કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે આજે છત્તીસગઢના બસ્તરમાં સેન્ટ્રલ ઝોનલ કાઉન્સિલ (CZC) ની 26મી બેઠકની અધ્યક્ષતા કરી હતી. આ બેઠકમાં છત્તીસગઢના મુખ્યમંત્રી શ્રી વિષ્ણુ દેવ સાઈ, મધ્યપ્રદેશના મુખ્યમંત્રી ડૉ. મોહન યાદવ, ઉત્તરપ્રદેશના મુખ્યમંત્રી શ્રી યોગી આદિત્યનાથ અને ઉત્તરાખંડના મુખ્યમંત્રી શ્રી પુષ્કર સિંહ ધામી તેમજ આ સભ્ય રાજ્યો અને કેન્દ્ર સરકારના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. આ બેઠકનું આયોજન છત્તીસગઢ સરકારના યજમાનપદ હેઠળ ગૃહ મંત્રાલય હેઠળ કાર્યરત ઇન્ટર-સ્ટેટ કાઉન્સિલ સેક્રેટરીએટ (આંતર-રાજ્ય પરિષદ સચિવાલય) દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.

બેઠકને સંબોધતા કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે, નક્સલમુક્ત ભારતના ઐતિહાસિક સીમાચિહ્ન પ્રાપ્ત કર્યા પછી બસ્તરમાં આ બેઠક યોજાઈ રહી છે તે ખૂબ જ આનંદની બાબત છે. ભારતને નક્સલમુક્ત બનાવવાનો સંપૂર્ણ શ્રેય આપણા સુરક્ષા દળોના જવાનોની મહેનત અને બહાદુરીને જાય છે. અમારી એજન્સીઓએ ખૂબ જ ચોકસાઈ સાથે ઇનપુટ્સ એકત્રિત કર્યા અને તમામ રાજ્યોના પોલીસ દળો તેમજ સેન્ટ્રલ આર્મ્ડ પોલીસ ફોર્સીસ (CAPFs) સાથે સંકલન કરીને દરેક ઇનપુટ પર સમયસર અને નિર્ણાયક કાર્યવાહી કરી. આ સાથે, 'હોલ ઓફ ધ ગવર્નમેન્ટ એપ્રોચ' હેઠળ, તમામ રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્ર સરકારના તમામ વિભાગોએ નક્સલવાદથી મુક્ત થયેલા વિસ્તારોમાં વિકાસ પહોંચાડવા માટે સાથે મળીને કામ કર્યું.

શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે આપણી લડાઈ હજી પૂરી થઈ નથી કારણ કે નક્સલ પ્રભાવિત વિસ્તારો લગભગ પાંચ દાયકાથી વિકાસની દોડમાં પાછળ રહી ગયા છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે જ્યાં સુધી આ વિસ્તારોને વિકાસની દ્રષ્ટિએ દેશના બાકીના ભાગોની બરાબરી પર લાવવામાં ન આવે ત્યાં સુધી આપણી લડાઈ સમાપ્ત થશે નહીં. સમગ્ર દેશ નક્સલમુક્ત બનવાના અવસરે કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રીએ પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીને હાર્દિક અભિનંદન પાઠવ્યા હતા.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે નક્સલવાદ સામેની લડાઈમાં છત્તીસગઢ સરકારને જે કંઈ પણ જરૂર હતી, તેઓએ ભારત સરકારના ગૃહ મંત્રાલય સાથે સંકલન સાધીને તે સુનિશ્ચિત કર્યું હતું. જ્યાં પણ નેતૃત્વની જરૂર હતી, ત્યાં મુખ્યમંત્રી અને નાયબ મુખ્યમંત્રીએ તે પૂરું પાડ્યું હતું. આ તેમના પ્રયાસોનું જ પરિણામ છે કે આજે બસ્તર નક્સલમુક્ત બન્યું છે.

શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે રાજ્યો વચ્ચે તેમજ રાજ્યો અને કેન્દ્ર વચ્ચેના તમામ વિવાદિત મુદ્દાઓ ઉકેલ્યા પછી, અમે આજે ખૂબ જ સકારાત્મક અને સૌહાર્દપૂર્ણ વાતાવરણમાં આ બેઠક યોજી રહ્યા છીએ. શ્રી શાહે જણાવ્યું હતું કે આજની બેઠકના તમામ એજન્ડા આઇટમ્સ વિકાસ કાર્યોની દેખરેખ (મોનિટરિંગ) સંબંધિત હતા. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં આપણું સંઘીય માળખું વધુ મજબૂત બન્યું છે અને ઝોનલ કાઉન્સિલની બેઠકો નિયમિતપણે યોજાઈ રહી છે. પરિણામે, ચાર રાજ્યોને આવરી લેતા વિશાળ પ્રદેશમાં, ચાર રાજ્યો વચ્ચે કે આ રાજ્યો અને કેન્દ્ર વચ્ચે કોઈ વિવાદ બાકી રહ્યો નથી. આ એક બહુ મોટી સિદ્ધિ છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકારિતા મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે સેન્ટ્રલ ઝોનલ કાઉન્સિલમાં છત્તીસગઢ, મધ્યપ્રદેશ, ઉત્તરપ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડ રાજ્યોનો સમાવેશ થાય છે. આ ઝોન ઉત્તરમાં હિમાલયના પ્રદેશથી લઈને ગંગાના મેદાનો અને આગળ મધ્ય ભારતના ઉચ્ચપ્રદેશીય પ્રદેશો સુધી વિસ્તરેલો છે, જે જંગલો અને ખનિજોથી સમૃદ્ધ છે. આ વિસ્તારો દેશના વિકાસ માટે નિઃશંકપણે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. તેમણે કહ્યું કે આ પ્રદેશ દેશના અન્ન ભંડારને ભરવામાં ઘણો મદદરૂપ થાય છે. આ વિસ્તારના સમૃદ્ધ ખનિજ ભંડારો રાષ્ટ્રના વિકાસને ગતિ આપે છે, અને તેના સમૃદ્ધ વારસા તેમજ સંસ્કૃતિએ દેશને આગળ વધારવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. આ એ જ પ્રદેશ છે જ્યાં દેશના લગભગ તમામ મુખ્ય આસ્થાના કેન્દ્રો એકબીજાની ખૂબ નજીક આવેલા છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે છત્તીસગઢ લગભગ સાત રાજ્યોને જોડે છે, જે સમગ્ર સેન્ટ્રલ ઝોનને અપાર વ્યૂહાત્મક મહત્વ આપે છે. ગૃહ મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે આજે આ સમગ્ર પ્રદેશ માત્ર નક્સલમુક્ત જ નહીં પરંતુ વિવાદોથી પણ મુક્ત બન્યો છે, જે આપણા બધા માટે ખૂબ જ આનંદની બાબત છે.

શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં ઝોનલ કાઉન્સિલની બેઠકો માટે એક મજબૂત અને ગતિશીલ વ્યવસ્થા સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. અમે તેને નિર્ણાયક બનાવી છે, તેમાં સાતત્ય લાવ્યા છીએ અને તેને પરિણામલક્ષી બનાવી છે. વર્ષ 2004 થી 2014 ના 10 વર્ષમાં ઝોનલ કાઉન્સિલની માત્ર 11 બેઠકો યોજાઈ હતી. આ સંખ્યા વધીને વર્ષ 2014 થી 2026 વચ્ચે 32 બેઠકો થઈ ગઈ છે. વર્ષ 2004 થી 2014 દરમિયાન સ્ટેન્ડિંગ કમિટીની માત્ર 14 બેઠકો યોજાઈ હતી, જે વર્ષ 2014 થી 2026 વચ્ચે 2.5 ગણી વધીને 35 બેઠકો થઈ છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે વર્ષ 2004 અને 2014 વચ્ચે માત્ર 569 મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી, જ્યારે વર્ષ 2014 થી 2026 સુધીમાં 1,729 મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ છે, જેમાંથી લગભગ 80% મુદ્દાઓનો ઉકેલ પણ લાવવામાં આવ્યો છે. પેન્ડિંગ મુદ્દાઓમાંથી મોટી સંખ્યામાં મુદ્દાઓ દેખરેખ (મોનિટરિંગ) સંબંધિત છે, જેમાં કોઈ પણ પ્રકારનો વિવાદ નથી.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે આપણે જલ જીવન મિશન-2 પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ અને દરેક ઘરમાં નળથી પાણી પૂરું પાડવાની વ્યવસ્થા કરવી જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે આરોગ્ય, પોષણ અને સામાજિક કલ્યાણ એ અત્યંત સંવેદનશીલ મુદ્દાઓ છે. ગૃહ મંત્રીએ તમામ મુખ્યમંત્રીઓ અને મુખ્ય સચિવોને કુપોષણ સામેની લડાઈમાં ભારત સરકાર સાથે હાથ મિલાવીને ખભેખભા મિલાવી આગળ વધવા આહવાન કર્યું હતું. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે શાળાઓમાં ડ્રોપઆઉટ રેટ ઘટાડવા અને શાળાઓની ગુણવત્તા સુધારવા માટે શિક્ષણ ક્ષેત્રે હજુ ઘણું કામ કરવાની જરૂર છે. નાણાકીય સર્વસમાવેશકતા (ફાઇનાન્સિયલ ઇન્ક્લુઝન) અને પાવર સેક્ટરના સુધારાઓ આ વિકાસશીલ પ્રદેશને સંપૂર્ણ વિકસિત પ્રદેશમાં બદલવામાં ઘણું નોંધપાત્ર યોગદાન આપી શકે છે.

શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે શહેરી આયોજન, જાહેર આરોગ્ય, નાણાકીય સર્વસમાવેશકતા અને પાવર સેક્ટરના સુધારા એમ ચાર ક્ષેત્રોમાં વધુ ગતિથી કામ આગળ વધવું જોઈએ. ગૃહ મંત્રીએ અપીલ કરી હતી કે આપણું ઓછામાં ઓછું 50% ધ્યાન ગ્રામીણ વિકાસ અને વ્યક્તિઓને સશક્ત કરતી યોજનાઓ પર કેન્દ્રિત રહેવું જોઈએ.

ગૃહ મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે 5 કિલોમીટરની ત્રિજ્યામાં બેંકિંગ સુવિધાઓની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવી એ એક મહત્વપૂર્ણ ઉપલબ્ધિ છે, કારણ કે આપણી તમામ સરકારી યોજનાઓ ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર (DBT) પર આધારિત છે. તેથી, તમામ રાજ્યોએ આ દિશામાં નક્કર અને ગંભીર પ્રયાસો કરવાની જરૂર છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે જો પોક્સો (POCSO) અને બળાત્કારના કેસોમાં સમયસર ડીએનએ (DNA) પરીક્ષણ કરવામાં આવે તો આ કેસોમાં સજાનો દર વધીને 100 ટકા થઈ શકે છે. શ્રી શાહે જણાવ્યું હતું કે અદાલતોમાં પાંચ વર્ષથી વધુ સમયથી પેન્ડિંગ કેસોના ઝડપી નિકાલ માટે હાઈકોર્ટોએ વિશેષ અદાલતોની સ્થાપના કરવી જોઈએ. ગંભીર ગુનાઓ સામે કામ લેવામાં વહીવટીતંત્રે આવી ગંભીરતા દર્શાવવી જ પડશે. તેમણે ચારેય રાજ્યોના મુખ્યમંત્રીઓને કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલય (MHA) ના મોડેલ ફોર્મેટ અનુસાર તેમની રાજ્ય સ્તરની 1930 હેલ્પલાઇન લાગુ કરવા અને રાજ્યની હેલ્પલાઇનના કોલ સેન્ટરોને અપડેટ કરવા વિનંતી કરી હતી.

શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે ભેળસેળના કિસ્સામાં, જ્યાં પણ કેસ નોંધવામાં આવે અને દંડ ફટકારવામાં આવે ત્યાં તેની વ્યાપક પ્રસિદ્ધિ કરવાની યોગ્ય વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે આનાથી જનતા જાગૃત થશે કે તે દોષિત દુકાનોમાં ભેળસેળવાળી વસ્તુઓ વેચાઈ રહી છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકારિતા મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે ગુનાહિત ન્યાય પ્રણાલીની ત્રણ નવીન ન્યાય સંહિતા ખૂબ જ અસરકારક રીતે લાગુ કરવામાં આવી છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે તેમના અમલીકરણમાં હજુ પણ ઘણા મુદ્દાઓ છે જેના પર આપણે વધુ ભાર મૂકવાની જરૂર છે. ગૃહ મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે જેમ આપણે દેશને નક્સલવાદથી મુક્ત કર્યો છે, તેવી જ રીતે આપણે વર્ષ 2029 પહેલા, ત્રણ વર્ષની અંદર સુપ્રિમ કોર્ટ સુધીના દરેક ફોજદારી કેસનો નિકાલ કરવાનું લક્ષ્ય હાંસલ કરવું જ પડશે.

IJ/DK/JD