প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদী আৰু নেদাৰলেণ্ডৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্ৰী ৰব জেটেনে ২০২৬ চনৰ ১৬ মে’ত হেগত এখন বৈঠকত মিলিত হয়। ইয়াৰ বাবে ভাৰত আৰু নেদাৰলেণ্ডে পৰৱৰ্তী পাঁচ বছৰৰ বাবে (২০২৬-২০৩০) "ভাৰত-নেদাৰলেণ্ড কৌশলগত অংশীদাৰিত্বৰ কাঠামো" গ্ৰহণ কৰে।

দুয়োপক্ষই তলত উল্লেখ কৰা বিষয়ত সহমতত উপনীত হয়-

I. ৰাজনৈতিক আলোচনা

ক. চৰকাৰ/ৰাষ্ট্ৰৰ মুৰব্বী, বৈদেশিক মন্ত্ৰীআৰু অন্যান্য কেবিনেট মন্ত্ৰীসকলৰ মাজতবহুপাক্ষিক অনুষ্ঠানৰ সময়কে ধৰি নিয়মীয়াকৈ বৈঠক আৰু পাৰস্পৰিক ভ্ৰমণ অব্যাহত ৰখা।

খ. বৈদেশিক মন্ত্ৰী পৰ্যায়ত এনে এক ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তন কৰা, যিএই কৌশলগত অংশীদাৰিত্বৰ কাঠামোৰ অগ্ৰগতি পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ বাৰ্ষিক বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰিব আৰু ভৱিষ্যতৰ কৰ্মপন্থাৰ বাবে কৌশলগত নিৰ্দেশনা আগবঢ়াব।

গ. পাৰস্পৰিক স্বাৰ্থজড়িত সকলো ক্ষেত্ৰতে সহযোগিতা অধিক গভীৰ কৰাৰ লক্ষ্যৰে সংশ্লিষ্ট মন্ত্ৰালয়ৰ মুৰব্বীসকলৰ মাজত বৈঠক আৰু মত-বিনিময়ক্ষিপ্ৰ কৰা।

II. অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা আৰু বিনিয়োগ

ক. দ্বিপাক্ষিক বাণিজ্য, বজাৰপ্ৰৱেশআৰু বিনিয়োগ বৃদ্ধিৰ বাবে বিস্তৃত যৌথ বাণিজ্য আৰু বিনিয়োগ সমিতিৰ (জেটিআইচি) বাৰ্ষিক বৈঠকসমূহ ফলপ্ৰসূভাৱে অনুষ্ঠিত কৰা। বিশেষকৈ উচ্চ সম্ভাৱনা থকা খণ্ডসমূহৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা, যেনে- নৱীকৰণযোগ্য শক্তি,দূৰসংযোগ, সামুদ্ৰিক খণ্ড, আন্তঃগাঁথনি আৰু নগৰ উন্নয়ন, উদ্ভাৱন, ইলেক্ট্ৰনিকছ, অৰ্ধপৰিবাহী, কৃষি, ঔষধ আৰু চিকিৎসা প্ৰযুক্তি, জৈৱিক ৰাসায়নিক পদাৰ্থ, বস্ত্ৰশিল্প, লো আৰু তীখা তথা এলুমিনিয়াম। ইয়াৰ ভিতৰত যৌথ উদ্যোগ, ঔদ্যোগিক অংশীদাৰিত্বআৰু দুয়োপক্ষৰ কোম্পানীসমূহৰ মাজত কাৰিকৰী সহযোগিতাৰ জৰিয়তে কাম কৰাটোও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে যোগান শৃংখলৰ স্থিতিস্থাপকতা বৃদ্ধি কৰা।

খ.ঔদ্যোগিক আৰু অৰ্থনৈতিক সংস্থা তথা বাণিজ্যিক সংস্থাসমূহৰ অংশগ্ৰহণেৰেপাৰস্পৰিক বাণিজ্য আৰু ব্যৱসায়িক কাৰ্যসূচী আয়োজনত দুয়ো দেশৰ অংশগ্ৰহণক প্ৰসাৰ কৰা।

গ. বিনিয়োগৰ সুবিধাৰ বাবে স্থাপিত দ্বিপাক্ষিক ‘ফাষ্ট ট্ৰেক মেকানিজম’ৰ কাৰ্যকলাপ সময়ে সময়ে পৰ্যালোচনা কৰা আৰু যদি কিবা সমস্যা আছে সেয়াসমাধান কৰা।

