ભારતના પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદી અને નેધરલેન્ડ્સના પ્રધાનમંત્રી શ્રી રોબ જેટેન 16 મે 2026ના રોજ ધ હેગ ખાતે તેમની બેઠક દરમિયાન કેન્દ્રિત, સમયબદ્ધ પહેલો અને સંયુક્ત કાર્ય યોજનાઓનું પાલન કરીને ભારત-નેધરલેન્ડ્સ દ્વિપક્ષીય સંબંધોને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી  સુધી લઈ જવા માટે સંમત થયા હતા. આ હેતુ માટે, ભારત અને નેધરલેન્ડ્સે આગામી 5 વર્ષ (2026-2030) માટે ભારત-નેધરલેન્ડ્સ વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીનો રોડમેપ અપનાવ્યો.

બંને પક્ષો નીચેની બાબતો પર સંમત થયા:

I. રાજકીય સંવાદ (Political Dialogue)

a. બહુપક્ષીય કાર્યક્રમો સહિત સરકાર/રાજ્યના વડાઓ, વિદેશ મંત્રીઓ અને અન્ય કેબિનેટ મંત્રીઓ વચ્ચે નિયમિત ધોરણે બેઠકો અને પરસ્પર મુલાકાતો જાળવી રાખવી.

b. વિદેશ મંત્રીઓના સ્તરે એક મિકેનિઝમ (તંત્ર) સ્થાપિત કરવું જે આ વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીના રોડમેપની પ્રગતિની સમીક્ષા કરવા અને ભવિષ્યની કાર્યવાહી માટે વ્યૂહાત્મક માર્ગદર્શન આપવા માટે વાર્ષિક બેઠકો યોજશે.

c. સમાન હિતના તમામ ક્ષેત્રોમાં સહયોગને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે સંબંધિત મંત્રાલયોના વડાઓ વચ્ચે બેઠકો અને સંપર્કોને સઘન બનાવવા.

II. આર્થિક સહયોગ અને રોકાણો

a. દ્વિપક્ષીય વેપાર, બજાર પ્રવેશ અને રોકાણ વધારવા માટે સર્વોચ્ચ સંયુક્ત વેપાર અને રોકાણ સમિતિ (JTIC)ની વાર્તાલાપ/વાર્ષિક બેઠકોનો લાભ લેવો, ખાસ કરીને ઉચ્ચ ક્ષમતા ધરાવતા ક્ષેત્રો જેમ કે નવીનીકરણીય ઉર્જા, ટેલિકોમ્યુનિકેશન્સ, મેરીટાઇમ, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને શહેરી વિકાસ, નવીનતા, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, સેમિકોન, કૃષિ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને મેડિકલ ટેકનોલોજી, ઓર્ગેનિક કેમિકલ્સ, ટેક્સટાઇલ્સ, આયર્ન એન્ડ સ્ટીલ, એલ્યુમિનિયમ, જેમાં સપ્લાય ચેઇનની સ્થિતિસ્થાપકતા વધારવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે બંને પક્ષોની કંપનીઓ વચ્ચે સંયુક્ત સાહસો, ઔદ્યોગિક ભાગીદારી અને તકનીકી સહયોગનો સમાવેશ થાય છે.

b. ઔદ્યોગિક અને આર્થિક સંગઠનો અને ચેમ્બર ઓફ કોમર્સના સહયોગથી એકબીજાના વેપાર મેળાઓમાં ભાગીદારી અને બિઝનેસ ફોરમ આયોજિત કરવા પ્રોત્સાહન આપવું.

c. રોકાણ સુવિધા અને મુદ્દાઓના ઉકેલ (જો કોઈ હોય તો) માટે દ્વિપક્ષીય ફાસ્ટ ટ્રેક મિકેનિઝમની કામગીરીની સમયાંતરે સમીક્ષા કરવી.

