ਅਤੇ ਮਛੇਰਿਆਂ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਆਮਦਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗੀ। ਇਹ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਡਿਜੀਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਵੀ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੂਰੀ LOA ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਔਨਲਾਈਨ, ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ, ਪਾਰਦਰਸ਼ਿਤਾ, ਟਰੇਸੇਬਿਲਟੀ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।

ਓਡੀਸ਼ਾ ਡੀਪ-ਸੀ ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਮਿਸ਼ਨ (2026–2036) ਓਡੀਸ਼ਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ 'ਨੀਲੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ' ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਆਫਸ਼ੋਰ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਅਤੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਨੂੰ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਿਰਯਾਤ ਲਈ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ, ਮੁੱਲ ਲੜੀ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਮੱਛੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਾਉਣਾ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ, ਮਛੇਰਿਆਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਧਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਖੇਤਰ ਦੇ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਅਧਿਕਾਰ-ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਡੀਪ-ਸੀ ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਮਿਸ਼ਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ-ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ, ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਭਾਰਤੀ-ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਾਊ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਵਰਤੋਂ, ਮਛੇਰਿਆਂ ਦੀ ਆਜੀਵਿਕਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੁਰਾਕ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ, ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਥਿਰਤਾ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅਤੇ ਸਮਾਵੇਸ਼ੀ 'ਨੀਲੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ' ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਪਿਛੋਕੜ

ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਰੋਤ ਅਧਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਭਗ 11,099 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 2.4 ਮਿਲੀਅਨ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਿਤ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ EEZ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਲਗਭਗ 5.86 ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਭਗ 5 ਮਿਲੀਅਨ ਮਛੇਰਿਆਂ ਦੀ ਆਜੀਵਿਕਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਪੋਸ਼ਣ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਆਮਦਨੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਮਾਲੀਏ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੋਹਰੀ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਐਕੁਆਕਲਚਰ ਪ੍ਰੋਡੂਸਿੰਗ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025-26 ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ 73,890 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੱਟ ਤੋਂ 40-50 ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੀਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਉੱਚ-ਮੁੱਲ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਟੁਨਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਜਿਹੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਟਿਕਾਊ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਆਈਜ਼ੈਡ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਰੱਥ ਢਾਂਚਾ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 'ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼, 2025' ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬਜਟ 2025-26 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ EEZ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਰੱਥ ਢਾਂਚਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਇਰਾਦੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਪਹਿਲ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਦ੍ਵੀਪ ਵਰਗੇ ਟਾਪੂ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਕੱਠੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁੱਲ EEZ ਖੇਤਰ ਦਾ ਲਗਭਗ 49 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਨ। ਇਹ ਐਲਾਨ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ, ਇਕੁਇਟੀ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹਿੱਤਾਂ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਆਜੀਵਿਕਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਖੇਤਰ ਦੀ ਅਣਵਰਤੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਵਿੱਚ, "ਭਾਰਤੀ-ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼, 2025" ਨੂੰ 9 ਦਸੰਬਰ, 2025 ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ EEZ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਖੁਲੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ-ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਕਾਰਤ, ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨੀਤੀਗਤ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਹਨ। ਇਹ ਢਾਂਚਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ-ਮੁੱਲ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕਸਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

********

ਜੇਪੀ/ਏਕੇ