ঘ. জটিল খনিজ পদাৰ্থৰ অন্বেষণ,গৱেষণা আৰু উদ্ভাৱন, মূল্য শৃংখলৰ সংহতি, যোগান শৃংখলৰ স্থিতিস্থাপকতা, প্ৰচাৰআৰু ই এছ জি মানদণ্ড তথা আনুষংগিক মূল্যায়নৰ ক্ষেত্ৰত সহযোগিতাৰ ক্ষেত্ৰত চুক্তিবদ্ধ হোৱা। ইয়াৰ অধীনত যোগান শৃংখলৰ বৈচিত্ৰ্যৰ বাবে জটিল কেঁচামালৰ মূল্য শৃংখলত দ্বিপাক্ষিক কৌশলগত যৌথ অংশীদাৰিত্বৰ আৰ্হি আৰু সুবিধা প্ৰদান কৰা।

ঙ. নৱীকৰণযোগ্য শক্তি, বহনক্ষম কৃষি,সামুদ্ৰিক খণ্ড, আন্তঃগাঁথনি, ঔষধ, মেডটেক আৰু উচ্চ প্ৰযুক্তি তথাউদ্ভাৱন আদি অগ্ৰাধিকাৰ খণ্ডত ভাৰত আৰু নেদাৰলেণ্ডৰ মাজত চিনাক্ত কৰা দ্বিপাক্ষিক বিনিয়োগক প্ৰসাৰ কৰা। ইয়াৰ বাবে দুয়োপক্ষই ব্যৱসায়ৰ পৰা ব্যৱসায়লৈ (বি টু বি) পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিব, যৌথ উদ্যোগ আৰু ৰাজহুৱা-ব্যক্তিগত অংশীদাৰিত্ব (পিপিপি)ক সমৰ্থন কৰিবআৰু জ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান তথা উদ্যোগৰ মাজত সহযোগিতাক উৎসাহিত কৰিব। বহনক্ষম উন্নয়ন, সংস্থাপন সৃষ্টিআৰু শক্তিশালী মূল্য শৃংখলক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ ক্ষুদ্ৰ আৰু মজলীয়া উদ্যোগ (এছএমই)ৰ অংশগ্ৰহণ নিশ্চিত কৰা,বিনিয়োগৰ সুবিধা প্ৰদানআৰু উদ্ভাৱন পৰিৱেশতন্ত্ৰ শক্তিশালী কৰাৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হ’ব।

III. পানী, কৃষিআৰু স্বাস্থ্য

ক. ২০২২ চনৰ মাৰ্চ মাহত স্বাক্ষৰিত আৰু ২০২৭ চনৰ মাৰ্চ মাহলৈকে চলি থকা “জল কৌশলগত অংশীদাৰিত্ব” পুনৰ আৰম্ভ কৰাৰ এক ভাগ-বতৰা কৰা উচ্চাকাংক্ষা প্ৰকাশ কৰে;ইয়াৰ লগতে জল মন্ত্ৰণালয়ৰ যৌথ কৰ্মগোটৰ জৰিয়তে ইয়াৰ অগ্ৰগতি পৰ্যালোচনা কৰা হব।

খ. সংহত জলসম্পদ ব্যৱস্থাপনা, সংহত উপকূলীয় অঞ্চল ব্যৱস্থাপনা, নগৰীয়া জল ব্যৱস্থাপনা, বানপানীৰ স্থিতিস্থাপকতা, নদী অৱবাহিকা ব্যৱস্থাপনাআৰু গংগা অৱবাহিকাত বহনক্ষম পানীৰ গুণাগুণ তথা উপলব্ধতাৰ ক্ষেত্ৰত সহযোগিতা বৃদ্ধি কৰা।

গ. জ্ঞান আৰু বিশেষজ্ঞতাৰ আদান-প্ৰদান, সামৰ্থ্য বিকাশআৰু ষ্টাৰ্ট-আপক প্ৰসাৰিত কৰি বৰ্তমান চলি থকা কৰ্মৰাজিক সমৰ্থন কৰিবলৈ “বিশুদ্ধ গংগাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় অভিযান”ৰ সহযোগত “পানীৰ উৎকৃষ্টতাৰ কেন্দ্ৰ”ৰ লাভ আদায় কৰিব লাগে।

ঘ. ভাৰতৰ চহৰসমূহৰ বাবে “নগৰীয়া নদী ব্যৱস্থাপনা পৰিকল্পনা”ৰ বিকাশত সহমতত উপনীত হোৱা অনুসৰি,নগৰীয়া নদী ব্যৱস্থাপনা পৰিকল্পনা আৰু পানীৰ ব্যৱহাৰৰ পদ্ধতিসমূহক ইয়াৰ কাঠামোত প্ৰসাৰিত আৰু একত্ৰিত কৰি“জল কাৰ্যসূচী”ৰ প্ৰতি যৌথ প্ৰতিশ্ৰুতি পূৰণ কৰা প্ৰকল্পৰ জৰিয়তে ইয়াৰ ৰূপায়ণক উৎসাহিত কৰা।

