ભારત સરકારના નવી અને પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા મંત્રાલય (MNRE) દ્વારા આજે અહીં સ્મોલ હાઇડ્રો પાવર (SHP) ડેવલપમેન્ટ સ્કીમ પર એક રાષ્ટ્રીય વર્કશોપનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ વર્કશોપમાં રાજ્ય સરકારો, રાજ્યની નોડલ એજન્સીઓ, જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો, ડેવલપર્સ, તકનીકી સંસ્થાઓ, ઉદ્યોગ સંગઠનો અને સ્મોલ હાઇડ્રો પાવર ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલા અન્ય હિતધારકોના પ્રતિનિધિઓ એકત્રિત થયા હતા.

તેમના સ્વાગત પ્રવચનમાં, સંયુક્ત સચિવ શ્રી રાજેશ કુલ્હારીએ દેશની વિશાળ વણવપરાયેલી જળવિદ્યુત ક્ષમતાને અનલૉક કરવામાં નવી મંજૂર કરાયેલી સ્મોલ હાઇડ્રો પાવર ડેવલપમેન્ટ સ્કીમના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે સ્મોલ હાઇડ્રો પાવર એ ભારતના પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા પોર્ટફોલિયોનો એક મહત્વપૂર્ણ હિસ્સો છે અને તે ઊર્જા પહોંચ, સ્થાનિક આર્થિક વિકાસ, ગ્રીડ સ્થિરતા અને ટકાઉ વિકાસમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપી શકે છે, ખાસ કરીને પહાડી, અંતરિયાળ અને સરહદી વિસ્તારોમાં. તેમણે યોજના હેઠળના પ્રોજેક્ટ્સનું સમયસર અમલીકરણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે રાજ્યો અને હિતધારકોની સક્રિય ભાગીદારીની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.

સભાને સંબોધતા, સોલર એનર્જી કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા લિમિટેડ (SECI) ના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર શ્રી આકાશ ત્રિપાઠીએ ભારતના સ્વચ્છ ઊર્જા સંક્રમણને ટેકો આપવામાં અને પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જાના વૈવિધ્યકરણને મજબૂત કરવામાં સ્મોલ હાઇડ્રો પાવરની ભૂમિકા પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે યોજનાના સફળ અમલીકરણ માટે અમલીકરણ એજન્સીઓ, ડેવલપર્સ અને રાજ્ય સરકારો વચ્ચે અસરકારક સંકલનના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો અને યોજનાની નેશનલ પ્રોગ્રામ ઇમ્પ્લીમેન્ટેશન એજન્સી (NPIA) તરીકે પાત્ર પ્રોજેક્ટ્સના કાર્યક્ષમ અમલીકરણ અને સુવિધા માટે SECI ની પ્રતિબદ્ધતાની ખાતરી આપી હતી.

આ વર્કશોપનું મુખ્ય આકર્ષણ ડાયસ પર ઉપસ્થિત મહાનુભાવોની સાથે MNRE ના સચિવ શ્રી સંતોષ કુમાર સારંગી દ્વારા ઔપચારિક રીતે સ્મોલ હાઇડ્રો પાવર ડેવલપમેન્ટ સ્કીમ ગાઇડલાઇન્સ (નાણાકીય વર્ષ 2026-27 થી નાણાકીય વર્ષ 2030-31) નું લોન્ચિંગ હતું. આ લોન્ચિંગ દેશમાં સ્મોલ હાઇડ્રો પાવર સેક્ટરના પુનરુત્થાન અને વિસ્તરણમાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નરૂપ છે.

નવી શરૂ કરાયેલી યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય અંદાજે 1,500 મેગાવોટ (MW) ની નવી સ્મોલ હાઇડ્રો પાવર ક્ષમતાના ઇન્સ્ટોલેશનને ટેકો આપવાનો છે. ₹2,584.60 કરોડના કુલ નાણાકીય પરિવ્યય સાથે, આ યોજના એસએચપી (SHP) પ્રોજેક્ટ્સ માટે સેન્ટ્રલ ફાઇનાન્સિયલ આસિસ્ટન્સ (CFA), ડિટેઇલ્ડ પ્રોજેક્ટ રિપોર્ટ્સ (DPRs) ની તૈયારી માટે સપોર્ટ, તકનીકી સંસ્થાઓને સહાય અને ક્ષમતા નિર્માણ, જાગૃતિ પ્રસાર, આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ તેમજ પ્રોજેક્ટ મોનિટરિંગ પ્રવૃત્તિઓ માટે સહાય પૂરી પાડે છે.

મુખ્ય પ્રવચન આપતા MNREના સચિવ શ્રી સંતોષ કુમાર સારંગીએ જણાવ્યું હતું કે, ભારતના સ્વચ્છ ઊર્જા સંક્રમણ માટે પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જાના સ્ત્રોતોનું વૈવિધ્યકરણ અને ક્ષેત્ર-વિશિષ્ટ ઉકેલો પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જરૂરી છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે સ્મોલ હાઇડ્રો પાવર એ એક પરિપક્વ, વિશ્વસનીય અને પર્યાવરણની દ્રષ્ટિએ ટકાઉ પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા ટેકનોલોજી છે જે ઊર્જા સુરક્ષાને મજબૂત કરવા, ગ્રામીણ વિકાસને ટેકો આપવા અને સંતુલિત પ્રાદેશિક વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે દેશમાં અંદાજે 21 ગીગાવોટ (GW) ની સ્મોલ હાઇડ્રો પાવર ક્ષમતા હોવા છતાં, અત્યાર સુધી માત્ર તેનો એક નાનો અંશ જ ઉપયોગમાં લેવાયો છે, જે ભવિષ્યના વિકાસ માટે એક મહત્વપૂર્ણ તક પૂરી પાડે છે.

