લખનૌમાં ICAR–સેન્ટ્રલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર સબટ્રોપિકલ હોર્ટિકલ્ચર (CISH) ખાતે આયોજિત 'ફ્રૂટ હોરાઈઝન 2026' કોન્ફરન્સને સંબોધતા, કેન્દ્રીય કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ અને ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રી શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે માત્ર ઉત્પાદન વધારવું હવે પૂરતું રહેશે નહીં. તેમણે ભાર મૂક્યો હતો કે ભારતે હવે વૈશ્વિક ફળ બજારમાં મજબૂત ઓળખ સ્થાપિત કરવા માટે ગુણવત્તા, શેલ્ફ લાઇફ, પ્રોસેસિંગ, લોજિસ્ટિક્સ અને નિકાસના ધોરણો પર ગંભીરતાથી કામ કરવું જોઈએ. કેન્દ્રીય મંત્રીએ રેખાંકિત કર્યું કે કૃષિ હવે માત્ર ખેતર પૂરતી મર્યાદિત રહી શકે નહીં. તેમણે કહ્યું કે ઉત્પાદનથી લઈને પ્રોસેસિંગ, માર્કેટિંગ અને નિકાસ સુધીની સમગ્ર વેલ્યુ ચેઈન (મૂલ્ય શૃંખલા) ને મજબૂત બનાવવી એ હવે સમયની જરૂરિયાત છે.

માત્ર ઉત્પાદન પરથી ધ્યાન હટાવીને ગુણવત્તા પર કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ

ફળ ઉત્પાદન, નિકાસ અને બાગાયત વ્યવસાય ઇકોસિસ્ટમ સાથે સંકળાયેલા ખેડૂતો અને હિતધારકો સાથે વાતચીત કરતા શ્રી ચૌહાણે કહ્યું કે જો ભારત વૈશ્વિક ફળ બજારમાં પોતાનું સ્થાન મજબૂત કરવાનો હેતુ ધરાવે છે, તો ફળની ગુણવત્તામાં સુધારો કરવો આવશ્યક છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે હવે શેલ્ફ લાઇફ વધારવા, નિકાસ દરમિયાન ગુણવત્તા જાળવવા અને આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણોને અનુરૂપ ઉત્પાદન સુનિશ્ચિત કરવા પર વિશેષ ધ્યાન આપવું જોઈએ.

ખેડૂતોની આવક વધારવા માટે ટાસ્ક ફોર્સની રચના કરવામાં આવશે

કેન્દ્રીય મંત્રી શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણના અધ્યક્ષસ્થાને યોજાયેલા કાર્યક્રમ દરમિયાન એવો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો કે ICAR હેઠળની વૈજ્ઞાનિક સંસ્થાઓ, નિકાસકારો, કૃષિ અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડ પ્રોડક્ટ્સ એક્સપોર્ટ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી (APEDA) અને અન્ય સંબંધિત એજન્સીઓ સંયુક્ત રીતે ટાસ્ક ફોર્સની રચના કરશે. આ ટાસ્ક ફોર્સ ઉત્પાદકો અને નિકાસકારો દ્વારા સામનો કરવામાં આવતી સમસ્યાઓના નિરાકરણ માટે કામ કરશે અને ખેડૂતોની આવકમાં વધારો થાય તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે નક્કર પગલાં લેવા માટે અસરકારક, સમયબદ્ધ એક્શન પ્લાન તૈયાર કરશે.

ઉત્તર પ્રદેશને ક્લીન પ્લાન્ટ મિશનથી નોંધપાત્ર ફાયદો થશે

શ્રી ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે, ખેડૂતોની જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત સરકારે ક્લીન પ્લાન્ટિંગ મટિરિયલ પ્રોગ્રામ હેઠળ ઉત્તર પ્રદેશને મજબૂત કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ પહેલના ભાગરૂપે, CISH, લખનૌ ખાતે એક આધુનિક ક્લીન પ્લાન્ટ સેન્ટરની સ્થાપના કરવામાં આવી રહી છે, જ્યાં કેરી, જામફળ, લીચી અને એવોકાડો જેવા ફળ પાકો માટે રોગમુક્ત અને આનુવંશિક રીતે શુદ્ધ વાવેતર સામગ્રી વિકસાવવામાં આવશે અને તેનું સંરક્ષણ કરવામાં આવશે.

ઝીરો રિજેક્શન અને પ્રીમિયમ ક્વોલિટી પર ભાર

કેન્દ્રીય મંત્રીએ કહ્યું કે જો ભારતને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક બનવું હોય, તો 'ઝીરો રિજેક્શન' (શૂન્ય અસ્વીકાર) ધોરણો સાથે પ્રીમિયમ ગુણવત્તાના ફળોના ઉત્પાદન પર વિશેષ ધ્યાન આપવું જોઈએ. તેમણે ઉમેર્યું કે ભારતીય બાગાયત ક્ષેત્ર આધુનિક ટેકનોલોજી, વધુ સારી પોસ્ટ-હારવેસ્ટ વ્યવસ્થાપન, પેક હાઉસ, પ્રોસેસિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને નિકાસ માટેના વ્યવહારુ સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર (SOPs) દ્વારા નવી ઊંચાઈઓ હાંસલ કરી શકે છે.

FPOs, ક્લસ્ટર્સ અને નિકાસ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર આ ક્ષેત્રને પરિવર્તિત કરશે

શ્રી ચૌહાણે નાના ખેડૂતોને વધુ સારા બજારો અને નિકાસની તકો સાથે જોડવામાં FPOs, FPCs અને સ્વ-સહાય જૂથોની મહત્વની ભૂમિકા પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. કાર્યક્રમમાં એ બાબત પર પણ ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો કે નેશનલ હોર્ટિકલ્ચર બોર્ડ અનેક નિકાસલક્ષી ક્લસ્ટર્સ વિકસાવી રહ્યું છે, જ્યારે ઉત્તર પ્રદેશમાં આધુનિક ઇરેડિયેશન અને સંકલિત પોસ્ટ-હારવેસ્ટ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને મજબૂત બનાવવામાં આવી રહ્યું છે, ખાસ કરીને નોઈડા ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ (જેવર એરપોર્ટ) સાથે જોડાયેલી પહેલ આ દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું હશે.

ખેડૂતો, વૈજ્ઞાનિકો, નિકાસકારો, નર્સરી ઓપરેટરો, FPO પ્રતિનિધિઓ, ફ્રૂટ પ્રોસેસિંગ ક્ષેત્રના હિતધારકો અને વિવિધ રાજ્યોની વિવિધ સંસ્થાઓના સહભાગીઓએ આ કાર્યક્રમમાં હાજરી આપી હતી. આ પ્રસંગે ઉત્તર પ્રદેશ સરકારના મંત્રીઓ શ્રી સૂર્ય પ્રતાપ શાહી અને શ્રી દિનેશ પ્રતાપ સિંહ સહિત અનેક વરિષ્ઠ અધિકારીઓ અને વૈજ્ઞાનિકો પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

 

SM/IJ/JD

 

(રીલીઝ આઈડી: 2258847) મુલાકાતી સંખ્યા : 9