ঙ. ভাৰত আৰু বিশ্বজুৰি দুৰ্যোগ প্ৰতিৰোধী নগৰীয়া জল আন্তঃগাঁথনিৰ বিকাশ আৰু প্ৰসাৰৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰা; এই সহায় ভাৰত নেতৃত্বাধীন ক’লিচন ফৰ ডিজাষ্টাৰ ৰেজিলিয়েণ্ট ইনফ্ৰাষ্ট্ৰাকচাৰ (চিডিআৰআই)ৰ দ্বাৰা ৰূপায়িত সামৰ্থ্য বিকাশ আঁচনিৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা হ’ব।

চ. কৃষি আৰু পশুপালনৰ ক্ষেত্ৰত দ্বিপাক্ষিক সহযোগিতা শক্তিশালী আৰু প্ৰসাৰিত কৰাৰ বাবে যুটীয়া কৃষি কৰ্মগোট অব্যাহত ৰখা; ইয়াৰ ভিতৰত আছে (কিন্তু ইয়াৰ মাজতে সীমাবদ্ধ নহয়) ভাৰত-নেদাৰলেণ্ডৰ উৎকৃষ্টতা কেন্দ্ৰৰ অগ্ৰগতি, উদ্ভিদ অনাময় আৰু পশু চিকিৎসাৰ বজাৰ প্ৰৱেশ,জলবায়ু-স্থিতিস্থাপক কৃষিৰ বাবে যৌথ সমৰ্থন, দায়িত্বশীল মূল্য শৃংখলআৰু বিশ্ব খাদ্য সুৰক্ষা।

ছ. এগ-টেক আৰু জৈৱ প্ৰযুক্তি, জ্ঞান বিনিময়আৰু দক্ষতা বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত বিনিময়ক প্ৰসাৰ কৰা; আৰু অন্যান্য ব্যৱস্থাৰ লগতে এটা পৰিষ্কাৰ উদ্ভিদ কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰি আৰু ষ্টাৰ্ট-আপসমূহক সহায় আগবঢ়াই নতুন কৃষি প্ৰযুক্তিৰ সহ-বিকাশত অৰিহণা যোগোৱা।

জ. স্বাস্থ্যসেৱা আৰু জনস্বাস্থ্যৰ চুক্তি আৰু ইয়াৰ যৌথ কৰ্মগোটৰ অধীনত দ্বিপাক্ষিক সহযোগিতাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰি বিশ্বজনীন জনস্বাস্থ্যৰ বিপদসমূহ সমাধান কৰা; ইয়াৰ দ্বাৰা অগ্ৰাধিকাৰ ক্ষেত্ৰ যেনে- সীমা অতিক্ৰম কৰা সংক্ৰামক ৰোগ আৰু এন্টিমাইক্ৰ’বিয়াল প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা (এএমআৰ), অসংক্ৰামক ৰোগ (এনচিডি), ডিজিটেল স্বাস্থ্য (এআই আৰু চাইবাৰ সুৰক্ষাকে ধৰি), জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু স্বাস্থ্যৰ মাজৰ আন্তঃসংযোগআৰু সামৰ্থ্য বিকাশৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হ’ব। ডাচ নেচনেল ইনষ্টিটিউট ফৰ পাব্লিক হেল্থ এণ্ড এনভাইৰনমেণ্ট (আৰ আই ভি এম) আৰু ইণ্ডিয়ান কাউন্সিল অব মেডিকেল ৰিচাৰ্চ (আই চি এম আৰ)ৰ মাজত শেহতীয়াকৈ স্বাক্ষৰিত লেটাৰ অব ইনটেণ্টৰ জৰিয়তে এই সহযোগিতা আৰু অধিক শক্তিশালী কৰা হ’ব। সংক্ৰামক ৰোগ, ভেক্টৰ বৰ্ণ ৰোগ, ৱান হেল্থআৰু ৰোগ নিৰীক্ষণ আদি ক্ষেত্ৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হ’ব।

