આયુષ મંત્રાલયે આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ (IDY) 2026 માટેની પ્રવૃત્તિઓના આયોજન અને સંકલિત અમલીકરણ પર વિચાર-વિમર્શ કરવા માટે આજે આંતર-મંત્રાલય સમિતિ (IMC) ની એક મહત્વપૂર્ણ બેઠક બોલાવી હતી. આજે નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલી આ બેઠકમાં ભારત સરકારના વિવિધ મંત્રાલયો અને વિભાગોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ અને અગ્રણી યોગ ગુરુઓ, યોગ સંસ્થાઓ અને સંગઠનોના પ્રતિનિધિઓ એકઠા થયા હતા.

આ બેઠકની અધ્યક્ષતા આયુષ મંત્રાલયના રાજ્ય મંત્રી (સ્વતંત્ર હવાલો) અને આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ રાજ્ય મંત્રી શ્રી પ્રતાપરાવ જાધવે કરી હતી, જે સર્વગ્રાહી આરોગ્ય અને સુખાકારી માટેના સાધન તરીકે યોગના વૈશ્વિક અને રાષ્ટ્રીય પ્રસારને વધુ મજબૂત કરવાની સરકારની પ્રતિબદ્ધતાને રેખાંકિત કરે છે.

પોતાના સંબોધનમાં શ્રી પ્રતાપરાવ જાધવે બેઠકમાં ઉપસ્થિત તમામ મહાનુભાવો, વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, યોગ નિષ્ણાતો અને સંસ્થાકીય પ્રતિનિધિઓનું અભિવાદન કર્યું હતું. હૈદરાબાદમાં આયોજિત IDY 2026 ના તાજેતરના 50-દિવસના કાઉન્ટડાઉન કાર્યક્રમનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે નોંધ્યું હતું કે યોગમાં જનતાનો ઉત્સાહ અને ભાગીદારી સતત વધી રહી છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે યોગ એ માત્ર સત્રો અને મેટ (ચટાઈ) પૂરતી મર્યાદિત પ્રેક્ટિસથી આગળ વધીને તંદુરસ્ત જીવનશૈલીને પ્રોત્સાહન આપતા વ્યાપક જન આંદોલનમાં પરિવર્તિત થયો છે.

ભારતના વૈશ્વિક નેતૃત્વ પર પ્રકાશ પાડતા મંત્રીશ્રીએ નોંધ્યું હતું કે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના વિઝનરી નેતૃત્વ હેઠળ, 2015 થી આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસની ઉજવણી 190 થી વધુ દેશો સુધી પહોંચી છે, જે વિશ્વભરના લાખો લોકોને શારીરિક સ્વાસ્થ્ય, માનસિક સંતુલન અને આંતરિક શાંતિ માટે યોગ અપનાવવા પ્રેરણા આપે છે.

“હોલ-ઓફ-ગવર્નમેન્ટ એપ્રોચ” (સમગ્ર સરકારનો અભિગમ) ના મહત્વ પર ભાર મૂકતા મંત્રીશ્રીએ IDY 2026 ની સફળતામાં સક્રિયપણે યોગદાન આપવા માટે તમામ મંત્રાલયો અને વિભાગોને આહવાન કર્યું હતું. તેમણે મુખ્ય ફોકસ વિસ્તારોની રૂપરેખા આપી જેમાં 21 June ના રોજ કોમન યોગ પ્રોટોકોલ (CYP) ના પાલનમાં મહત્તમ ભાગીદારી, શાળાઓ, કાર્યસ્થળો અને આરોગ્ય સંભાળ પ્રણાલીઓ જેવા સંસ્થાકીય માળખામાં યોગને એકીકૃત કરવા, ગ્રામીણ અને વંચિત વસ્તી, સરહદી અને અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં સર્વસમાવેશકતા સુનિશ્ચિત કરવી, પ્રસાર માટે ડિજિટલ પ્લેટફોર્મનો લાભ લેવો અને પ્રવૃત્તિઓના સમયસર અમલીકરણ અને રિપોર્ટિંગ જાળવવાનો સમાવેશ થાય છે.

મંત્રીશ્રીએ તમામ મંત્રાલયો અને અન્ય હિતધારકો પાસેથી સમયમર્યાદામાં સહકાર, સંકલન અને સક્રિય ભાગીદારી પર ભાર મૂક્યો અને કહ્યું, “ચાલો આપણે સૌ સાથે મળીને સુનિશ્ચિત કરીએ કે 12th આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ અભૂતપૂર્વ જનભાગીદારી, અસરકારક સંકલન અને વ્યાપક જાગૃતિ સાથે ઉજવવામાં આવે.”

યોગના પ્રસાર માટે ભારતની વૈશ્વિક પ્રતિબદ્ધતાને પુનરોચ્ચારતા, વિદેશ મંત્રાલય (MEA) ના સચિવ (વેસ્ટ) શ્રી સીબી જ્યોર્જે જણાવ્યું હતું કે વિદેશ મંત્રાલય વિદેશમાં તેના દૂતાવાસો, કોન્સ્યુલેટ્સ અને મિશનના નેટવર્ક દ્વારા આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ 2026 ની વિશ્વવ્યાપી ઉજવણી માટે સંપૂર્ણ ટેકો આપશે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે વિદેશમાં ભારતીય મિશન યોગના વૈશ્વિક પદચિહ્નને વધુ વિસ્તૃત કરવા માટે મોટા પાયે આઉટરીચ પ્રવૃત્તિઓ, ભાગીદારી અને સામુદાયિક જોડાણની પહેલોના સંકલનમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવશે.

