કેન્દ્રીય નવી અને પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા તેમજ ગ્રાહક બાબતો, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ મંત્રી શ્રી પ્રહલાદ જોશીએ આજે અહીં નવી અને પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા મંત્રાલય દ્વારા આયોજિત “સ્ટ્રેન્ધનિંગ ધ નેશનલ ગ્રીન હાઇડ્રોજન મિશન: થ્રુ સ્ટેટ પોલિસીઝ, હબ્સ એન્ડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર” (નેશનલ ગ્રીન હાઇડ્રોજન મિશનને મજબૂત બનાવવું: રાજ્યની નીતિઓ, હબ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર દ્વારા) વિષય પરના રાષ્ટ્રીય વર્કશોપ દરમિયાન ભારતનું ગ્રીન હાઇડ્રોજન સર્ટિફિકેશન પોર્ટલ (GHCI) લોન્ચ કર્યું હતું. MNRE દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલું આ પોર્ટલ ‘ગ્રીન હાઇડ્રોજન સર્ટિફિકેશન સ્કીમ ઓફ ઇન્ડિયા’ હેઠળ પારદર્શક પ્રમાણપત્ર અને નિયમનકારી અનુપાલનની સુવિધા આપશે.

“સ્ટ્રેન્ધનિંગ ધ નેશનલ ગ્રીન હાઇડ્રોજન મિશન: થ્રુ સ્ટેટ પોલિસીઝ, હબ્સ એન્ડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર” થીમ પર બોલતા શ્રી જોશીએ રાજ્યોને નેશનલ ગ્રીન હાઇડ્રોજન મિશનને આગળ વધારવામાં સક્રિયપણે ભાગ લેવા વિનંતી કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે છ રાજ્યોએ અગાઉથી જ સમર્પિત ગ્રીન હાઇડ્રોજન નીતિઓ સૂચિત કરી દીધી છે, જ્યારે અન્ય સાત રાજ્યોએ હાઇડ્રોજનને તેમની હાલની ઔદ્યોગિક અને પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા નીતિના માળખામાં સંકલિત કર્યું છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે અન્ય ચાર રાજ્યો તેમની નીતિઓને આખરી ઓપ આપવાની પ્રક્રિયામાં છે.

સ્થાનિક ઉત્પાદનને મજબૂત કરવાના પ્રયાસો પર પ્રકાશ પાડતા તેમણે જણાવ્યું હતું કે આયાતી સપ્લાય ચેઇન પર નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે 15 કંપનીઓને વાર્ષિક 3,000 મેગાવોટની સ્વદેશી ઇલેક્ટ્રોલાઇઝર ઉત્પાદન ક્ષમતા સ્થાપિત કરવા માટે નાણાકીય પ્રોત્સાહનો આપવામાં આવ્યા છે.

રિફાઇનરી સેક્ટરમાં શ્રી જોશીએ નોંધ્યું હતું કે IOCL, BPCL, HPCL અને NRL ને 30,000 MTPA ગ્રીન હાઇડ્રોજનના સપ્લાય માટેના કોન્ટ્રાક્ટ આપવામાં આવ્યા છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે સ્ટીલ સેક્ટરમાં 100% હાઇડ્રોજન ઇન્જેક્શનનું પરીક્ષણ કરતા પાયલોટ પ્રોજેક્ટ્સ માટે ₹84 કરોડ મંજૂર કરવામાં આવ્યા છે.

ક્લીન મોબિલિટી (સ્વચ્છ ગતિશીલતા) પર તેમણે જણાવ્યું હતું કે 37 હાઇડ્રોજન-સંચાલિત વાહનો અને 9 વ્યૂહાત્મક રિફ્યુઅલિંગ સ્ટેશનોને ટેકો આપવા માટે આશરે ₹208 કરોડ ફાળવવામાં આવ્યા છે, જે સાત રાષ્ટ્રીય પરીક્ષણ સુવિધાઓમાં ₹193.35 કરોડના રોકાણ દ્વારા પૂરક છે.

શ્રી જોશીએ ઇનોવેશન અને સ્ટાન્ડર્ડ્સ (ધોરણો) પર સરકારના ધ્યાનને પણ રેખાંકિત કર્યું હતું અને નોંધ્યું હતું કે ₹113 કરોડનો સમર્પિત આર એન્ડ ડી (R&D) રોડમેપ 21 મંજૂર પ્રોજેક્ટ્સને ટેકો આપી રહ્યો છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે તાજેતરના મહિનાઓમાં ગ્રીન હાઇડ્રોજન સર્ટિફિકેશન સ્કીમ લોન્ચ કરીને અને ગ્રીન એમોનિયા તથા ગ્રીન મેથેનોલ માટેના ધોરણોને આખરી ઓપ આપીને નિયમનકારી માળખાને સુવ્યવસ્થિત કરવામાં આવ્યું છે.