ঝ. ২০২৫ চনৰ জুন মাহত স্বাক্ষৰিত চুক্তিৰ সৈতে সংগতি ৰাখি আৰু এই চুক্তিৰ অধীনত স্থাপিত যুটীয়া কৰ্মগোটৰ নিয়মীয়া বৈঠকৰ জৰিয়তে স্থিতিস্থাপক বিশ্ব যোগান শৃংখলক সমৰ্থন আৰু গৱেষণা আৰু উদ্ভাৱনক শক্তিশালী কৰিবলৈ ঔষধ আৰু চিকিৎসা সঁজুলিৰ ক্ষেত্ৰত দ্বিপাক্ষিক সহযোগিতাক প্ৰসাৰ কৰা। ইয়াৰ ভিতৰত অন্যান্য বিষয়ৰ লগতে শৈক্ষিক সহযোগিতা, নিয়ন্ত্ৰণমূলক সহযোগিতা, ব্যৱসায়িক সংযোগআৰু বজাৰত প্ৰৱেশৰ ওপৰত জ্ঞান বিনিময় আদি অন্তৰ্ভুক্ত।

ঞ. শেহতীয়াকৈ নেদাৰলেণ্ড ফুড এণ্ড কনজিউমাৰ প্ৰডাক্ট ছেফটি অথৰিটি (এন ভি ডব্লিউ এ) আৰু ফুড ছেফটি এণ্ড ষ্টেণ্ডাৰ্ডছ অথৰিটি অব ইণ্ডিয়া (এফ এছ এছ এ আই)ৰ মাজত এক চুক্তি স্বাক্ষৰিত হৈছে। এই চুক্তিৰ বিধান অনুসৰি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানদণ্ড, অধিসূচনা আৰু সহযোগিতা ব্যৱস্থা, আৰু ইলেক্ট্ৰনিক (প্ৰমাণীকৰণ) ব্যৱস্থাৰ ব্যৱহাৰৰ ওপৰত খাদ্য সুৰক্ষা কৰ্তৃপক্ষৰ মাজত আলোচনাৰ জৰিয়তে জ্ঞান বিনিময় কৰা হ’ব।

IV. উদীয়মান প্ৰযুক্তি, উদ্ভাৱন, বিজ্ঞানআৰু শিক্ষা

ক. ভাৰত আৰু নেদাৰলেণ্ডৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গৱেষণা অগ্ৰাধিকাৰসমূহৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি চৰকাৰ, শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানআৰু উদ্যোগক সামৰি লোৱা বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তিআৰু উদ্ভাৱন সহযোগিতাৰ ওপৰত বৰ্তমানৰ যৌথ কৰ্মগোটৰ জৰিয়তে উদ্ভাৱন আৰু গৱেষণা সহযোগিতা বৃদ্ধি কৰা। ইয়াৰ দ্বাৰা অৰ্ধপৰিবাহী, এআই (কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা), চাইবাৰ সুৰক্ষা, শক্তি সামগ্ৰীআৰু জৈৱ আণৱিক আৰু কোষ প্ৰযুক্তিৰ দৰে মূল সক্ষমকাৰী প্ৰযুক্তিসমূহৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হ’ব।

খ. অৰ্ধপৰিবাহী আৰু আনুষংগিক উদীয়মান প্ৰযুক্তিৰ ওপৰত ভাৰত-নেদাৰলেণ্ড অংশীদাৰিত্বৰ বুজাবুজি চুক্তিখন:

i.ভাৰত আৰু নেদাৰলেণ্ডৰ অৰ্ধপৰিবাহী উদ্যোগসমূহৰ মাজত সহযোগিতাৰ জৰিয়তে নিৰ্ভৰযোগ্য আৰু স্থিতিস্থাপক যোগান শৃংখল নিৰ্মাণৰ বাবে সহযোগিতাৰ নতুন পথ অন্বেষণ কৰা।

ii. উদীয়মান প্ৰযুক্তিসমূহৰ গৱেষণা আৰু উন্নয়নৰ ওপৰত সহযোগিতা সম্প্ৰসাৰণ কৰাআৰু দুয়োখন দেশৰ মাজত কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা, ফ’টনিক্স, কোৱাণ্টামআৰু চাইবাৰ সুৰক্ষাৰ দৰে ক্ষেত্ৰত প্ৰযুক্তি মূল্য শৃংখলৰ অংশীদাৰিত্ব স্থাপন কৰা।

iii. অৰ্ধপৰিবাহী খণ্ডক, বিশেষকৈ উদ্যোগ, ষ্টাৰ্টআপ, স্কেল-আপ, ক্ষুদ্ৰ আৰু মজলীয়া উদ্যোগআৰু তেওঁলোকৰ যোগানকাৰীসকলক—সহযোগিতা, প্ৰযুক্তিআৰু প্ৰতিভা বিকাশৰ জৰিয়তে সমৰ্থন আৰু শক্তিশালী কৰিবলৈ ডাচ অৰ্ধপৰিবাহী দক্ষতা কেন্দ্ৰক ভাৰতীয় অৰ্ধপৰিবাহী অভিযানৰ সৈতে সংযোগ কৰা।

