સાંખ્યિકી અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય (MoSPI) તેના પૈમાના (PAIMANA) પ્લેટફોર્મ દ્વારા સેન્ટ્રલ સેક્ટરના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સની દેખરેખને મજબૂત કરવાનું ચાલુ રાખે છે, જેનાથી તમામ મંત્રાલયોમાં વધુ સારા ટ્રેકિંગ, સમયસર સમીક્ષાઓ અને ડેટા-આધારિત નિર્ણય લેવામાં સક્ષમતા આવી છે. આ પોર્ટલ મે 2026 સુધીમાં ₹42.50 લાખ કરોડના મૂલ્યના 1,987 ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સને ટ્રેક કરે છે.

મુખ્ય હાઇલાઇટ્સ

મે 2026 સુધીમાં, 17 કેન્દ્રીય મંત્રાલયો/વિભાગોમાં ₹42.50 લાખ કરોડના કુલ સુધારેલા ખર્ચ સાથેના 1,987 ચાલુ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સનું નિરીક્ષણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટ્સ પર થયેલો સંચિત ખર્ચ ₹21.82 લાખ કરોડ છે, જે પ્રોજેક્ટના સુધારેલા ખર્ચના આશરે 51.34 ટકા જેટલો થાય છે, જે પ્રોજેક્ટ અમલીકરણમાં સતત પ્રગતિ દર્શાવે છે.

પ્રોજેક્ટ્સનો એક મોટો હિસ્સો અદ્યતન તબક્કામાં છે, જેમાં 817 પ્રોજેક્ટ્સ (~41%) એ 80% થી વધુ ભૌતિક પ્રગતિ હાંસલ કરી છે, જ્યારે 280 (~14%) પ્રોજેક્ટ્સે 80% નાણાંકીય પૂર્ણતા પાર કરી લીધી છે. આ ડેટા એક સંતુલિત પાઇપલાઇનને પણ પ્રતિબિંબિત કરે છે, જેમાં પ્રોજેક્ટ્સ અમલીકરણના પ્રારંભિક અને અદ્યતન તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલા છે.

ટ્રાન્સપોર્ટ અને લોજિસ્ટિક્સ ક્ષેત્ર (ડીઈએ - DEA ના હાર્મોનાઇઝ્ડ માસ્ટર લિસ્ટ મુજબ) સૌથી વધુ સંખ્યામાં ચાલુ પ્રોજેક્ટ્સ (1476 પ્રોજેક્ટ્સ) ધરાવે છે, જેમાં ₹23.50 લાખ કરોડનો સુધારેલો અંદાજ કનેક્ટિવિટી-આધારિત ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વૃદ્ધિને આપવામાં આવેલી પ્રાથમિકતા પર ભાર મૂકે છે.

1,987 ચાલુ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સમાં ₹31.58 લાખ કરોડના મૂળ ખર્ચ સાથેના 813 મેગા પ્રોજેક્ટ્સ (₹1,000 કરોડ અને તેથી વધુનો પ્રોજેક્ટ ખર્ચ) અને ₹5.52 લાખ કરોડના મૂલ્યના 1,174 મેજર પ્રોજેક્ટ્સ (₹1,000 કરોડથી ઓછો અને ₹150 કરોડ સુધીનો પ્રોજેક્ટ ખર્ચ) સામેલ છે.

ભૌતિક અને નાણાંકીય પ્રગતિ વ્યાપકપણે એકબીજાની સાથે ચાલે છે, જેમાં મોટી સંખ્યામાં પ્રોજેક્ટ્સ પ્રારંભિક (0-20%) અને અદ્યતન (81-100%) તબક્કામાં કેન્દ્રિત છે, જે પૂર્ણતાની નજીક પહોંચેલા ઘણા પ્રોજેક્ટ્સની સાથે સાથે નવા શરૂ કરાયેલા પ્રોજેક્ટ્સની પાઇપલાઇન પણ દર્શાવે છે. જ્યારે 81-100% ની રેન્જમાં ભૌતિક પ્રગતિ નાણાકીય પ્રગતિ કરતા વધારે છે, ત્યારે પ્રારંભિક તબક્કામાં નાણાંકીય પ્રગતિ પ્રમાણમાં વધારે છે, જે પ્રોજેક્ટ અમલીકરણમાં અગાઉથી થતા ખર્ચની તરાહને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

