પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં આર્થિક બાબતોની કેબિનેટ સમિતિ (CCEA) એ 16મા નાણા પંચ ચક્ર એવોર્ડ સમયગાળામાં "રાશન પરિવહન અને પીડીએસમાં ઓટોમેશન સાથે આવક સંભાળવા માટે સહાય યોજના" (SARTHAK PDS) ને એક છત્ર યોજના તરીકે ચાલુ રાખવાની મંજૂરી આપી છે, જેમાં કેન્દ્રીય હિસ્સા તરીકે રૂ. 25,530 કરોડનો ખર્ચ થશે.

CCEA એ અન્ન ધાન્યના આંતર-રાજ્ય પરિવહન અને હેન્ડલિંગ તેમજ FPS ડીલરોના માર્જિન માટે રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો દ્વારા કરવામાં આવેલા ખર્ચને પહોંચી વળવા માટે કેન્દ્રીય સહાયના ધોરણોમાં સુધારો કરવાનો અને કેન્દ્રીય સહાયની વર્તમાન ભંડોળ પેટર્નને જાળવી રાખવાનો પણ નિર્ણય કર્યો છે.

આ યોજના રાષ્ટ્રીય ખાદ્ય સુરક્ષા અધિનિયમ, 2013 (NFSA) ના અમલીકરણને વ્યાપકપણે મજબૂત કરવા માટે ચાલુ યોજનાઓ: (i) “NFSA હેઠળ અન્ન ધાન્યના આંતર-રાજ્ય પરિવહન માટે રાજ્યની એજન્સીઓને સહાય અને FPS ડીલરોના માર્જિન” અને (ii) “જાહેર વિતરણ વ્યવસ્થામાં ટેકનોલોજી દ્વારા આધુનિકીકરણ અને સુધારા માટેની યોજના (SMART PDS)” ને સંકલિત કરતી એક છત્ર યોજના તરીકે પરિકલ્પિત છે.

સાર્થક-પીડીએસ (SARTHAK-PDS) યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય (a) આંતર-રાજ્ય પરિવહન, હેન્ડલિંગ અને FPS ડીલરોના માર્જિન માટે ખાતરીપૂર્વક નાણાંકીય સહાય પૂરી પાડવાનો છે, અને (b) એકીકૃત, નાગરિક-કેન્દ્રીય, બુદ્ધિશાળી અને આંતર-કાર્યક્ષમ પીડીએસ આર્કિટેક્ચર પ્રદાન કરવાનો છે જે છેવાડાના માનવી સુધી સેવા વિતરણ સુનિશ્ચિત કરે છે, ગળતર (લીકેજ) ઘટાડે છે અને NFSA હેઠળ ખાદ્ય સુરક્ષા માટે દેશની પ્રતિબદ્ધતાને મજબૂત કરે છે, જેમાં આ વિલીન થયેલી યોજના 31.03.2031 સુધી કાર્યરત રહેશે.

સાર્થક-પીડીએસ (SARTHAK-PDS) યોજના આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI), મશીન લર્નિંગ (ML), નેચરલ લેંગ્વેજ પ્રોસેસિંગ (NLP) અને બ્લોકચેન જેવી અદ્યતન ટેકનોલોજી દ્વારા પીડીએસ કામગીરીને આધુનિક, સંકલિત અને બુદ્ધિપૂર્વક ઓપ્ટિમાઇઝ કરવા માંગે છે, જેમાં રીઅલ-ટાઇમ મોનિટરિંગ માટે પ્રમાણિત આર્કિટેક્ચર અને એકીકૃત ડેટાબેઝ, AI-સંચાલિત ફરિયાદ અને વિશ્લેષણ પ્રણાલીઓ, ડેટા-આધારિત દેખરેખ માટે સ્ટેટ કમાન્ડ કંટ્રોલ સેન્ટર્સ અને પીડીએસ કામગીરીમાં પારદર્શિતા, સુરક્ષા તેમજ ટકાઉપણું સુનિશ્ચિત કરવા માટે ISO-પ્રમાણિત પ્રક્રિયા માળખાનું નિર્માણ કરવામાં આવશે.

ભારત સરકાર દેશના લોકો પ્રત્યે સામાજિક અને કાનૂની પ્રતિબદ્ધતા ધરાવે છે - યોગ્ય ગુણવત્તાવાળા અન્ન ધાન્યની પૂરતી માત્રા ઉપલબ્ધ કરાવીને તેમને ખાદ્ય અને પોષણ સુરક્ષાની પહોંચ દ્વારા ગૌરવપૂર્ણ જીવન સુનિશ્ચિત કરવું. આ યોજના NFSA હેઠળ આવરી લેવામાં આવેલા 81.35 કરોડ વ્યક્તિઓ પ્રત્યે ભારત સરકારની પ્રતિબદ્ધતાને પૂર્ણ કરવા તરફ કામ કરશે. વૈધાનિક અને નીતિગત માળખાના આધારે, સાર્થક-પીડીએસ (SARTHAK-PDS) નાણાકીય સહાયના ઘટકને જાળવી રાખે છે અને તેને સુવ્યવસ્થિત કરે છે, જ્યારે સાથે સાથે તેને આધુનિક, ટેકનોલોજી-સંચાલિત પીડીએસ ઇકોસિસ્ટમમાં સમાવિષ્ટ કરે છે.

છેલ્લા એક દાયકામાં, સરકારે ટીપીડીએસ (TPDS) ના એન્ડ-ટુ-એન્ડ કોમ્પ્યુટરાઈઝેશન, ઈન્ટીગ્રેટેડ મેનેજમેન્ટ ઓફ પીડીએસ (IM-PDS) અને સ્માર્ટ પીડીએસ (SMART PDS) જેવી બહુવિધ ડિજીટાઈઝેશન પહેલો અમલમાં મૂકી છે, તેમજ મેરા રેશન (Mera Ration), અન્ના મિત્ર (Anna Mitra), રાઈટફુલ ટાર્ગેટિંગ ડેશબોર્ડ (Rightful Targeting Dashboard) અને અન્ના સહાયતા (Anna Sahayata) જેવી નાગરિક-કેન્દ્રી એપ્લિકેશન્સ પણ શરૂ કરી છે, અને 1લી એપ્રિલ 2023થી, સ્માર્ટ પીડીએસ (SMART PDS) યોજનાએ 36 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં રેશનકાર્ડના સંપૂર્ણ ડિજીટાઈઝેશન, આધાર સીડિંગ (Aadhaar seeding), ઈ-પોસ (e-PoS) દ્વારા એફપીએસ (FPS) ઓટોમેશન, ઓનલાઈન ફાળવણી અને કોમ્પ્યુટરાઈઝ્ડ સપ્લાય-ચેઈન મેનેજમેન્ટને સક્ષમ કરીને ટેકનોલોજી આધારિત સુધારાઓના આધારસ્તંભ તરીકે કામ કર્યું છે.

SM/DK/JD