গ. এন এক্স পি,এ এছ এম এল,টাটাআৰু চি জি ছেমিৰ সহায়ত অৰ্ধপৰিবাহী আৰু আনুষংগিক প্ৰযুক্তি (ব্ৰেইন ব্ৰীজ)ৰ সহযোগিতাৰ বাবে আইনডোভেন প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় আৰু টুৱেণ্টে বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ছখন প্ৰধান ভাৰতীয় কাৰিকৰী প্ৰতিষ্ঠান (আই আই এছ চি বেংগালুৰু, আই আই টি বম্বে, আই আই টি দিল্লী, আই আই টি গান্ধীনগৰ, আই আই টি গুৱাহাটীআৰু আই আই টি মাদ্ৰাজ)ৰ মাজত হোৱা চুক্তিক সমৰ্থন কৰা।

ঘ. উচ্চ শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত নেদাৰলেণ্ড-ভাৰত সহযোগিতা চুক্তি ৰূপায়ণ কৰা আৰু জ্ঞান প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ মাজত অধিক সহযোগিতা বৃদ্ধিৰ লগতে ইয়াক কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ নিয়মীয়া আলোচনা অব্যাহত ৰখাৰ বাবে যৌথ কাৰ্য পৰিকল্পনা প্ৰস্তুত কৰা।

ঙ. শৈক্ষিক আৰু গৱেষণামূলক সহযোগিতাসমূহ সম্প্ৰসাৰণ আৰু শক্তিশালী কৰা, যেনে- এছ টি ই এম আৰু প্ৰতিষ্ঠানিক অংশীদাৰিত্বৰ বাবে মঞ্চ অন্বেষণ কৰা।

চ. ভাৰত আৰু নেদাৰলেণ্ডৰ মাজত মহাকাশ খণ্ডত বিদ্যমান অংশীদাৰিত্বক স্বীকৃতি দি চৰকাৰ, উদ্যোগআৰু শৈক্ষিক পৰ্যায়ত অধিক সহযোগিতা অন্বেষণ কৰিব পাৰি, য’ত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, পানীৰ সমস্যা, খাদ্য সুৰক্ষাআৰু বায়ুৰ গুণাগুণৰ দৰে সমাজৰ প্ৰত্যাহ্বানসমূহ মোকাবিলা কৰিবলৈ মহাকাশভিত্তিক প্ৰয়োগসমূহ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।

V. শক্তি পৰিৱৰ্তন, বহনক্ষম উন্নয়নআৰু সামুদ্ৰিক উন্নয়ন

ক. নৱীকৰণযোগ্য শক্তিৰ ওপৰত এটা যৌথ কৰ্মগোট গঠন কৰা আৰু নিয়মীয়াকৈ সভা অনুষ্ঠিত কৰি উত্তম পদ্ধতি আৰু অভিজ্ঞতাসমূহ ভাগ-বতৰা কৰা,পৰস্পৰে ঔদ্যোগিক পৰিৱেশতন্ত্ৰৰ বিষয়ে বুজাবুজিৰ প্ৰসাৰ কৰাআৰু সেউজ হাইড্ৰজেন, জৈৱশক্তি, জৈৱৰাসায়নিক পদাৰ্থবা বৃত্তাকাৰ ফিডষ্টক, নৱীকৰণযোগ্য শক্তিআৰু বেটাৰী সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত ঔদ্যোগিক অংশীদাৰিত্বৰ সহযোগিতাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা।

খ. ভাৰত আৰু নেদাৰলেণ্ডৰ মাজত সেউজ কৰিডৰৰ জৰিয়তেনৱীকৰণযোগ্য হাইড্ৰজেনৰ ক্ষেত্ৰত যৌথ কাৰ্যকলাপৰ বাবে এক কাৰ্য পৰিকল্পনাৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰাত সহযোগিতা কৰা।

গ. দ্বিপাক্ষিক জলবায়ুৰ সংযোগ গভীৰ কৰিবলৈ আৰু শক্তিশালী পৰিৱেশ সহযোগিতাৰ অন্বেষণ কৰিবলৈ এটা যৌথ কৰ্মগোট গঠন কৰা;জলবায়ুৰ অভিযোজন আৰু প্ৰশমনৰ ওপৰত উত্তম পদ্ধতি, জ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি ভাগ-বতৰা কৰা।