2. મંત્રાલય/વિભાગવાર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સની પ્રગતિ

• માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલય 1149 પ્રોજેક્ટ્સ (58%) સાથે સૌથી વધુ સંખ્યામાં પ્રોજેક્ટ્સ ધરાવે છે, અને ₹10.95 લાખ કરોડ (26%) ના કુલ સુધારેલા પ્રોજેક્ટ ખર્ચના હિસ્સા સાથે રાષ્ટ્રીય ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસમાં તેની કેન્દ્રીય ભૂમિકા પર પ્રકાશ પાડે છે.
• રેલવે મંત્રાલય ₹8.79 લાખ કરોડ (21%) ના કુલ સુધારેલા પ્રોજેક્ટ ખર્ચ સાથે 261 પ્રોજેક્ટ્સ (13%) અમલમાં મૂકી રહ્યું છે.
• કોલસા મંત્રાલય ₹2.23 લાખ કરોડ (5%) ના કુલ સુધારેલા પ્રોજેક્ટ ખર્ચ સાથે 121 પ્રોજેક્ટ્સ (6%) ના અમલીકરણ માટે જવાબદાર છે.
• પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય, ઊર્જા મંત્રાલય, આવાસ અને શહેરી બાબતોનું મંત્રાલય અને જળ સંસાધન, નદી વિકાસ અને ગંગા કાયાકલ્પ વિભાગ અનુક્રમે 109, 101, 50 અને 40 પ્રોજેક્ટ્સ અમલમાં મૂકી રહ્યા છે, જેના સંબંધિત સુધારેલા ખર્ચ અનુક્રમે ₹5.14 લાખ કરોડ, ₹5.77 લાખ કરોડ, ₹3.65 લાખ કરોડ અને ₹2.04 લાખ કરોડ છે.
• બાકીના 156 પ્રોજેક્ટ્સ (8%), જેનો કુલ સુધારેલો ખર્ચ ₹3.93 લાખ કરોડ (9%) છે, તે ઉચ્ચ શિક્ષણ, નાગરિક ઉડ્ડયન, સ્ટીલ, ટેલિકોમ્યુનિકેશન્સ, શ્રમ અને રોજગાર, બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગો, આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ, ખાણ, ડીપીઆઈઆઈટી (DPIIT) અને રમત-ગમત સહિતના વિવિધ મંત્રાલયો/વિભાગોમાં વહેંચાયેલા છે. (સંદર્ભ અનુસૂચિ I)

3. સેક્ટરવાર (ડીઈએ - DEAના હાર્મોનાઇઝ્ડ માસ્ટર લિસ્ટ ઓફ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મુજબ) ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સની પ્રગતિ

• ટ્રાન્સપોર્ટ અને લોજિસ્ટિક્સ એ પ્રભાવી ક્ષેત્ર રહ્યું છે, જે 1,476 પ્રોજેક્ટ્સ (કુલ પ્રોજેક્ટ્સના 74%)માં કુલ સુધારેલા ખર્ચના 55% (₹23.50 લાખ કરોડ)નો હિસ્સો ધરાવે છે, જે આર્થિક એકીકરણ અને લોજિસ્ટિક્સ કાર્યક્ષમતામાં રોડ અને હાઇવે, રેલવે, ઉડ્ડયન, શહેરી જાહેર પરિવહન, શિપિંગ અને આંતરિક જળમાર્ગોની કેન્દ્રીય ભૂમિકાને રેખાંકિત કરે છે.
• એનર્જી (ઊર્જા) ક્ષેત્ર 214 પ્રોજેક્ટ્સમાં ₹11.25 લાખ કરોડના એકત્રિત સુધારેલા ખર્ચના 27% સાથે અનુસરે છે, જે ઓઇલ અને ગેસ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, વીજળી ઉત્પાદન, ટ્રાન્સમિશન અને ડિસ્ટ્રિબ્યુશન નેટવર્ક તેમજ એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ્સ પરના સતત ભારને દર્શાવે છે.
• કમ્યુનિકેશન (સંચાર) ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, 12 પ્રોજેક્ટ્સમાં ₹2.53 લાખ કરોડ (5%)ના સુધારેલા ખર્ચ સાથે, ડિજિટલ કનેક્ટિવિટીને મજબૂત કરવાના ઉદ્દેશ્યથી લક્ષિત હસ્તક્ષેપો દર્શાવે છે.
• વોટર અને સેનિટેશન (જળ અને સ્વચ્છતા) પ્રોજેક્ટ્સ 56 પ્રોજેક્ટ્સમાં ₹2.08 લાખ કરોડ (5%) નો હિસ્સો ધરાવે છે, જે આવશ્યક શહેરી સેવાઓ પર સતત ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનો સંકેત આપે છે.
• સોશિયલ અને કોમર્શિયલ (સામાજિક અને વ્યાપારી) ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, જેમાં ₹0.94 લાખ કરોડ (2%)ના સુધારેલા ખર્ચ સાથે 88 પ્રોજેક્ટ્સ સામેલ છે, તે શિક્ષણ, આરોગ્ય સંભાળ, રિયલ એસ્ટેટ અને પ્રવાસન, આતિથ્ય તેમજ વેલનેસમાં પસંદગીના રોકાણોને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
• 'અન્ય' હેઠળ વર્ગીકૃત કરાયેલા પ્રોજેક્ટ્સ, જે 141 પ્રોજેક્ટ્સમાં ₹2.19 લાખ કરોડ (5%) જેટલા થાય છે, તે કોલસો, સ્ટીલ, ધાતુઓ અને ખાણકામ જેવા ક્ષેત્રોમાં વૈવિધ્યીકરણ દર્શાવે છે.

