ભારતીય માનક બ્યુરો (BIS), જે ભારતની રાષ્ટ્રીય માનક સંસ્થા છે, તેણે નવી દિલ્હીમાં ઇન્ટરનેશનલ ઓર્ગેનાઇઝેશન ફોર સ્ટાન્ડર્ડાઇઝેશન (ISO) ની ISO TC 20 / SC 14 ‘સ્પેસ સિસ્ટમ્સ એન્ડ ઓપરેશન્સ’ સબકમિટીની 35મી પ્લેનરી અને વર્કિંગ ગ્રુપની બેઠકોનું આયોજન કર્યું હતું.

નવી દિલ્હીના ભારત મંડપમ ખાતે ઉદ્ઘાટન પ્લેનરીમાં બોલતા, ભારત સરકારના ગ્રાહક બાબતોના વિભાગના સચિવ સુશ્રી નિધિ ખરેએ ધોરણોને આગળ વધારવામાં વૈશ્વિક સહયોગના મહત્વ અને આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ ધોરણોના ઇકોસિસ્ટમને આકાર આપવામાં ભારતની વધતી જતી ભૂમિકા પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે કહ્યું - "ભારત માટે આ બેઠકની યજમાની કરવી એ અત્યંત ગૌરવની વાત છે કારણ કે આપણે વૈશ્વિક અવકાશ પરિવર્તનમાં અગ્રેસર છીએ. મહત્વપૂર્ણ સુધારાઓ અને IN-SPACe ની રચના દ્વારા, ભારત સરકારે એક ઉભરતા સ્પેસ હબનો પાયો નાખ્યો છે જ્યાં સ્ટાર્ટઅપ્સ અને સ્થાપિત ઉદ્યોગો એકસમાન રીતે વિકાસ કરી શકે છે. આવા વૈશ્વિક સહયોગ અને નિષ્ણાત દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલા ધોરણો અવકાશને માનવતા માટે સુરક્ષિત, ટકાઉ અને સર્વસમાવેશક બનાવવામાં મદદ કરશે."

આ પ્રસંગે, બ્યુરો ઓફ ઇન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ્સના ડાયરેક્ટર જનરલ સંજય ગર્ગે ભારતના વધતા જતા અવકાશ ક્ષેત્રમાં ગુણવત્તા, સલામતી અને વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતા સુનિશ્ચિત કરવામાં માનકીકરણની મહત્વની ભૂમિકા પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે BIS અવકાશ ઉદ્યોગની બદલાતી જરૂરિયાતોને ટેકો આપવા માટે ભારતીય ધોરણોને આંતરરાષ્ટ્રીય માળખા સાથે સુસંગત બનાવવા માટે કામ કરી રહ્યું છે. ભારતના અવકાશ ક્ષેત્રના ઝડપી પરિવર્તન પર ભાર મૂકતા, તેમણે નોંધ્યું કે BIS ના ધોરણો ખાનગી ક્ષેત્રને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક બનવામાં મદદ કરી રહ્યા છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે ભારતમાં આ બેઠકનું આયોજન મહત્વનું છે કારણ કે તે ભારતીય નિષ્ણાતોને માનકીકરણ પ્રક્રિયામાં સીધો ભાગ લેવાની તક આપે છે, જેનાથી રાષ્ટ્રીય ઇકોસિસ્ટમ અને વૈશ્વિક માનકીકરણના પ્રયાસો બંને મજબૂત થાય છે.

ડૉ. પવન ગોએન્કા (ચેરમેન, IN-SPACe) એ નીતિગત સુધારાઓ અને ખાનગી ક્ષેત્રની ભાગીદારી દ્વારા સંચાલિત ભારતના અવકાશ ઇકોસિસ્ટમના પરિવર્તનકારી વિકાસને રેખાંકિત કર્યો હતો, અને નવીનતાને સક્ષમ કરવામાં, ઉદ્યોગના વિશ્વાસને વધારવામાં અને વૈશ્વિક અવકાશ અર્થતંત્રમાં ભારતના એકીકરણની સુવિધા માટે મજબૂત ધોરણોના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો.

આ કાર્યક્રમમાં રાષ્ટ્રીય માનક સંસ્થાઓના પ્રતિનિધિઓ, ભારતના ISRO સહિતની આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ એજન્સીઓના નિષ્ણાતો, અવકાશ ઉદ્યોગ અને શિક્ષણ જગતના 13 દેશોના 131 આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિનિધિઓએ ભાગ લીધો હતો.

ઉદ્ઘાટન સત્રમાં ભારત સરકારના ગ્રાહક બાબતોના વિભાગના સચિવ સુશ્રી નિધિ ખરે; BIS ના ડાયરેક્ટર જનરલ શ્રી સંજય ગર્ગ; ડૉ. પવન ગોએન્કા (ચેરમેન, IN-SPACe); સુશ્રી રીના ગર્ગ, ડેપ્યુટી ડાયરેક્ટર જનરલ (માનકીકરણ), BIS; મિસ્ટર ફ્રેડરિક સ્લેન (ચેરપર્સન, ISO TC 20 / SC 14) અને મિસ્ટર રાજીવ જ્યોતિ (ચેરપર્સન, નેશનલ મિરર કમિટી BIS TED 14 ઓન એર એન્ડ સ્પેસ વ્હિકલ્સ) ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

ISO/TC 20/SC 14 એ ડિઝાઇન અને ઉત્પાદનથી લઈને લોન્ચિંગ, સંચાલન અને અવકાશ-આધારિત સેવાઓ સુધીના અવકાશ પ્રણાલીઓના સમગ્ર જીવનચક્ર માટે આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો વિકસાવે છે, જે વૈશ્વિક અવકાશ પ્રવૃત્તિઓમાં સલામતી, આંતર-કાર્યક્ષમતા અને ટકાઉપણું સુનિશ્ચિત કરે છે. ભારત દ્વારા આ મહત્વપૂર્ણ આંતરરાષ્ટ્રીય બેઠકની યજમાની કરવી એ વૈશ્વિક અવકાશ ક્ષેત્રમાં તેની વધતી જતી સ્થિતિ દર્શાવે છે, જે ISRO ની સિદ્ધિઓ અને IN-SPACe હેઠળના સુધારાઓ દ્વારા સક્ષમ બનેલી ખાનગી ક્ષેત્રની વધતી જતી ભાગીદારી દ્વારા પ્રેરિત છે. આ બેઠક સ્પેસ સસ્ટેનેબિલિટી (અવકાશ ટકાઉપણું), ડેબ્રિસ મિટિગેશન (કચરો ઘટાડવો) અને મિશન ઓપરેશન્સ જેવા ઉભરતા ક્ષેત્રોમાં વૈશ્વિક ધોરણોને આકાર આપવામાં ભારતની સક્રિય ભૂમિકાને પણ પ્રતિબિંબિત કરે છે.

SM/BS/JD