મંત્રીએ હાઇલાઇટ કર્યું હતું કે નેશનલ ગ્રીન હાઇડ્રોજન મિશને આયાત નિર્ભરતા ઘટાડવા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે, જેમાં 11 ખાતર પ્લાન્ટ્સને 6.7 લાખ MTPA ગ્રીન એમોનિયાના સપ્લાય માટે કરાર કરવામાં આવ્યા છે.

તેમણે નોંધ્યું હતું કે પાછલા 12 વર્ષોમાં પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ ભારતે વિશ્વના સૌથી ઝડપી અને મહત્વાકાંક્ષી સ્વચ્છ ઊર્જા પરિવર્તનોમાંથી એક હાથ ધર્યું છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે આ પરિવર્તનને ₹19,744 કરોડના ખર્ચ સાથે 2023 માં શરૂ કરાયેલા નેશનલ ગ્રીન હાઇડ્રોજન મિશન દ્વારા વધુ મજબૂત બનાવવામાં આવ્યું છે.

તેમણે દ્રઢપણે જણાવ્યું હતું કે આ મિશનનો ઉદ્દેશ્ય 5 MMT ગ્રીન હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન ક્ષમતા સ્થાપિત કરવાનો છે, જે 125 ગીગાવોટની સમર્પિત પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા ક્ષમતા દ્વારા સમર્થિત હશે, જેનાથી ₹8 લાખ કરોડથી વધુનું રોકાણ આકર્ષિત થશે, 6 લાખથી વધુ રોજગારીની તકો ઊભી થશે અને વાર્ષિક કાર્બન ઉત્સર્જનમાં 50 મિલિયન ટનનો ઘટાડો થશે.

શ્રી જોશીએ માહિતી આપી હતી કે સાઇટ (SIGHT) પ્રોગ્રામ હેઠળ 8,62,000 MTPA ગ્રીન હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન ક્ષમતા માટે પ્રોત્સાહનો અગાઉથી જ આપવામાં આવ્યા છે. તેમણે નવેમ્બર 2025 માં જેએસડબલ્યુ (JSW) દ્વારા 3,600 MTPA ગ્રીન હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન પ્લાન્ટના સફળ કમિશનિંગનો ઉલ્લેખ કરીને ઉદ્યોગ તરફથી મળેલા મજબૂત પ્રતિસાદને પણ આવકાર્યો હતો.

આ વર્કશોપનું આયોજન ભારત સરકારની ‘12 વર્ષની નિર્ણાયક સિદ્ધિઓ’ની ઉજવણીના ભાગરૂપે કરવામાં આવ્યું હતું, જે સ્વચ્છ ઊર્જા પરિવર્તન, પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા જમાવટ, ગ્રીન હાઇડ્રોજન અને ઔદ્યોગિક ડીકાર્બોનાઇઝેશનમાં દેશની પ્રગતિ દર્શાવે છે.

કેન્દ્રીય મંત્રીએ જાહેરાત કરી હતી કે ગ્રીન હાઇડ્રોજન મિશને ગ્રીન હાઇડ્રોજન ટેકનોલોજી પરના સ્ટાર્ટ-અપ્સને સહાય કરવા માટે રૂ. 100 કરોડ ફાળવ્યા છે. તેમણે કહ્યું કે કુલ રૂ. 22 કરોડના ભંડોળ સાથે 9 સ્ટાર્ટ-અપ્સની પ્રથમ યાદી મંજૂર કરવામાં આવી રહી છે.

વર્કશોપ દરમિયાન MNRE ના સચિવ શ્રી સંતોષ કુમાર સારંગી તેમજ મંત્રાલયના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ અને રાજ્યો તથા વિવિધ હિસ્સેદાર સંસ્થાઓના પ્રતિનિધિઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

વધારાની વિગતો માટે: a) ગ્રીન હાઇડ્રોજન સર્ટિફિકેશન પોર્ટલ માટે, ક્લિક કરો: 

a)https://docs.google.com/document/d/1bfDtgiFTjWqCuX949Hrk3RLnrgxOjx9a/edit?usp=sharing&ouid=108802509289457962907&rtpof=true&sd=true

b) વર્કશોપ માટે, ક્લિક કરો: https://docs.google.com/document/d/1eZz_kqHxpZHjys7JiRZHCWdwx-NK6PVY/edit?usp=sharing&ouid=108802509289457962907&rtpof=true&sd=true

SM/BS/JD

(रिलीज़ आईडी: 2274306) आगंतुक पटल : 8