(સંદર્ભ અનુસૂચિ II)

4. પૂર્ણ થયેલા પ્રોજેક્ટ્સ અને નવા ઉમેરાઓ

મે 2026 દરમિયાન, 16 પ્રોજેક્ટ્સ કાર્યરત કરવામાં આવ્યા હતા, જેમાં કોલસો, આવાસ અને શહેરી બાબતો, ઊર્જા, માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગો, પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ તેમજ શ્રમ અને રોજગાર ક્ષેત્રની મુખ્ય અસ્કયામતો સામેલ છે. નોંધપાત્ર કાર્યરત કરાયેલા પ્રોજેક્ટ્સમાં કોલસા મંત્રાલય તરફથી "ઘાટમપુર થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ 3 X 660 મેગાવોટ (₹ 21,780.94 કરોડ)", આવાસ અને શહેરી બાબતોના મંત્રાલય તરફથી "અમદાવાદ મેટ્રો રેલ પ્રોજેક્ટ [ફેઝ-I] (₹ 12,924.55 કરોડ)" અને પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય તરફથી "મુંબઈ નાગપુર ઝારસુગુડા પાઇપલાઇન પ્રોજેક્ટ (₹ 8,255 કરોડ)"નો સમાવેશ થાય છે.

મે 2026 દરમિયાન, પૈમાના (PAIMANA) ની દેખરેખ હેઠળ વધારાના 35 પ્રોજેક્ટ્સ લાવવામાં આવ્યા હતા. આ પ્રોજેક્ટ્સ માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલય, રેલવે મંત્રાલય, ઊર્જા મંત્રાલય, આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય, બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય, પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય, ઉદ્યોગ અને આંતરિક વેપાર પ્રમોશન વિભાગ તથા આવાસ અને શહેરી બાબતોના મંત્રાલયના છે. આમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:

ઊર્જા મંત્રાલયનો "તેલંગાણા સુપર થર્મલ પાવર પ્રોજેક્ટ, સ્ટેજ-II [3 x 800 મેગાવોટ]" (₹ 29,344.85 કરોડ).

રેલવે મંત્રાલયની "નિદાદાવોલુ-દુવવાડા ત્રીજી અને ચોથી લાઇન" (₹ 9,889.24 કરોડ).

માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલયનો "કિમી 00.000 થી કિમી 104.250 સુધી NH-43 ના પથલગાંવ-કુનકુરી-CG/JH બોર્ડર સેક્શનનું 4L (ફોર લેનિંગ)" (₹ 3,147 કરોડ).

5. પ્રેસ રિલીઝની આગામી તારીખ: જૂન 2026 ના મહિના માટેનો ફ્લેશ રિપોર્ટ 27 જુલાઈ 2026 ના રોજ જાહેર કરવામાં આવશે.