d. જટિલ ખનિજો, સંશોધન અને નવીનતા, મૂલ્ય શૃંખલાઓનું સંકલન, સપ્લાય ચેઇન સ્થિતિસ્થાપકતા, પરિપત્રતા અને ESG ધોરણો અને સંબંધિત મૂલ્યાંકનોના ક્ષેત્રમાં સહયોગ પરના સમજૂતી જ્ઞાપન (MoU) હેઠળ સપ્લાય ચેઇન વૈવિધ્યકરણ માટે ક્રિટિકલ રો મટીરીયલ્સ મૂલ્ય શૃંખલામાં દ્વિપક્ષીય વ્યૂહાત્મક સંયુક્ત ભાગીદારીની સંભાવનાઓ તપાસવી અને સુવિધા આપવી.

e. નવીનીકરણીય ઉર્જા, ટકાઉ કૃષિ, મેરીટાઇમ, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, મેડટેક અને હાઇ-ટેક અને ઇનોવેશન જેવા અગ્રતા ધરાવતા ક્ષેત્રોમાં ભારત અને નેધરલેન્ડ્સ વચ્ચે ઓળખી કાઢવામાં આવેલા દ્વિપક્ષીય રોકાણોને પ્રોત્સાહન આપવું. આ હેતુ માટે, બંને પક્ષો બિઝનેસ-ટુ-બિઝનેસ મેચમેકિંગની સુવિધા આપશે, સંયુક્ત સાહસો અને જાહેર-ખાનગી ભાગીદારીને ટેકો આપશે અને જ્ઞાન સંસ્થાઓ અને ઉદ્યોગો વચ્ચે સહયોગને પ્રોત્સાહિત કરશે. ટકાઉ વિકાસ, રોજગારી સર્જન અને સ્થિતિસ્થાપક મૂલ્ય શૃંખલાઓને ચલાવવા માટે SME ભાગીદારી સક્ષમ કરવા, રોકાણની સુવિધા વધારવા અને નવીનતાની ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે.

III. પાણી, કૃષિ અને આરોગ્ય

a. માર્ચ 2022માં હસ્તાક્ષર કરાયેલ અને માર્ચ 2027 સુધી ચાલનારી પાણી પરની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીનું નવીનીકરણ કરવાની સહિયારી મહત્વાકાંક્ષા વ્યક્ત કરવી; અને પાણી પરની મંત્રી સ્તરીય સંયુક્ત કાર્યકારી જૂથ દ્વારા તેની પ્રગતિની સમીક્ષા કરવી.

b. સંકલિત જળ સંસાધન વ્યવસ્થાપન, સંકલિત દરિયાકાંઠાના ક્ષેત્ર વ્યવસ્થાપન, શહેરી જળ વ્યવસ્થાપન, પૂર સ્થિતિસ્થાપકતા, નદી બેસિન વ્યવસ્થાપન અને ગંગા બેસિનમાં ટકાઉ જળ ગુણવત્તા અને ઉપલબ્ધતામાં સહયોગ વધારવો.

c. જ્ઞાન અને કુશળતાના આદાનપ્રદાન, ક્ષમતા નિર્માણ અને સ્ટાર્ટ-અપ્સને પ્રોત્સાહન આપીને નેશનલ મિશન ફોર ક્લીન ગંગા સાથેના સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સ ઓન વોટરના ચાલુ કામને સમર્થન આપવા માટે તેનો લાભ લેવો.

d. ભારતમાં સંમત થયેલા શહેરો માટે અર્બન રિવર મેનેજમેન્ટ પ્લાન્સના નિર્માણને તેના માળખામાં અર્બન રિવર મેનેજમેન્ટ પ્લાનિંગ અને 'વોટર એઝ લેવરેજ' અભિગમને પ્રોત્સાહન આપીને અને સંકલિત કરીને સમર્થન આપવું અને પ્રોજેક્ટ્સ દ્વારા એપ્લિકેશનને ઉત્તેજિત કરવી, જેનાથી વોટર એક્શન એજન્ડાની સંયુક્ત પ્રતિબદ્ધતા પૂર્ણ થાય છે.