ঘ. গ্ল’বেল বায়’ফুৱেলছ ক’লিচন,ইন্টিগ্ৰেটেড বায়’ৰিফাইনেৰীজ মিছন, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সৌৰ মিত্ৰতাআৰু বহনক্ষম আৱৰ্জনা ব্যৱস্থাপনাৰ ওপৰত কম্বিট্ৰকৰ দৰে পদক্ষেপৰ জৰিয়তে জৈৱ ইন্ধন, প্ৰচলিত অৰ্থনীতিআৰু আৱৰ্জনাৰ পৰা শক্তিলৈ দ্বিপাক্ষিক অংশীদাৰিত্ব শক্তিশালী কৰিবলৈ একেলগে কাম কৰা।

ঙ. বন্দৰ, আভ্যন্তৰীণ জলপথআৰু জাহাজ পৰিবহণত উদ্ভাৱনীমূলক সেউজ শক্তি সমাধানৰ প্ৰসাৰ ঘটাই এক সুৰক্ষিত, নিৰাপদআৰু বহনক্ষম সামুদ্ৰিক খণ্ডত অৰিহণা যোগোৱাৰ লগতে শেহতীয়াকৈ স্বাক্ষৰিত নতুন সামুদ্ৰিক সহযোগিতা চুক্তি আৰু ভাৰত আৰু নেদাৰলেণ্ডৰ মাজত "সেউজ আৰু ডিজিটেল সাগৰীয় কৰিডৰ"ৰ উদ্দেশ্য পত্ৰৰ প্ৰেক্ষাপটত সহযোগিতা অধিক বৃদ্ধি কৰা। ইয়াৰ দ্বাৰা ঘৰুৱা উৎপাদন ক্ষমতাক ইউৰোপীয় বজাৰৰ সৈতে সংযোগ কৰি ভাৰতৰ সেউজ হাইড্ৰজেন ৰপ্তানিও বৃদ্ধি পাব।

চ. সামুদ্ৰিক সহযোগিতাৰ যৌথ কৰ্মগোটৰ পৰিসৰৰ ভিতৰত দুয়োখন দেশে এক বিস্তৃত "সেউজ আৰু ডিজিটেল সাগৰীয় কৰিডৰৰ কাঠামো"ৰ সম্ভাৱনা অন্বেষণ কৰিব। ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে ভাৰত আৰু নেদাৰলেণ্ডৰ মাজত পৰিৱেশগতভাৱে বহনক্ষম, ডিজিটেলভাৱে সংহতআৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে কাৰ্যক্ষম, ভৱিষ্যতৰ বাবে প্ৰস্তুত সামুদ্ৰিক কৰিডৰ নিৰ্মাণৰ দিশত কাম কৰা।

ছ. স্থানীয় পৰিকল্পনা আৰু নগৰ উন্নয়ন চুক্তিৰ অধীনত যৌথ কৰ্মগোটৰ জৰিয়তে সামৰ্থ্য বিকাশ আৰু বহনক্ষম নগৰ উন্নয়নৰ ওপৰত জ্ঞান বিনিময়ৰ বাবে একেলগে কাম কৰা। কঠিন আৱৰ্জনা আৰু জল ব্যৱস্থাপনা, প্ৰচলিত অৰ্থনীতি, নগৰীয়া সক্ৰিয় গতিশীলতা, শূন্য কাৰ্বন নিৰ্গমন পৰিবহণ আৰু চাৰ্জিং আন্তঃগাঁথনি তথা নগৰীয়া বহনক্ষমতা আৰু শাসনৰ বিষয়বস্তুৰ ভিতৰত সহযোগিতাৰ নিৰ্দিষ্ট ক্ষেত্ৰসমূহ চিনাক্ত কৰা।

VI. প্ৰতিৰক্ষা সহযোগিতা

ক. প্ৰতিৰক্ষা উদ্যোগ আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ মাজত সহযোগিতাকে ধৰি দ্বিপাক্ষিক সামৰিক সহযোগিতাৰ সমন্বয়ৰ বাবে নিজ নিজ প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰালয়ৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সামৰিক সহযোগিতা সঞ্চালকালয়ৰ মাজত এক গাঁথনিগত যৌথ তিনিকোণীয়া-সেৱা আলোচনাৰ পৰিকল্পনা কৰা।

খ. নৌসেনাৰ অনুশীলনত পাৰস্পৰিক অংশগ্ৰহণ আৰু আই এফ চি-আই অ’ আৰত বিশেষ অংশগ্ৰহণৰ জৰিয়তে সামুদ্ৰিক সহযোগিতা বৃদ্ধি কৰা।

