ભારતની અન્ન સંગ્રહ ઇકો-સિસ્ટમને આધુનિક બનાવવા તરફ એક મોટું કદમ ઉઠાવતા, ઉપભોક્તા બાબતો, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ મંત્રાલયના ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ વિભાગ (ડીએફપીડી) દ્વારા આજે ભારત મંડપમ, નવી દિલ્હી ખાતે આયોજિત એક સમારોહમાં અન્ન સંગ્રહ માટે ‘સ્માર્ટ વેરહાઉસિંગ સિસ્ટમ’ લોન્ચ કરવામાં આવી છે. આ સિસ્ટમ જાહેર ક્ષેત્રના અન્ન વેરહાઉસિંગમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (એઆઈ) અને ઇન્ટરનેટ ઓફ થિંગ્સ (આઈઓટી) આધારિત ટેકનોલોજીનું વિશ્વનું સૌથી મોટું અમલીકરણ દર્શાવે છે.

સ્માર્ટ વેરહાઉસિંગ સિસ્ટમનું ઉદ્ઘાટન માનનીય કેન્દ્રીય ઉપભોક્તા બાબતો, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ તથા નવીન અને નવીનીકરણીય ઊર્જા મંત્રી શ્રી પ્રહલાદ જોશી દ્વારા, ઉપભોક્તા બાબતો, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ રાજ્ય મંત્રી શ્રીમતી નિમુબેન જયંતિભાઈ બંભણિયાની ગરિમામય ઉપસ્થિતિમાં કરવામાં આવ્યું હતું.

આ પહેલ સેન્ટ્રલ વેરહાઉસિંગ કોર્પોરેશન (સીડબલ્યુસી) ના 215 બેગ-આધારિત અન્ન વેરહાઉસમાં લાગુ કરવામાં આવી છે, જ્યારે ફૂડ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (એફસીઆઈ) વધારાના 150 વેરહાઉસમાં આ પ્રણાલી લાગુ કરી રહ્યું છે.

આ સ્માર્ટ વેરહાઉસિંગ સિસ્ટમ ફાસ્ટેગ અને એએનપીઆર-આધારિત ગેટ ઓટોમેશન, જીઓ-ટેગવાળા સ્માર્ટ લોક દ્વારા ઇન્ટેલિજન્ટ એક્સેસ કંટ્રોલ, એઆઈ-સક્ષમ બેગ કાઉન્ટિંગ, ફેસ રેકગ્નિશન સિસ્ટમ્સ, ઓબ્જેક્ટ ડિટેક્શન, આઈઓટી-આધારિત એન્વાયરમેન્ટલ પેરામીટર્સની મોનિટરિંગ અને ફાયર, સ્મોક તેમજ રોડેન્ટ ડિટેક્શન માટે એઆઈ-સંચાલિત સર્વેલન્સ જેવી અદ્યતન ટેકનોલોજીઓને સંકલિત કરે છે. આ પ્લેટફોર્મ ઈઆરપી ઇન્ટિગ્રેશન, ઓટોમેટેડ રેકોર્ડ જનરેશન અને વેરહાઉસ ઓપરેશન્સ માટે એડવાન્સ એનાલિટિક્સને પણ સપોર્ટ કરે છે.

આ ટેકનોલોજી-સંચાલિત પ્રણાલીથી વેહિકલ ટર્નઅરાઉન્ડ ટાઇમ (ટીએટી) માં ઘટાડો કરીને ઓપરેશનલ એફિશિયન્સીમાં નોંધપાત્ર સુધારો થવાની, ટ્રાન્સપરન્સી વધારવાની, કમ્પ્લાયન્સ મોનિટરિંગને મજબૂત કરવાની, મેનપાવર પ્રોડક્ટિવિટીમાં સુધારો કરવાની, અર્લી હેઝાર્ડ ડિટેક્શન સક્ષમ કરવાની અને વેરહાઉસ ઓપરેશન્સની રિયલ-ટાઇમ વિઝિબિલિટી પૂરી પાડવાની અપેક્ષા છે.