e. ભારતની આગેવાની હેઠળના ગઠબંધન કોએલિશન ફોર ડિઝાસ્ટર રિઝિલિયન્ટ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (CDRI) ની આગેવાની હેઠળની ક્ષમતા નિર્માણ પહેલો દ્વારા ભારતમાં અને વૈશ્વિક સ્તરે આપત્તિ-સ્થિતિસ્થાપક શહેરી જળ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના વિકાસ અને વૃદ્ધિને સમર્થન આપવું.

f. કૃષિ અને પશુપાલન ક્ષેત્રે દ્વિપક્ષીય સહયોગને મજબૂત કરવા અને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સંયુક્ત કૃષિ કાર્યકારી જૂથને ચાલુ રાખવું, જેમાં ફાયટોસેનિટરી અને વેટરનરી માર્કેટ એક્સેસ પર ભારત-નેધરલેન્ડ્સ સેન્ટર્સ ઓફ એક્સેલન્સની પ્રગતિની સમીક્ષા, આબોહવા સ્થિતિસ્થાપક કૃષિ, જવાબદાર મૂલ્ય શૃંખલાઓ અને વૈશ્વિક ખાદ્ય સુરક્ષા માટે સંયુક્ત સમર્થનનો સમાવેશ થાય છે પરંતુ તે આટલા પૂરતો મર્યાદિત નથી.

g. એગ-ટેક અને બાયોટેકનોલોજી પર આદાનપ્રદાન, જ્ઞાનની વહેંચણી અને કૌશલ્ય વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવું, અને ક્લીન પ્લાન્ટ સેન્ટર્સની સ્થાપના માટે નવી કૃષિ તકનીકોના સહ-વિકાસને સમર્થન આપવું અને અન્ય બાબતોની સાથે સ્ટાર્ટઅપ્સને ટેકો આપવો.

h. હેલ્થકેર અને પબ્લિક હેલ્થ પરના સમજૂતી જ્ઞાપન (MoU) અને તેના સંયુક્ત કાર્યકારી જૂથ હેઠળ દ્વિપક્ષીય સહયોગની સુવિધા આપીને વૈશ્વિક જાહેર આરોગ્ય જોખમોનો સામનો કરવો, જેમાં ક્રોસ-બોર્ડર ચેપી રોગો અને એન્ટિ-માઇક્રોબાયલ રેઝિસ્ટન્સ (AMR), બિન-ચેપી રોગો (NCD), ડિજિટલ હેલ્થ (AI અને સાયબર સુરક્ષા સહિત), આબોહવા પરિવર્તન અને આરોગ્ય વચ્ચેના આંતરિક સંબંધો અને ક્ષમતા નિર્માણ જેવા અગ્રતાના ક્ષેત્રો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે. ડચ નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર પબ્લિક હેલ્થ એન્ડ ધ એન્વાયરમેન્ટ (RIVM) અને ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચ (ICMR) વચ્ચે તાજેતરમાં હસ્તાક્ષર કરાયેલા લેટર ઓફ ઇન્ટેન્ટ દ્વારા આ સહયોગ વધુ મજબૂત થશે. ફોકસ ક્ષેત્રોમાં ચેપી રોગો, વેક્ટર જન્ય રોગો, વન હેલ્થ (One Health) અને રોગની દેખરેખનો સમાવેશ થાય છે.

i. વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનને ટેકો આપવા અને સંશોધન અને નવીનતાને મજબૂત કરવા માટે ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને તબીબી ઉપકરણોમાં દ્વિપક્ષીય સહયોગને પ્રોત્સાહન આપવું, જે જૂન 2025માં હસ્તાક્ષર કરાયેલા સમજૂતી જ્ઞાપન (MoU)ને અનુરૂપ અને આ સમજૂતી જ્ઞાપન હેઠળ સ્થાપિત સંયુક્ત કાર્યકારી જૂથની નિયમિત બેઠકો દ્વારા થશે. આમાં, અન્ય બાબતોની સાથે, શૈક્ષણિક સહયોગ, નિયમનકારી સહયોગ, વ્યવસાયો વચ્ચે જોડાણ અને બજાર પ્રવેશ પર જ્ઞાનનું આદાનપ્રદાન સામેલ છે.