গ. ভাৰত-প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় পদক্ষেপ (আই পি অ’ আই) আৰু ভাৰত মহাসাগৰৰ নৌসেনা আলোচনা চক্ৰ (আই এন এছ)ৰ প্ৰেক্ষাপটত সহযোগিতা বৃদ্ধি কৰাৰ লক্ষ্যৰেভাৰত-প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ প্ৰতি নেদাৰলেণ্ডৰ ক্ৰমবৰ্ধমান আগ্ৰহৰ পৰিসৰৰ ভিতৰত নিজ নিজ সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ মাজত আলোচনাক প্ৰসাৰিত কৰা।

ঘ. বিভিন্ন মঞ্চ আৰু যন্ত্ৰৰ জৰিয়তে নিজ নিজ প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰালয়ৰ মাজত কাৰিকৰী সহযোগিতাৰ সুযোগ অন্বেষণ কৰা।

ঙ. সংশ্লিষ্ট আঞ্চলিক সংস্থাসমূহ— ছ’চাইটি অব ইণ্ডিয়ান ডিফেন্স মেনুফেকচাৰ্ছ (এছ আই ডি এম) আৰু নেদাৰলেণ্ড ইণ্ডাষ্ট্ৰী ফৰ ডিফেন্স এণ্ড ছিকিউৰিটি (এন আই ডি ভি)ৰ জৰিয়তে প্ৰতিৰক্ষা উদ্যোগ আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰসমূহৰ মাজত সহযোগিতা বৃদ্ধিৰ বাবে দুয়োটা প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰালয়ৰ মাজত "প্ৰতিৰক্ষা ঔদ্যোগিক কাঠামো"ৰ দিশত কাম কৰা।

চ. "পাৰস্পৰিক লজিষ্টিক সাহায্য চুক্তি" স্বাক্ষৰ কৰি প্ৰশিক্ষণ অনুশীলনৰ সময়ত সামৰিক ইউনিট/কণ্টিজেণ্টসমূহক লজিষ্টিক সহায় প্ৰদান কৰাৰ ব্যৱস্থাক প্ৰতিষ্ঠানিকৰণ কৰাৰ সম্ভাৱনীয়তা পৰীক্ষা কৰা।

VII. নিৰাপত্তা সহযোগিতা

ক. প্ৰতিৰক্ষা, সামুদ্ৰিক সুৰক্ষা, অৰ্থনৈতিক সুৰক্ষা, জ্ঞান সুৰক্ষা, সন্ত্ৰাসবাদ বিৰোধী ব্যৱস্থা, জটিল আৰু উদীয়মান প্ৰযুক্তি, চাইবাৰ নিৰাপত্তাআৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তাৰ সৈতে জড়িত অন্যান্য পাৰস্পৰিকভাৱে সহমতত উপনীত হোৱা বিষয়সমূহকে ধৰি পৰম্পৰাগত আৰু অগতানুগতিক নিৰাপত্তা বিষয়সমূহৰ ওপৰত নিয়মীয়া আদান-প্ৰদানৰ জৰিয়তে সহযোগিতা বৃদ্ধি কৰা।

খ. পাৰস্পৰিক স্বাৰ্থৰ ক্ষেত্ৰত বৃদ্ধি পোৱা চাইবাৰ সহযোগিতাৰ ওপৰত "উদ্দেশ্য পত্ৰ" ৰূপায়ণত সহায় কৰিবলৈ দ্বিপাক্ষিক চাইবাৰ আলোচনা শক্তিশালী কৰা; ইয়াৰ ভিতৰত বহুপক্ষীয় মঞ্চত ঘনিষ্ঠ সমন্বয় আৰু সামৰ্থ্য বিকাশ আৰু জ্ঞান বিনিময়ৰ জৰিয়তে চাইবাৰ ভাবুকি আৰু চাইবাৰ অপৰাধৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ যৌথ প্ৰচেষ্টা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।

গ. দ্বিপাক্ষিক, আঞ্চলিকআৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মঞ্চত সন্ত্ৰাসবাদৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ ক্ষেত্ৰত সহযোগিতা শক্তিশালী কৰা; ইয়াৰ ভিতৰত ভাবুকিৰ মূল্যায়ন আৰু উত্তম পদ্ধতিৰ তথ্য ভাগ-বতৰা কৰাৰ লগতে ৰাষ্ট্ৰসংঘত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্ত্ৰাসবাদৰ বিস্তৃত সন্ধি গ্ৰহণৰ বাবে একেলগে কাম কৰাও অন্তৰ্ভুক্ত হ'ব।
ঘ. পাৰস্পৰিক আইনী সাহায্য চুক্তি আৰু নতুন প্ৰত্যাৰ্পণ চুক্তি চূড়ান্ত কৰাৰ বাবে একেলগে কাম অব্যাহত ৰখা।

