ಔಷಧೀಯ ಇಲಾಖೆ
ಔಷಧ ವಲಯದಲ್ಲಿ 12 ವರ್ಷಗಳ ಪರಿವರ್ತನಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಕೈಗೆಟುಕುವ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಮತ್ತು 'ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಭಾರತ'ದತ್ತ ಪಯಣ
84 ರಿಂದ 19,200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನೌಷಧಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಭಾರತದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗೂ ಕೈಗೆಟುಕುವ ದರದಲ್ಲಿ ಔಷಧಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸುತ್ತಿವೆ
ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ವಿಸ್ತರಣೆ, 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 1 ರಿಂದ 417 ಜನೌಷಧಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಏರಿಕೆ
ಔಷಧ ವಲಯದ ಪಿ.ಎಲ್.ಐ (PLI) ಯೋಜನೆಯಡಿ ₹42,694 ಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆ; 1.13 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ; ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಧನಗಳ ಪಿ.ಎಲ್.ಐ ನಿಂದ ₹29,400 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಮಾರಾಟ
प्रविष्टि तिथि:
17 JUN 2026 5:31PM by PIB Bengaluru
ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಶ್ರೀ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಔಷಧೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಔಷಧ ಇಲಾಖೆಯು, ಜನಕೇಂದ್ರಿತ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕೈಗೆಟುಕುವ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತವನ್ನು "ವಿಶ್ವದ ಔಷಧಾಲಯ" ಎಂದು ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಭಾರತೀಯ ಜನೌಷಧಿ ಯೋಜನೆಯ (ಪಿ.ಎಂ.ಬಿ.ಜೆ.ಪಿ) ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಇಲಾಖೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 2014 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 84 ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜನೌಷಧಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ, 2026ರ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಜಾಲವು ದೇಶಾದ್ಯಂತ 19,200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಇದು ಲಕ್ಷಾಂತರ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಜೆನೆರಿಕ್ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಕೈಗೆಟುಕುವ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಈಶಾನ್ಯದ ಎಂಟು ರಾಜ್ಯಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 2014 ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದರಿಂದ 2026 ರಲ್ಲಿ 417 ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ. ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿವೆ. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶವು 4,042 ಕೇಂದ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕೇರಳ (1,791), ಕರ್ನಾಟಕ (1,665), ತಮಿಳುನಾಡು (1,591), ಬಿಹಾರ (1,183), ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ (937), ಗುಜರಾತ್ (918), ಒಡಿಶಾ (852), ರಾಜಸ್ಥಾನ (718) ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ (741) ಇವೆ.
ರಾಜಧಾನಿ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ 2014 ರಲ್ಲಿ 4 ಇದ್ದ ಕೇಂದ್ರಗಳು 2026 ರಲ್ಲಿ 645 ಕ್ಕೆ, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ 6 ರಿಂದ 358 ಕ್ಕೆ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 8 ರಿಂದ 76 ಕ್ಕೆ, ಪಂಜಾಬ್ನಲ್ಲಿ 20 ರಿಂದ 556 ಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ತ್ರಿಪುರಾದಲ್ಲಿ 1 ರಿಂದ 33 ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿವೆ. ಗುಣಮಟ್ಟದ ಜೆನೆರಿಕ್ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಭಾರತೀಯ ಜನೌಷಧಿ ಯೋಜನೆಯು ನಾಗರಿಕರು ತಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ₹40,000 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ.

ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಬಲಿಷ್ಠಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಆಮದಿನ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 2020-21 ರಲ್ಲಿ ಔಷಧ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಧನಗಳಿಗಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆ-ಆಧಾರಿತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ (ಪಿ.ಎಲ್.ಐ) ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಔಷಧಗಳಿಗಾಗಿನ ಪಿ.ಎಲ್.ಐ (PLI) ಯೋಜನೆಯು ₹42,694.89 ಕೋಟಿ ಸಂಚಿತ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ₹3,43,215.27 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಸಂಚಿತ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ 1.13 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. ಬಯೋಫಾರ್ಮಾಸ್ಯುಟಿಕಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣ ಜೆನೆರಿಕ್ ಔಷಧಗಳಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ಔಷಧಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಯೋಜನೆಯು ಭಾರತದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದೆ ಮತ್ತು "ವಿಶ್ವದ ಔಷಧಾಲಯ" ಎಂದು ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿಸಿದೆ.