j. નેધરલેન્ડ્સ ફૂડ એન્ડ કન્ઝ્યુમર પ્રોડક્ટ સેફ્ટી ઓથોરિટી (NVWA) અને ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (FSSAI) વચ્ચે તાજેતરમાં હસ્તાક્ષર કરાયેલા સમજૂતી જ્ઞાપન (MoU)માં દર્શાવ્યા મુજબ આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો, સૂચના અને સહયોગ પદ્ધતિઓ અને ઇલેક્ટ્રોનિક (પ્રમાણપત્ર) સિસ્ટમના ઉપયોગ પર ખાદ્ય સુરક્ષા સત્તાવાળાઓ વચ્ચેની વાતચીત દ્વારા જ્ઞાનનું આદાનપ્રદાન કરવું.

IV. ઊભરતી ટેકનોલોજી, નવીનતા, વિજ્ઞાન અને શિક્ષણ

a. ભારત અને નેધરલેન્ડ્સની રાષ્ટ્રીય સંશોધન પ્રાથમિકતાઓને ધ્યાનમાં લઈને, વિજ્ઞાન, તકનીકી અને નવીનતા સહયોગ પરના અસ્તિત્વમાં રહેલા સંયુક્ત કાર્યકારી જૂથ  દ્વારા સરકારો, શિક્ષણવિદો અને ઉદ્યોગોને સામેલ કરીને સેમિકન્ડક્ટર્સ, AI, સાયબર સુરક્ષા, ઉર્જા સામગ્રી અને બાયોમોલેક્યુલર અને સેલ તકનીકો જેવી મુખ્ય સક્ષમ તકનીકો પર વિશેષ ભાર સાથે નવીનતા અને સંશોધન સહયોગ વધારવો.

b. સેમિકન્ડક્ટર્સ અને સંબંધિત ઊભરતી ટેકનોલોજી પર ભારત-નેધરલેન્ડ્સ ભાગીદારી પરના સમજૂતી જ્ઞાપન (MoU)નો લાભ લેવો:

i. ભારત અને નેધરલેન્ડ બંનેના સેમિકન્ડક્ટર ઉદ્યોગ વચ્ચે સહયોગ દ્વારા વિશ્વસનીય અને સ્થિતિસ્થાપક સપ્લાય ચેઇન બનાવવા માટે સહયોગના નવા માર્ગો શોધવા.

ii. ઊભરતી તકનીકોમાં સંશોધન અને વિકાસ પર સહયોગ વિસ્તારવો, બંને દેશોમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, ફોટોનિક્સ, ક્વોન્ટમ અને સાયબર-સુરક્ષા જેવા ક્ષેત્રોમાં તકનીકી મૂલ્ય શૃંખલા ભાગીદારી સ્થાપિત કરવી.

iii. ડચ સેમિકોન કોમ્પિટન્સ સેન્ટરને ઇન્ડિયન સેમિકન્ડક્ટર મિશન સાથે જોડવું, જેથી સહયોગ, તકનીકી- અને પ્રતિભા વિકાસ દ્વારા સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રને, ખાસ કરીને ઉદ્યોગો, સ્ટાર્ટઅપ્સ, સ્કેલ-અપ્સ, SMEs અને તેમના સપ્લાયર્સને ટેકો અને મજબૂતી આપી શકાય.