નોંધ

આ પ્રેસ રિલીઝ સેન્ટ્રલ સેક્ટર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ (₹150 કરોડ અને તેથી વધુ) પર MoSPI ના ફ્લેશ રિપોર્ટ (મે 2026) માંથી મુખ્ય અંશોનો સારાંશ આપે છે, જે https://paimana-proj.mospi.gov.in/ પર અથવા ક્યુઆર (QR) કોડ દ્વારા ઉપલબ્ધ છે.

પૈમાના (PAIMANA) એ ₹150 કરોડ અને તેથી વધુ મૂલ્યના સેન્ટ્રલ સેક્ટર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સની દેખરેખ માટેનું એક કેન્દ્રીયકૃત વેબ-આધારિત પોર્ટલ છે. "એક ડેટા, એક એન્ટ્રી" ના સિદ્ધાંત પર કાર્યરત, તે વિવિધ મંત્રાલયો/વિભાગોમાંથી પ્રોજેક્ટ ડેટાના 70% થી વધુ આપમેળે અપડેટ કરવા માટે API દ્વારા DPIIT ના IPMP પોર્ટલ સાથે સંકલિત થાય છે. પૈમાના (PAIMANA) ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મોનિટરિંગને પ્રમાણિત કરવા અને રાષ્ટ્ર નિર્માણ માટે માહિતગાર નિર્ણય લેવામાં સમર્થન આપવા માટે રચાયેલ રાષ્ટ્રીય ભંડાર (રેપોઝિટરી) તરીકે પણ કામ કરે છે.

અનુસૂચિ I

સેન્ટ્રલ સેક્ટર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સની મંત્રાલય/વિભાગવાર પ્રગતિ

ક્રમ	મંત્રાલય / વિભાગ	પ્રોજેક્ટ સંખ્યા (નંબર)	સુધારેલો ખર્ચ (₹ લાખ કરોડમાં)	સંચિત ખર્ચ (₹ લાખ કરોડમાં)
1	માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલય	1149	10.95	3.78
2	રેલવે મંત્રાલય	261	8.79	5.84
3	કોલસા મંત્રાલય	121	2.23	0.57
4	પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય	109	5.14	4.86
5	ઊર્જા મંત્રાલય	101	5.77	2.02
6	આવાસ અને શહેરી બાબતોનું મંત્રાલય	50	3.65	1.90
7	જળ સંસાધન, નદી વિકાસ અને જીઆર વિભાગ	40	2.04	1.43
8	આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય	35	0.25	0.10
9	ઉચ્ચ શિક્ષણ વિભાગ	30	0.15	0.08
10	નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલય	26	0.23	0.11
11	સ્ટીલ મંત્રાલય	19	0.23	0.11
12	ટેલિકોમ્યુનિકેશન વિભાગ	12	2.53	0.76
13	ઉદ્યોગ અને આંતરિક વેપાર પ્રમોશન વિભાગ	10	0.19	0.02
14	શ્રમ અને રોજગાર મંત્રાલય	9	0.02	0.01
15	બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય	8	0.21	0.15
16	ખાણ મંત્રાલય	6	0.12	0.07
17	રમતગમત વિભાગ	1	0.01	0.01
	કુલ	1987	42.50	21.82

અનુસૂચિ II

સેન્ટ્રલ સેક્ટર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સની સેક્ટરવાર (ડીઈએ - DEA ના હાર્મોનાઇઝ્ડ માસ્ટર લિસ્ટ ઓફ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મુજબ) પ્રગતિ

ક્રમ	એચએમએલ (HML) કેટેગરી	પ્રોજેક્ટ સંખ્યા (નંબર)	સુધારેલો ખર્ચ (₹ લાખ કરોડમાં)	સંચિત ખર્ચ (₹ લાખ કરોડમાં)
1	ટ્રાન્સપોર્ટ અને લોજિસ્ટિક્સ	1476	23.50	11.62
2	એનર્જી (ઊર્જા)	214	11.25	6.93
3	સોશિયલ અને કોમર્શિયલ	88	0.94	0.38
4	વોટર અને સેનિટેશન	56	2.08	1.46
5	કમ્યુનિકેશન	12	2.53	0.76
6	અન્ય	141	2.19	0.67
	કુલ	1987	42.50

SM/DK/JD

(रिलीज़ आईडी: 2277821) आगंतुक पटल : 12