સચિવે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો, ડેવલપર્સ, નાણાકીય સંસ્થાઓ, તકનીકી સંસ્થાઓ અને સ્થાનિક સમુદાયો વચ્ચે નજીકના સહયોગના મહત્વ પર વધુ ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે રાજ્યોને સક્રિયપણે વ્યવહારુ પ્રોજેક્ટ સાઇટ્સ ઓળખવા, વૈધાનિક મંજૂરીઓની સુવિધા આપવા અને પ્રોજેક્ટના ઝડપી અમલીકરણ માટે અનુકૂળ ઇકોસિસ્ટમ બનાવવાની અપીલ કરી હતી. તેમણે ઉલ્લેખ કર્યો કે ટૂંક સમયમાં જ નેશનલ ઓનલાઇન એસએચપી (SHP) પોર્ટલ શરૂ કરવામાં આવશે.

તકનીકી સત્ર દરમિયાન, SECI ના અધિકારીઓએ સ્મોલ હાઇડ્રો પાવર ડેવલપમેન્ટ સ્કીમ ગાઇડલાઇન્સની મુખ્ય વિશેષતાઓ પર એક વિગતવાર પ્રેઝન્ટેશન રજૂ કર્યું હતું, જેમાં પાત્રતાના માપદંડો, સેન્ટ્રલ ફાઇનાન્સિયલ આસિસ્ટન્સનું માળખું, પ્રોજેક્ટની સમયસીમા, અમલીકરણ પદ્ધતિઓ અને સંસ્થાકીય વ્યવસ્થાઓનો સમાવેશ થાય છે. સહભાગીઓને પ્રોજેક્ટના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા, ટેરિફ ઘટાડવા અને ખાસ કરીને પહાડી અને ઉત્તર-પૂર્વીય વિસ્તારોમાં પ્રોજેક્ટની વ્યવહારુતા સુધારવાના ઉદ્દેશ્યથી વિવિધ જોગવાઈઓ વિશે માહિતગાર કરવામાં આવ્યા હતા.

ત્યારબાદ નેશનલ ઇન્ફોર્મેટિક્સ સેન્ટર (NIC), MNRE ના અધિકારીઓએ ઓનલાઇન એસએચપી (SHP) પોર્ટલનું પ્રદર્શન કર્યું હતું, જે યોજનાના અમલીકરણ માટે ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ તરીકે કામ કરશે. આ પ્રેઝન્ટેશનમાં પોર્ટલ આર્કિટેક્ચર, રજીસ્ટ્રેશન પ્રક્રિયાઓ, એપ્લિકેશન વર્કફ્લો, દસ્તાવેજ સબમિશન પ્રક્રિયાઓ, પ્રોજેક્ટ મોનિટરિંગ મિકેનિઝમ્સ, ફંડ રિલીઝ મોડ્યુલ્સ અને ફરિયાદ નિવારણ સુવિધાઓ આવરી લેવામાં આવી હતી. હિતધારકોને માહિતગાર કરવામાં આવ્યા હતા કે પારદર્શિતા, કાર્યક્ષમતા અને રિયલ-ટાઇમ મોનિટરિંગ સુનિશ્ચિત કરવા માટે યોજના હેઠળની તમામ પ્રવૃત્તિઓ ઓનલાઇન પોર્ટલ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવશે.

વર્કશોપમાં એક વ્યાપક ઇન્ટરેક્ટિવ સત્ર પણ રાખવામાં આવ્યું હતું, જે દરમિયાન રાજ્યોના પ્રતિનિધિઓ, ડેવલપર્સ, ઉદ્યોગ સંગઠનો અને અન્ય હિતધારકોએ પ્રોજેક્ટ ફાળવણી, મંજૂરીઓ, ડીપીઆર (DPR) ની તૈયારી, નાણાકીય સહાય, અમલીકરણની સમયસીમા અને પોર્ટલની કાર્યક્ષમતાઓને લગતા પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા હતા અને સૂચનો આપ્યા હતા. આ ચર્ચાઓએ યોજનાના અસરકારક અમલીકરણ માટે મૂલ્યવાન પ્રતિભાવો પૂરા પાડ્યા હતા.

તેમના સમાપન પ્રવચનમાં, શ્રી કુલ્હારીએ તમામ સહભાગીઓનો તેમની સક્રિય ભાગીદારી અને રચનાત્મક સૂચનો બદલ આભાર માન્યો હતો. તેમણે દેશમાં સ્મોલ હાઇડ્રો પાવર વિકાસને વેગ આપવા અને યોજનાનું સફળ અમલીકરણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે રાજ્યો અને હિતધારકો સાથે નજીકથી કામ કરવાની MNRE ની પ્રતિબદ્ધતા દોહરાવી હતી.

આ વર્કશોપ નવી યોજના હેઠળ પૂરી પાડવામાં આવેલી તકોનો લાભ લેવા અને ભારતના વ્યાપક સ્વચ્છ ઊર્જા સંક્રમણના ભાગરૂપે સ્મોલ હાઇડ્રો પાવર સેક્ટરના ટકાઉ વિકાસ તરફ યોગદાન આપવા માટે હિતધારકો વચ્ચેની સહિયારી પ્રતિબદ્ધતા સાથે સંપન્ન થયો હતો.

SM/IJ/JD