c. સેમિકન્ડક્ટર્સ અને સંબંધિત ટેકનોલોજીમાં બ્રેઈન બ્રિજ માટે આઈનહોવન યુનિવર્સિટી ઓફ ટેકનોલોજી અને યુનિવર્સિટી ઓફ ટ્વેન્ટે અને છ અગ્રણી ભારતીય તકનીકી સંસ્થાઓ (IISc બેંગલોર, IIT બોમ્બે, IIT દિલ્હી, IIT ગાંધીનગર, IIT ગુવાહાટી અને IIT મદ્રાસ) વચ્ચેના સહકારના સમજૂતી જ્ઞાપન (MoC) ને સમર્થન આપવું, જેને NXP, ASML, TATA અને CG Semi દ્વારા ટેકો આપવામાં આવ્યો છે.

d. ઉચ્ચ શિક્ષણ પર નેધરલેન્ડ્સ-ભારત સહયોગ પરના સમજૂતી જ્ઞાપન (MoU) નો અમલ કરવો અને જ્ઞાન સંસ્થાઓ વચ્ચે વધુ સહયોગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સંયુક્ત કાર્ય યોજના સ્થાપિત કરવા અને ચલાવવા માટે નિયમિત વાર્તાલાપ યોજવો.

e. શૈક્ષણિક અને સંશોધન જોડાણો વધારવા અને મજબૂત કરવા, જેમ કે STEM ક્ષેત્રમાં, અને સંસ્થાકીય ભાગીદારી માટે એક પ્લેટફોર્મની શોધ કરવી.

f. ભારત અને નેધરલેન્ડ્સ વચ્ચે ચાલી રહેલી અવકાશ ભાગીદારી સ્વીકારીને, સરકાર, ઉદ્યોગ અને શૈક્ષણિક સ્તરે વધુ સહયોગની શોધ કરી શકાય છે, જેમાં આબોહવા પરિવર્તન, પાણીની સમસ્યાઓ, ખાદ્ય સુરક્ષા તેમજ હવાની ગુણવત્તા સહિતના સામાજિક પડકારોનો સામનો કરવા માટે અવકાશ-આધારિત એપ્લિકેશનોનો ઉપયોગ સામેલ છે.

V. ઉર્જા સંક્રમણ, ટકાઉ વિકાસ અને દરિયાઈ વિકાસ

a. નવીનીકરણીય ઉર્જા પર એક સંયુક્ત કાર્યકારી જૂથ (Joint Working Group on Renewable Energy) ની સ્થાપના કરવી અને શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓ અને અનુભવો શેર કરવા, એકબીજાની ઔદ્યોગિક ઇકોસિસ્ટમ વિશેના જ્ઞાનને પ્રોત્સાહન આપવા અને ગ્રીન હાઇડ્રોજન, બાયોએનર્જી, બાયો-કેમિકલ્સ અથવા સર્ક્યુલર ફીડસ્ટોક્સ, રિન્યુએબલ્સ અને બેટરી સ્ટોરેજમાં ઔદ્યોગિક ભાગીદારી સહયોગની સુવિધા આપવા માટે નિયમિત બેઠકો યોજવી.

b. નવીનીકરણીય હાઇડ્રોજનના ક્ષેત્રમાં સંયુક્ત પ્રવૃત્તિઓ માટે કાર્ય યોજનાનો મુસદ્દો તૈયાર કરવા માટે સહયોગ કરવો, જેમાં ભારત અને નેધરલેન્ડ્સ વચ્ચે ગ્રીન કોરિડોરનો સમાવેશ થાય છે.

c. આબોહવા પર દ્વિપક્ષીય સંબંધોને વધુ ગાઢ બનાવવા માટે સંયુક્ત કાર્યકારી જૂથની સ્થાપના કરીને પર્યાવરણ પર મજબૂત સહયોગ માટેના માર્ગો શોધવા; આબોહવા અનુકૂલન અને માઈગ્રેશન પર શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓ, જ્ઞાન અને તકનીક શેર કરવી.

