ਥੋਕ ਮੁੱਲ ਸੂਚਕਾਂਕ (WPI) ਦੇ ਅਧਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਨੂੰ ਹੋਈ 2011-12 ਤੋਂ 2022-23 ਤੱਕ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਕ ਮੁੱਲ ਸੂਚਕਾਂਕ (PPI) ਦੇ ਸੰਕਲਨ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਅਥਾਰਿਟੀ ਨੇ 25 ਮਈ, 2026 ਨੂੰ ਆਯੋਜਿਤ ਆਪਣੀ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੰਕਲਨ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਦੀ ਲਾਗਤ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ (SPCL) 'ਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ (TAC) ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਕੜਾ ਕਮਿਸ਼ਨ (NSC) ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਆਰਥਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦਫ਼ਤਰ, ਡੀਪੀਆਈਆਈਟੀ, ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ, 15 ਜੂਨ, 2026 ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ 12:00 ਵਜੇ, ਅਧਾਰ ਵਰ੍ਹਾ 2022-23 ਦੇ ਨਾਲ ਸੋਧਿਆ ਹੋਇਆ ਉਤਪਾਦਕ ਮੁੱਲ ਸੂਚਕਾਂਕ (ਪੀਪੀਆਈ) ਲੜੀ ਜਾਰੀ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਮੌਜੂਦਾ WPI ਲੜੀ ਦੀ ਥਾਂ ਲਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਧਾਰ ਸਾਲ 2011-12 ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦਫ਼ਤਰ ਸੱਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ  ਬੈਂਕਿੰਗ, ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀਆਂ ਲੈਣ-ਦੇਣ, ਬੀਮਾ, ਪੈਨਸ਼ਨ ਫੰਡ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਰੇਲਵੇ, ਹਵਾਈ ਆਵਾਜਾਈ (ਯਾਤਰੀ), ਅਤੇ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਲਈ ਉਤਪਾਦਕ ਮੁੱਲ ਸੂਚਕਾਂਕ (ਓਪੀਪੀਆਈ), ਪ੍ਰੀਖਣ ਇਨਪੁਟ ਉਤਪਾਦਕ ਮੁੱਲ ਸੂਚਕਾਂਕ (ਆਈਪੀਪੀਆਈ), ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਉਤਪਾਦਕ ਮੁੱਲ ਸੂਚਕਾਂਕ (ਸੇਵਾ ਪੀਪੀਆਈ) ਦੀ ਨਵੀਂ ਲੜੀ ਵੀ ਅਧਾਰ ਵਰ੍ਹਾ 2022-23 ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਕਰੇਗਾ।

ਕੀਮਤ ਵਾਧੇ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋਕ ਮੁੱਲ ਸੂਚਕਾਂਕ (WPI) ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਸੂਚਕਾਂਕ ਸੋਧੀ ਹੋਈ ਲੜੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜ ਵਰ੍ਹਿਆੰ ਲਈ PPI ਰਾਹੀਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ WPI ਤੋਂ PPI ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ। WPI ਤੋਂ PPI ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਉੱਨਤ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਭਿਆਸਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਫੰਡ (IMF) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਉਟਪੁੱਟ PPI ਅਤੇ ਇਨਪੁਟ PPI ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਇੱਕ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇਨਪੁਟ ਸਾਮਾਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਇਹ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨਪੁਟ ਸਮਾਨ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਨੂੰ ਮੁਕੰਮਲ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ, ਸੱਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਸੇਵਾ PPIs ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਏਜੰਸੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਡੇਟਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਡੇਟਾ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਬਾਅਦ ਦੇ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸੇਵਾ PPI ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਹਨ।

ਉਤਪਾਦਨ ਮੁੱਲ ਸੂਚਕਾਂਕ (WPI) ਅਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ PPI ਮਾਸਿਕ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ; ਮਈ 2026 (ਅਸਥਾਈ) ਲਈ ਡੇਟਾ 15 ਜੂਨ, 2026 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 (37 ਮਹੀਨਿਆਂ) ਦੀ ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਿਛਲੀ ਲੜੀ ਦੇ ਨਾਲ। ਮਾਸਿਕ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਇਨਪੁਟ PPI (ਸਿਰਫ਼ ਨਿਰਮਾਣ ਖੇਤਰ ਲਈ) ਮਾਰਚ 2026 ਤੋਂ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਡੇਟਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਫੀਡਬੈਕ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗਾ। 2025-26 ਦੀ ਚੌਥੀ ਤਿਮਾਹੀ (ਅਸਥਾਈ) ਲਈ ਸੇਵਾਵਾਂ PPI 2023-24 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਤੋਂ 2025-26 ਦੀ ਤੀਜੀ ਤਿਮਾਹੀ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਪਿਛਲੀ ਲੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਇਹ ਤਿਮਾਹੀ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨਵੀਂ WPI (2022-23) ਲੜੀ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ:

