પૂર્વીય ભારત ઇનોવેશન અને સાહસિકતા માટે એક ગતિશીલ હબ તરીકે ઉભરી આવવાનું ચાલુ રાખી રહ્યું છે, ત્યારે નીતિ આયોગના અટલ ઇનોવેશન મિશન (AIM) દ્વારા તેની ચાલુ પ્રાદેશિક સંવાદ શ્રેણીના ભાગરૂપે આયોજિત પ્રાદેશિક 'એમ સંવાદ-ઈસ્ટ ચેપ્ટર 2026' એ સરકાર, ઉદ્યોગ, શૈક્ષણિક જગત અને સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમના અગ્રણી હિતધારકોને આ પ્રદેશના ઇનોવેશન-સંચાલિત વિકાસના આગામી તબક્કા માટે એક સહયોગી રોડમેપ તૈયાર કરવા માટે એકસાથે લાવ્યા હતા.

ઓ-હબ (O-Hub), ભુવનેશ્વર ખાતે યોજાયેલી આ કોન્ક્લેવમાં 'એમ-ઓડિશા ચેપ્ટર' (AIM- Odisha Chapter) ના લોન્ચિંગના પણ સાક્ષી બન્યા હતા - જે સમગ્ર ઓડિશામાં અટલ ઇન્ક્યુબેશન સેન્ટર્સ (AICs) અને અટલ કોમ્યુનિટી ઇનોવેશન સેન્ટર્સ (ACICs) ને એકસાથે લાવતું એક સહયોગી પ્લેટફોર્મ છે. આ પહેલ કાર્યક્રમો, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, માર્ગદર્શકો, રોકાણકારો, વ્યૂહાત્મક ભાગીદારો અને ઇકોસિસ્ટમના સંસાધનો સુધી વહેંચાયેલી પહોંચ દ્વારા ઇન્ક્યુબેટર વચ્ચેના સહયોગને મજબૂત કરવા માટે બનાવવામાં આવી છે, જે ઓડિશાના ઇનોવેશન ઇકોસિસ્ટમને વધુ સમૃદ્ધ બનાવવાની સાથે સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે મોટી તકો ઊભી કરશે.

ઉદ્ઘાટન સત્રમાં ઓડિશા સરકારના વિજ્ઞાન અને ટેક્નોલોજી વિભાગના એડિશનલ ચીફ સેક્રેટરી શ્રીમતી ચિત્રા અરુમુગમ, IAS ઉપસ્થિત રહ્યા હતા, જેમણે મુખ્ય પ્રવચન આપ્યું હતું. તેમણે રાષ્ટ્રીય ઇનોવેશન લેન્ડસ્કેપમાં પૂર્વીય પ્રદેશોની વધતી જતી પ્રાધાન્યતા પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો અને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમના ઉછેરમાં સહયોગી ઇકોસિસ્ટમ્સ, સંસ્થાકીય ભાગીદારી અને નીતિ-સંચાલિત હસ્તક્ષેપોના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો.

નીતિ આયોગના અટલ ઇનોવેશન મિશનના મિશન ડાયરેક્ટરે વર્ચ્યુઅલ સંબોધનમાં સભાને સંબોધતા જણાવ્યું હતું કે, "માનનીય પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ સતત ઇનોવેશનને વિકસિત ભારતના પાયા તરીકે કલ્પના કરી છે. અટલ ઇનોવેશન મિશન મેટ્રોપોલિટન કેન્દ્રોની બહાર ઇનોવેશન ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરીને અને દરેક પ્રદેશને વિકાસના એન્જિન બનવા માટે સશક્ત બનાવીને તે વિઝનને ક્રિયામાં બદલી રહ્યું છે. 'એમ સંવાદ' (AIM SUMVAAD) જેવા પ્રાદેશિક સહયોગો એવા પ્લેટફોર્મ્સ બનાવી રહ્યા છે જ્યાં સંસ્થાઓ, ઇન્ક્યુબેટર્સ, સાહસિકો અને સરકારો સ્થાનિક શક્તિઓને અનલોક કરવા, ઉચ્ચ પ્રભાવ ધરાવતા સાહસો પેદા કરવા અને તળિયાના સ્તરેથી (grassroots) ઉપર તરફ ઇનોવેશન-સંચાલિત ભારતનું નિર્માણ કરવા માટે સાથે મળીને કામ કરે છે."

સહભાગીઓનું સ્વાગત કરતા, અટલ ઇનોવેશન મિશનના પ્રોગ્રામ લીડ પ્રમિત દશે, પૂર્વીય ભારતમાં સાહસિકતા, ઇનોવેશન અને ટકાઉ આર્થિક વિકાસને આગળ વધારવામાં પ્રાદેશિક ભાગીદારીના મહત્વ પર ભાર મૂકીને કોન્ક્લેવનો સૂર સેટ કર્યો હતો.

આ કોન્ક્લેવમાં ઓડિશા, બિહાર, ઝારખંડ અને પશ્ચિમ બંગાળના અટલ ઇન્ક્યુબેશન સેન્ટર્સ અને અટલ કોમ્યુનિટી ઇનોવેશન સેન્ટર્સની સક્રિય ભાગીદારી જોવા મળી હતી, જે પ્રાદેશિક સહયોગ માટેની વધતી ગતિને પ્રતિબિંબિત કરે છે અને પૂર્વીય ભારતમાં સાહસિકતાને આગળ ધપાવવામાં પરસ્પર જોડાયેલા ઇનોવેશન ઇકોસિસ્ટમના મહત્વને મજબૂત કરે છે.

આ દિવસભરના કાર્યક્રમમાં "પૂર્વોદય- બિલ્ડિંગ એન ઇકોસિસ્ટમ ફોર સનરાઇઝ સેક્ટર્સ" થીમ હેઠળ નીતિ વિષયક બ્રીફિંગ્સ, ઉદ્યોગ સંવાદો, ઇકોસિસ્ટમ હડલ્સ અને વિષયવાર સત્રો રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. આ વિચાર-વિમર્શ રાજ્યના સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરવા, સહયોગી ઇનોવેશનને સક્ષમ કરવા, આકાંક્ષી જિલ્લાઓમાં તળિયાના સ્તરની સાહસિકતાને પ્રોત્સાહન આપવા અને માઇનિંગ (ખનન), બાયોટેક્નોલોજી અને લાઇફ સાયન્સ સહિતના ઉચ્ચ વિકાસવાળા ક્ષેત્રોમાં તકો મેળવવા પર કેન્દ્રિત હતો.

ઉત્તર, દક્ષિણ, મધ્ય અને પૂર્વ પ્રદેશોમાં સફળ જોડાણો પછી, આ પહેલ નીતિનિર્માતાઓ, ઇન્ક્યુબેટર્સ, ઉદ્યોગો અને સાહસિકોને જોડવાનું ચાલુ રાખે છે, જે સ્થાનિક શક્તિઓમાં મૂળ ધરાવતા મજબૂત ઇનોવેશન ઇકોસિસ્ટમ્સ બનાવે છે અને વિકસિત ભારત તરફની ભારતની યાત્રામાં યોગદાન આપે છે.

SM/JD