d. ગ્લોબલ બાયોફ્યુઅલ્સ એલાયન્સ, ઇન્ટિગ્રેટેડ બાયોરિફાઇનરીઝ મિશન, ઇન્ટરનેશનલ સોલર એલાયન્સ અને સસ્ટેનેબલ વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ પર કોમ્બિટ્રેક જેવી પહેલો દ્વારા બાયોફ્યુઅલ, સર્ક્યુલર ઇકોનોમી અને વેસ્ટ ટુ એનર્જી પર દ્વિપક્ષીય ભાગીદારીને મજબૂત કરવા માટે સાથે મળીને કામ કરવું.

e. સુરક્ષિત, સલામત અને ટકાઉ દરિયાઈ ક્ષેત્રમાં યોગદાન આપવા માટે, બંદરો, અંતર્દેશીય જળમાર્ગો અને શિપિંગમાં નવીન ગ્રીન એનર્જી સોલ્યુશન્સને પ્રોત્સાહન આપવું તેમજ તાજેતરમાં નવીનીકરણ કરાયેલ મેરીટાઇમ સહયોગ પરના સમજૂતી જ્ઞાપન (MoU) અને ભારત અને નેધરલેન્ડ્સ વચ્ચે 'ગ્રીન એન્ડ ડિજિટલ સી કોરિડોર' (Green and Digital Sea Corridor) પર સહમત થયેલા લેટર ઓફ ઇન્ટેન્ટના સંદર્ભમાં સહયોગને વધુ વિકસિત કરવો. આ યુરોપીયન બજારો સાથે સ્થાનિક ઉત્પાદન ક્ષમતાઓને સંકલિત કરીને ભારતના ગ્રીન હાઇડ્રોજન નિકાસને પણ પ્રોત્સાહન આપશે.

f. મેરીટાઇમ સહયોગ પરના સંયુક્ત કાર્યકારી જૂથના માળખામાં, બંને દેશો 'ગ્રીન એન્ડ ડિજિટલ સી કોરિડોર પરના વ્યાપક રોડમેપ' ની શોધ કરશે, જેનો ઉદ્દેશ્ય ભારત અને નેધરલેન્ડ્સ વચ્ચે પર્યાવરણીય રીતે ટકાઉ, ડિજિટલી સંકલિત અને આર્થિક રીતે કાર્યક્ષમ ભવિષ્ય માટે તૈયાર દરિયાઈ કોરિડોર તરફ કામ કરવાનો છે.

g. પ્રાદેશિક આયોજન અને શહેરી વિકાસ પરના સમજૂતી જ્ઞાપન (MoU) હેઠળ સંયુક્ત કાર્યકારી જૂથ દ્વારા ટકાઉ શહેરી વિકાસ પર ક્ષમતા નિર્માણ, જ્ઞાનનું આદાનપ્રદાન કરવા માટે સાથે મળીને કામ કરવું. સોલિડ વેસ્ટ અને વોટર મેનેજમેન્ટ, સર્ક્યુલર ઇકોનોમી, અર્બન એક્ટિવ મોબિલિટી, ઝીરો એમિશન ટ્રાન્સપોર્ટેશન અને ચાર્જિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને અર્બન સસ્ટેનેબિલિટી એન્ડ ગવર્નન્સની થીમ હેઠળ સહયોગના વિશિષ્ટ ક્ષેત્રો ઓળખવા.

VI. સંરક્ષણ સહયોગ (Defence Cooperation)

a. સંરક્ષણ ઉદ્યોગ અને સંશોધન કેન્દ્રો વચ્ચેના સહયોગ સહિત દ્વિપક્ષીય લશ્કરી સહયોગનું સંકલન કરવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય લશ્કરી સહયોગના નિર્દેશાલયોના સંબંધિત સંરક્ષણ મંત્રાલયો વચ્ચે સંરચિત સંયુક્ત ત્રિ-સેવા વાર્તાલાપનું આયોજન કરવું.