સભાને સંબોધિત કરતા, માનનીય ઉપભોક્તા બાબતો, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ મંત્રી શ્રી પ્રહલાદ જોશીએ હાઇલાઇટ કર્યું હતું કે સરકાર ટેકનોલોજી-સક્ષમ સુધારાઓ દ્વારા ભારતની ફૂડ સિક્યોરિટી આર્કિટેક્ચરને મજબૂત કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે સ્માર્ટ વેરહાઉસિંગ સિસ્ટમ સાયન્ટિફિક સ્ટોરેજ અને અન્નની બહેતર પ્રિઝર્વેશનને સુનિશ્ચિત કરશે, જેનાથી ખેડૂતો, વેરહાઉસ ઓપરેટરો અને પબ્લિક ડિસ્ટ્રિબ્યુશન સિસ્ટમ (પીડીએસ) હેઠળ આવરી લેવાયેલા 80 કરોડથી વધુ બેનિફિશિયરીઝને ફાયદો થશે.

મંત્રીશ્રીએ એ વાત પર પણ ભાર મૂક્યો  હતો કે સરકારની ડિજિટાઇઝેશન પહેલનો ઉદ્દેશ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે ફૂડ સબસિડી જેન્યુઇન બેનિફિશિયરીઝ સુધી પહોંચે. વિવિધ સુધારાઓ અને ડિજિટલ ઇન્ટરવેન્શન્સ દ્વારા, 2.43 કરોડથી વધુ ઇનએલિજિબલ રેશનકાર્ડ આઇડેન્ટિફાય કરીને રિમૂવ કરવામાં આવ્યા છે, જેનાથી ટ્રાન્સપરન્સીમાં સુધારો થયો છે અને બેનિફિટ્સની ટાર્ગેટેડ ડિલિવરી સુનિશ્ચિત થઈ છે.

છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં, ડીએફપીડી એ સ્માર્ટ પીડીએસ, અન્ન ચક્ર, ડેપો દર્પણ, આશા, સ્કેન, અન્ન દર્પણ અને અન્ય ટેકનોલોજી-સંચાલિત પ્લેટફોર્મ્સ સહિત અનેક ટ્રાન્સફોર્મેટિવ ડિજિટલ પહેલો ઇન્ટ્રોડ્યુસ કરી છે, જેમણે દેશભરમાં પ્રોક્યોરમેન્ટ, સ્ટોરેજ, લોજિસ્ટિક્સ અને અન્ન વિતરણ પ્રણાલીને મજબૂત કરવા માટે એઆઈ અને એમએલનો લાભ લીધો છે.

આ ઇવેન્ટ દરમિયાન, ડિપાર્ટમેન્ટ દ્વારા ડેપો દર્પણ એસેસમેન્ટ ફ્રેમવર્ક હેઠળ આઇડેન્ટિફાય કરાયેલા સીડબલ્યુસી અને એફસીઆઈ ના બેસ્ટ પરફોર્મિંગ 20 વેરહાઉસનું સન્માન કરવામાં આવ્યું હતું.

આ પ્રસંગે અસંખ્ય નોલેજ અને આઉટરીચ પબ્લિકેશન્સનું અનાવરણ પણ કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં "પ્રેક્ટિકલ ગાઇડ ફોર સેફ ગ્રેઇન સ્ટોરેજ એટ મંડીઝ/પ્રોક્યોરમેન્ટ સેન્ટર્સ", "પોકેટ હેન્ડબુક ફોર એફપીએસ ડીલર્સ", "12 યર્સ ઓફ ઇન્સ્યોરિંગ ફૂડ સિક્યોરિટી", "અન્ન એન્ડ અલ્ગોરિધમ્સ: એડવાન્સિંગ ટુ નેક્સ્ટ-જેન ગવર્નન્સ ઇન ધ પીડીએસ (2024–2026)", અને આઈઓટી-સક્ષમ સિસ્ટમ્સના ઓપરેશન માટે સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર્સ ધરાવતી ‘સ્માર્ટ વેરહાઉસિંગ મેન્યુઅલ’ નો સમાવેશ થાય છે.

સ્માર્ટ વેરહાઉસિંગ સિસ્ટમનું લોન્ચિંગ એ આધુનિક, એફિશિયન્ટ અને ટેકનોલોજી-સંચાલિત અન્ન વ્યવસ્થાપન ઇકો-સિસ્ટમ બનાવવાના સરકારના પ્રયાસોમાં વધુ એક સિગ્નિફિકન્ટ માઇલસ્ટોન છે. આ પહેલ ડિજિટલ ઇન્ડિયા, ઇન્ડિયાએઆઈ મિશન, પીએમ ગતિશક્તિ અને આત્મનિર્ભર ભારતના નેશનલ વિઝન સાથે સુસંગત થાય છે, અને તે દેશમાં લોન્ગ-ટર્મ ફૂડ સિક્યોરિટીને મજબૂત બનાવવામાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપશે તેવી અપેક્ષા છે.

SM/DK/JD