ಹಾಗೆಯೇ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಧನಗಳ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಪಿ.ಎಲ್.ಐ ಯೋಜನೆಯು ₹1,136.23 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ₹29,402.93 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಸಂಚಿತ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು 6,822 ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದು, ನಿರ್ಣಾಯಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಧನಗಳ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮೆಡ್-ಟೆಕ್ (Med-Tech) ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ.
ಸಗಟು ಔಷಧಗಳ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಆಮದಿನ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು, 'ಬಲ್ಕ್ ಡ್ರಗ್ ಪಾರ್ಕ್ಸ್ ಸ್ಕೀಮ್' (Bulk Drug Parks Scheme) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಲ್ಕ್ ಡ್ರಗ್ ಪಾರ್ಕ್ಗಳನ್ನು (ಸಗಟು ಔಷಧ ತಯಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಪಾರ್ಕ್ಗಳು ವಿಶ್ವ ದರ್ಜೆಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಔಷಧೀಯ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು 'ಸ್ವಾವಲಂಬಿ' ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಔಷಧೀಯ ವಲಯದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿವೆ.
21 ಜುಲೈ 2020 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ 'ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಧನಗಳ ಪಾರ್ಕ್ಗಳ ಉತ್ತೇಜನ ಯೋಜನೆ'ಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಧನಗಳ ಪಾರ್ಕ್ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಹಂಚಿಕೆಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಧನಗಳ ವಲಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಧನಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
'ಔಷಧ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಧನಗಳ ಉತ್ತೇಜನ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ' (ಪಿ.ಎಂ.ಪಿ.ಡಿ.ಎಸ್) ನೀತಿ ಬೆಂಬಲ, ಪಾಲುದಾರರ ಸಹಯೋಗ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲಕ ಈ ವಲಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ 47 ಪಾಲುದಾರರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು 12 ವಲಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಉದ್ಯಮ-ಸರ್ಕಾರದ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಿದೆ, ನಾವೀನ್ಯತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಿತ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದೆ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, 2025-26 ರ ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ 5 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ₹10,000 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾದ 'ಬಯೋಫಾರ್ಮಾ ಶಕ್ತಿ' (ಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಮೂಲಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಸುಧಾರಣಾ ತಂತ್ರ) ಯೋಜನೆಯು, ಭಾರತದ ಬಯೋಫಾರ್ಮಾಸ್ಯುಟಿಕಲ್ ವಲಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಔಷಧಗಳು ಹಾಗೂ ಬಯೋಸಿಮಿಲರ್ಗಳಿಗಾಗಿ (Biosimilars) ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೈಗೆಟುಕುವ ಬೆಲೆಯ ಜೈವಿಕ ಔಷಧಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಉಪಕ್ರಮಗಳು 'ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಭಾರತ'ವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ, ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ, ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮತ್ತು ಭಾರತವನ್ನು ಔಷಧಗಳು, ಬಯೋಫಾರ್ಮಾಸ್ಯುಟಿಕಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಧನಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ಸರ್ಕಾರದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. 'ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ 2047' ಗುರಿಯತ್ತ ಭಾರತ ಸಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಕೈಗೆಟುಕುವ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಆಧಾರಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಔಷಧ ಇಲಾಖೆಯು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಸಜ್ಜಾಗಿದೆ.
****
(रिलीज़ आईडी: 2274242)
आगंतुक पटल : 5