b. નૌકાદળની કવાયતોમાં પરસ્પર ભાગીદારી અને IFC-IOR માં અનુરૂપ સંડોવણી દ્વારા દરિયાઈ સહયોગ વધારવો.

c. ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં નેધરલેન્ડ્સની વધતી જતી રુચિના માળખામાં સંબંધિત સશસ્ત્ર દળો વચ્ચે સંપર્કોને પ્રોત્સાહન આપવું, જેનો ઉદ્દેશ્ય ઈન્ડો-પેસિફિક ઓશન્સ ઇનિશિયેટિવ (IPOI) અને ઈન્ડિયન ઓશન નેવલ સિમ્પોઝિયમ (IONS) ના સંદર્ભમાં સહયોગ વધારવાનો છે.

d. સંબંધિત સંરક્ષણ મંત્રાલયો વચ્ચે પ્લેટફોર્મ અને સાધનોના તકનીકી સહયોગ પરના માર્ગો શોધવા.

e. સંબંધિત ક્ષેત્રીય સંગઠનો, સોસાયટી ઓફ ઇન્ડિયન ડિફેન્સ મેન્યુફેક્ચરર્સ (SIDM) અને નેધરલેન્ડ્સ ઇન્ડસ્ટ્રી ફોર ડિફેન્સ એન્ડ સિક્યુરિટી (NIDV) દ્વારા સંરક્ષણ ઉદ્યોગ અને સંશોધન કેન્દ્ર વચ્ચે સહયોગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે બંને સંરક્ષણ મંત્રાલયો વચ્ચે સંરક્ષણ ઔદ્યોગિક રોડમેપ તરફ કામ કરવું.

f. પરસ્પર લોજિસ્ટિક સપોર્ટ એગ્રીમેન્ટ પર હસ્તાક્ષર કરીને તાલીમ કવાયત દરમિયાન લશ્કરી એકમો/ફોર્મેશનને લોજિસ્ટિક સપોર્ટને સંસ્થાકીય બનાવવાની વ્યવહારિકતા તપાસવી.

VII. સુરક્ષા સહયોગ

a. સંરક્ષણ, દરિયાઈ સુરક્ષા, આર્થિક સુરક્ષા, જ્ઞાન સુરક્ષા, આતંકવાદ વિરોધી, જટિલ અને ઊભરતી તકનીકો, સાયબર સુરક્ષા અને આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષાની અન્ય પરસ્પર સંમત બાબતો સહિત પરંપરાગત અને બિન-પરંપરાગત સુરક્ષા મુદ્દાઓ પર નિયમિત આદાનપ્રદાન દ્વારા સહયોગ વધારવો.

b. પરસ્પર હિતના ક્ષેત્રોમાં ઉન્નત સાયબર સહયોગ પરના લેટર ઓફ ઇન્ટેન્ટના અમલીકરણને સમર્થન આપવા માટે દ્વિપક્ષીય સાયબર સંવાદ જોડાણોને મજબૂત કરવા, જેમાં બહુપક્ષીય મંચોમાં નજીકના સંકલન અને ક્ષમતા નિર્માણ અને જ્ઞાનના આદાનપ્રદાન દ્વારા સાયબર જોખમો અને સાયબર ગુનાઓનો સામનો કરવા માટેના સંયુક્ત પ્રયાસોનો સમાવેશ થાય છે.

c. દ્વિપક્ષીય, પ્રાદેશિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર આતંકવાદ સામેની લડાઈમાં જોખમ મૂલ્યાંકન અને શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓના સંદર્ભમાં માહિતીની વહેંચણી દ્વારા સહયોગ મજબૂત કરવો તેમજ યુએન (UN)માં આંતરરાષ્ટ્રીય આતંકવાદ પરના વ્યાપક સંમેલનને અપનાવવા માટે સાથે મળીને કામ કરવું.

d. પરસ્પર કાનૂની સહાયતા સંધિ અને નવી પ્રત્યાર્પણ સંધિને પૂર્ણ કરવા માટે સાથે મળીને કામ કરવાનું ચાલુ રાખવું.

e. ઈન્ડો-પેસિફિક ઓશન ઈનિશિયેટિવ (IPOI) માં નેધરલેન્ડ્સની સદસ્યતાના સંદર્ભમાં સહયોગ વધારવો.