ঙ. ভাৰত-প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় পদক্ষেপ (আই পি অ’ আই)ত নেদাৰলেণ্ডৰ সদস্যপদৰ প্ৰেক্ষাপটত সহযোগিতা বৃদ্ধি কৰা।

VIII. প্ৰব্ৰজন, নাগৰিকৰগতিবিধিআৰু ৰাষ্ট্ৰদূতৰ অধীনৰ বিষয়

ক. ভাৰত আৰু নেদাৰলেণ্ডৰ মাজত দীৰ্ঘদিনীয়া আৰু ঐতিহাসিক বন্ধুত্বৰ বান্ধোনক স্বীকৃতি দিএই সম্পৰ্কসমূহক নতুন গতি প্ৰদান কৰিব বিচৰা।

খ. পৰস্পৰে দুয়ো দেশৰ মাজত ন্যায্য প্ৰব্ৰজন আৰু আহ-যাহৰ সুবিধা প্ৰদানৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়া।
গ. অনিয়মিত প্ৰব্ৰজন প্ৰতিৰোধ আৰু প্ৰতিহত কৰাৰ বাবে যৌথভাৱে উপযুক্ত ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰাৰ সংকল্প গ্ৰহণ।

ঘ. শিক্ষাৰ্থী, শিক্ষাবিদ, ডক্টৰেট ডিগ্ৰীধাৰী ছাত্ৰ, গৱেষকআৰু উচ্চ দক্ষ পেছাদাৰী (যুৱ পেছাদাৰীকে ধৰি)ৰ ন্যায্য গতিবিধিৰ সুবিধাৰ বাবে সহযোগিতা কৰা।

ঙ. নাগৰিকৰ গতিবিধি আৰু প্ৰব্ৰজনৰ চুক্তিখন কাৰ্যকৰী কৰা।

চ. ভাৰত-নেদাৰলেণ্ড ৰাষ্ট্ৰদূত পৰ্যায়ৰবৈঠকৰ জৰিয়তে বিচাৰাধীন এই সম্পৰ্কীয় বিষয়সমূহৰ নিয়মিতভাৱে আলোচনা কৰা।

IX. জনসাধাৰণৰ মাজত সাংস্কৃতিক আৰু ভাব বিনিময়

ক. নিৰৱচ্ছিন্ন আলোচনা, বিনিময় কাৰ্যসূচীআৰু যৌথ প্ৰকল্পৰ জৰিয়তেঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ আৰু ঐতিহ্য ভৱনসমূহৰ সংৰক্ষণ আৰু পুনৰুদ্ধাৰৰ বিষয়ে জ্ঞানৰ আদান-প্ৰদানকে ধৰি দ্বিপাক্ষিক সাংস্কৃতিক সহযোগিতা বৃদ্ধি কৰা।

খ. সাংস্কৃতিক সহযোগিতা চুক্তি ৰূপায়ণৰ বাবে অব্যাহত থকা প্ৰচেষ্টাক আদৰণি জনোৱা; ইয়াৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য হৈছে আৰ্হি, দৃশ্য কলা, সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য, পৰিবেশ্য কলাআৰু সংগ্ৰহালয়ৰ ক্ষেত্ৰত সহযোগিতা শক্তিশালী কৰা।

গ. সাংস্কৃতিক সামগ্ৰীসমূহ ঘূৰাই অনা আৰু এনে অনুৰোধসমূহ বিবেচনা কৰিবলৈ সহযোগিতা অব্যাহত ৰখা।

ঘ. পাৰস্পৰিক জ্ঞান গভীৰ কৰিবলৈ প্ৰদৰ্শনী আৰু সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰ প্ৰসাৰ কৰা;ইয়াৰ ভিতৰত সংগ্ৰহালয়সমূহৰ মাজত অংশীদাৰিত্ব স্থাপন কৰাটোও অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব।

ঙ. দুয়ো দিশতে পাৰস্পৰিক সংযোগ আৰু পৰ্যটকৰ আগমনক প্ৰসাৰিত কৰা।

চ. দ্বিপাক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক সম্পৰ্কৰ লগতে দীৰ্ঘদিনীয়া বন্ধুত্বৰ বান্ধোন গঢ়ি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত স্পন্দনশীল ভাৰতীয় আৰু ডাচ সম্প্ৰদায়তথা নেদাৰলেণ্ডৰ উল্লেখনীয় প্ৰবাসী ভাৰতীয় সমাজৰ অৱদানক স্বীকৃতি দিয়া।

***

MJPS/SS/ST/KD