(1) ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ: ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 697 ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 957 ਹੋ ਗਈ ਹੈ;

(2) 'ਬਿਜਲੀ' ਅਧੀਨ ਨਵੀਂ ਅਤੇ ਅਖੁੱਟ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ: 'ਬਿਜਲੀ' ਸਮੂਹ ਅਧੀਨ ਸੂਰਜੀ ਅਤੇ ਪੌਣ ਊਰਜਾ ਵਰਗੇ ਨਵੇਂ ਊਰਜਾ ਸਰੋਤ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ;

 (3) ਊਰਜਾ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਸੁਮੇਲ ਅਤੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਢਾਂਚਾ: ਕੱਚੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਨੂੰ 'ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਵਸਤੂਆਂ' ਤੋਂ 'ਈਂਧਣ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ' ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੋਲਾ, ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਈਂਧਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਪੁਨਰਗਠਨ ਬਿਹਤਰ ਤਾਲਮੇਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ;

 (4) ਭਾਰ ਨਿਰਧਾਰਣ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਵਿਧੀ: WPI (2022-23) ਲਈ ਭਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁੱਲ ਆਉਟਪੁੱਟ ਮੁੱਲ (GVO) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, WPI 2011-12 ਲੜੀ ਨੇ ਸ਼ੁੱਧ ਵਪਾਰ ਮੁੱਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ—ਭਾਵ, GVO + ਆਯਾਤ - ਨਿਰਯਾਤ—ਕਿਉਂਕਿ GVO 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਭਾਰ ਉਤਪਾਦਕ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।

 (5) ਬਿਹਤਰ ਗਣਨਾ ਵਿਧੀ: ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸੂਚਕਾਂਕ ਨੂੰ ਚੇਨ-ਅਧਾਰਿਤ ਪਹੁੰਚ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਛੋਟੀ-ਮਿਆਦੀ ਫਾਰਮੂਲੇਸ਼ਨ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇਕੱਠਾ  ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਫਾਰਮੂਲੇਸ਼ਨ ਵਿਧੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ) ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ;

(6) ਕੀਮਤ ਡੇਟਾ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ: WPI ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ 'ਕੈਰੀ-ਫਾਰਵਰਡ' ਢੰਗ ਦੀ ਥਾਂ 'ਟਾਰਗੇਟਿਡ ਮੀਨ ਇੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨ' ਢੰਗ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ;

(7) ਲਿੰਕਿੰਗ ਫੈਕਟਰ: ਲਿੰਕਿੰਗ ਫੈਕਟਰ ਦੀ ਗਣਨਾ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2024-25 ਲਈ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਨਵੇਂ WPI ਲੜੀ ਤੋਂ ਬਾਰ੍ਹਾਂ-ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਸੂਚਕਾਂਕ ਦੇ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਸਾਧਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇਗਾ।

ਆਉਟਪੁੱਟ ਪੀਪੀਆਈ ਅਤੇ ਇਨਪੁਟ ਪੀਪੀਆਈ ਲਈ ਵਜ਼ਨ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਾਲ 2022-23 ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਾਤਿਆਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਟੇਬਲ ਤੋਂ ਸਪਲਾਈ ਟੇਬਲ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਟੇਬਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਡਬਲਿਊਪੀਆਈ, ਆਉਟਪੁੱਟ ਪੀਪੀਆਈ, ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪੀਪੀਆਈ ਨੂੰ ਮੂਲ ਕੀਮਤਾਂ (ਨੈੱਟ ਟੈਕਸਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਮਾਰਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ) ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਦਯੋਗ ਬਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਇਨਪੁਟ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਨਪੁਟ ਪੀਪੀਆਈ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇਕੱਠਾਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

*****

ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦਿਆਲ / ਅਭਿਜੀਤ ਨਾਰਾਇਣਨ / ਇਸ਼ਿਤਾ ਬਿਸਵਾਸ / ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