VIII. સ્થળાંતર, ગતિશીલતા અને કોન્સ્યુલર બાબતો

a. ભારત અને નેધરલેન્ડ્સ વચ્ચેના લાંબા સમયના અને ઐતિહાસિક મિત્રતાના સંબંધોને સ્વીકારીને, અને તેને નવો વેગ આપવાની ઈચ્છા રાખીને.

b. એકબીજાના દેશોમાં ન્યાયી સ્થળાંતર અને ગતિશીલતાની સુવિધા આપવાનો સંકલ્પ કરવો.

c. અનિયમિત સ્થળાંતરને રોકવા અને તેનો સામનો કરવા માટે સંયુક્ત રીતે યોગ્ય પગલાં લેવા માટે પ્રતિબદ્ધ થવું.

d. વિદ્યાર્થીઓ, શિક્ષણવિદો, પીએચડી વિદ્યાર્થીઓ, સંશોધકો અને યુવા વ્યાવસાયિકો સહિત ઉચ્ચ કુશળ વ્યાવસાયિકોની ન્યાયી ગતિશીલતાની સુવિધા માટે સહયોગ કરવો.

e. ગતિશીલતા અને સ્થળાંતર પરના સમજૂતી જ્ઞાપનનો અમલ કરવો.

f. ભારત-નેધરલેન્ડ કોન્સ્યુલર સંવાદ દ્વારા બાકી રહેલી કોન્સ્યુલર બાબતો પર નિયમિત આદાનપ્રદાન કરવું.

IX. સંસ્કૃતિ અને લોકો-વચ્ચે આદાનપ્રદાન

a. હેરિટેજ સાઇટ્સ અને ઇમારતોના સંરક્ષણ અને પુનઃસ્થાપન પર જ્ઞાનના આદાનપ્રદાન સહિત સતત સંવાદ, વિનિમય કાર્યક્રમો અને સંયુક્ત પહેલો દ્વારા દ્વિપક્ષીય સાંસ્કૃતિક સહયોગ વધારવો.

b. ડિઝાઇન, વિઝ્યુઅલ આર્ટ્સ, સાંસ્કૃતિક વારસો, પર્ફોર્મિંગ આર્ટ્સ અને મ્યુઝિયમ ક્ષેત્રોમાં સહયોગ મજબૂત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને સાંસ્કૃતિક સહયોગ પરના સમજૂતી જ્ઞાપન (MoU)ના અમલીકરણ માટેના ચાલુ પ્રયાસોને આવકારવા.

c. સાંસ્કૃતિક કલાકૃતિઓની વાપસી અને પુનઃસ્થાપનની વિનંતીના સંચાલનમાં સહકાર આપવાનું ચાલુ રાખવું.

d. પરસ્પર જ્ઞાનને ઊંડું કરવા માટે પ્રદર્શનો અને સાંસ્કૃતિક પહેલોને પ્રોત્સાહિત કરવી, તેમજ સંગ્રહાલયો વચ્ચે ભાગીદારીની સ્થાપના દ્વારા પણ.

e. બંને દિશામાં જોડાણો અને પ્રવાસીઓના પ્રવાહને પ્રોત્સાહન આપવું.

f. દ્વિપક્ષીય અને સાંસ્કૃતિક સંબંધો અને લાંબા સમયથી ચાલતા મિત્રતાના બંધનોને પ્રોત્સાહન આપવામાં જીવંત ભારતીય અને ડચ સમુદાયો તેમજ નેધરલેન્ડ્સમાં નોંધપાત્ર ભારતીય ડાયસ્પોરાના યોગદાનને સ્વીકારવું.

IJ/JT