"રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ગ્રામસભામાં ઓછી ભાગીદારી" પરનો રાષ્ટ્રીય અભ્યાસ અહેવાલ (નેશનલ સ્ટડી રિપોર્ટ) 30મી જૂન 2026ના રોજ નવી દિલ્હી ખાતે નીતિ (NITI) આયોગના સભ્ય ડૉ. આર. બાલસુબ્રમણ્યમ દ્વારા, પંચાયતી રાજ મંત્રાલયના સચિવ શ્રી વિવેક ભારદ્વાજ, તેમજ સરકારના અન્ય વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, NIRD&PR, શિક્ષણવિદો, સંશોધકો અને પંચાયતી રાજ સાથે જોડાયેલા હિતધારકોની ઉપસ્થિતિમાં બહાર પાડવામાં આવશે.

આ અહેવાલ NIRD&PR દ્વારા પંચાયતી રાજ મંત્રાલય માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે અને તે PESA અને મહિલાઓની આગેવાની હેઠળની ગ્રામ પંચાયતો સહિત 26 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના આશરે 400 ગ્રામ પંચાયતોમાં અંદાજે 7,790 ઉત્તરદાતાઓને આવરી લેતા વ્યાપક ક્ષેત્રીય સંશોધન પર આધારિત છે. તે સહભાગી લોકશાહી અને પાયાના સ્તરના શાસનને મજબૂત કરવા માટેના વ્યવહારુ પગલાં ઓળખવા, અને નીતિ ઘડતર, સંસ્થાકીય મજબૂતીકરણ તેમજ ગ્રામસભામાં નાગરિકોની ઉન્નત ભાગીદારી માટે પુરાવા-આધારિત વ્યાવહારિક ઇનપુટ્સ પ્રદાન કરવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે, ગ્રામસભાની ભાગીદારીને પ્રભાવિત કરતા પરિમાણોનું પરીક્ષણ કરે છે, જેમાં જાગૃતિનું સ્તર, સંચાર પ્રણાલી, સર્વસમાવેશકતા, સંસ્થાકીય પ્રતિભાવશીલતા, શાસન પદ્ધતિઓ, માળખાગત સુવિધાઓની ઉપલબ્ધતા અને નાગરિકોની ધારણાઓનો સમાવેશ થાય છે. બંધારણની કલમ 243A હેઠળ પરિકલ્પિત ગ્રામસભા, સહભાગી સ્થાનિક શાસનનો આધારસ્તંભ છે. આ રાષ્ટ્રીય અભ્યાસ અહેવાલ, નાગરિકોની ભાગીદારીને અસર કરતા પરિબળોને ઓળખવા અને ગ્રામસભાઓને મજબૂત કરવા માટેના પગલાંની ભલામણ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે, જેથી સમગ્ર ગ્રામીણ ભારતમાં વધુ જીવંત, સર્વસમાવેશક અને જવાબદાર પંચાયતી રાજ સંસ્થાઓને પ્રોત્સાહન આપી શકાય.

SM/DK/GP/JT