ચાલુ આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રયાસો પર પ્રકાશ પાડતા તેમણે નોંધ્યું હતું કે આયુષ મંત્રાલય અને હાર્ટફુલનેસના સહયોગથી જાપાનમાં હાથ ધરવામાં આવેલ છ મહિનાની યોગાભ્યાસ પહેલ પ્રોત્સાહક ભાગીદારી અને સફળતાની સાક્ષી બની છે, જે આરોગ્ય, સુખાકારી અને આંતરિક સંતુલન માટેના સાધન તરીકે યોગની વધતી જતી વૈશ્વિક સ્વીકૃતિને પ્રતિબિંબિત કરે છે. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે આવા સતત આંતરરાષ્ટ્રીય જોડાણો IDY 2026 ને સાચા અર્થમાં વૈશ્વિક આંદોલન બનાવવામાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપશે.

સ્વાગત પ્રવચનમાં, આયુષ મંત્રાલયના સચિવ વૈદ્ય રાજેશ કોટેચાએ તમામ સહભાગીઓનું ઉષ્માભર્યું સ્વાગત કર્યું અને IDY 2026 માટેનો રોડમેપ તૈયાર કરવામાં બેઠકના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડ્યો. તેમણે યોગને ભારતની સાંસ્કૃતિક અને આધ્યાત્મિક વિરાસતના મહત્વના ઘટક તરીકે વર્ણવ્યા જે વૈશ્વિક આરોગ્ય આંદોલનમાં વિકસિત થયો છે. તેમણે યાદ કર્યું કે 2014 માં સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સામાન્ય સભાએ 21 June ને આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ તરીકે માન્યતા આપી હતી, અને નોંધ્યું હતું કે દેશો અને સમુદાયોમાં વ્યાપક ભાગીદારી દ્વારા તેના વૈશ્વિક પદચિહ્નનો સતત વિસ્તાર થયો છે. તેમણે કહ્યું, “IDY એ માત્ર એક દિવસની ઘટના નથી પરંતુ આરોગ્ય, સંતુલન અને સર્વગ્રાહી જીવનને પ્રોત્સાહન આપતું સતત વૈશ્વિક અભિયાન છે.”

S-VYASA યુનિવર્સિટીના પ્રમુખ ડૉ. એચ. આર. નાગેન્દ્રએ યોગાભ્યાસીઓના સતત વધતા વૈશ્વિક સમુદાયની નોંધ લેતા જણાવ્યું હતું કે તાજેતરના વર્ષોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસમાં ભાગીદારીમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો છે. તેમણે હાઇલાઇટ કર્યું હતું કે ગયા વર્ષે IDY માં 26 કરોડથી વધુ લોકોએ ભાગ લીધો હતો અને વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે આ વર્ષે આ સંખ્યા 30 કરોડને વટાવી જવાની અપેક્ષા છે. પુરાવા-આધારિત પ્રેક્ટિસના મહત્વ પર ભાર મૂકતા, તેમણે રેખાંકિત કર્યું કે સંશોધનના વધતા જતા જથ્થાએ યોગને એકંદર આરોગ્ય અને સુખાકારી માટે અત્યંત ફાયદાકારક સાબિત કર્યો છે, જ્યારે બિન-ચેપી રોગો (NCDs) ના નિવારણ અને વ્યવસ્થાપનમાં તેની અસરકારકતા પણ દર્શાવી છે.

મોક્ષાયતન ઇન્ટરનેશનલ યોગાશ્રમના પ્રમુખ શ્રી સ્વામી ડૉ. ભારત ભૂષણે આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ 2026 ની ઉજવણી માટે તેમના સંપૂર્ણ સમર્થનનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે IDY ની આસપાસના પ્રયાસો વિશ્વના દરેક નાગરિકની દૈનિક જીવનશૈલીમાં યોગાભ્યાસ કેળવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા જોઈએ. યોગની પરિવર્તનકારી ક્ષમતા પર પ્રકાશ પાડતા તેમણે જણાવ્યું હતું કે તે વ્યક્તિઓને તમામ પ્રકારની પ્રતિકૂળતાઓમાંથી ઉગારવાની અને તેમને તંદુરસ્ત અને વધુ સંતુલિત જીવન તરફ માર્ગદર્શન આપવાની શક્તિ ધરાવે છે.

આયુષ મંત્રાલયના જોઈન્ટ સેક્રેટરી સુશ્રી મોનાલિસા ડેશ દ્વારા IDY 2026 માટેની સૂચિત પ્રવૃત્તિઓ અને વ્યૂહરચના પર એક વ્યાપક પ્રેઝન્ટેશન રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં મુખ્ય પહેલો, થીમેટિક ફોકસ એરિયા અને આઉટરીચ પ્લાનની રૂપરેખા આપવામાં આવી હતી. પ્રેઝન્ટેશન બાદ વિગતવાર ચર્ચાઓ થઈ હતી, જેમાં સહભાગી મંત્રાલયોના પ્રતિનિધિઓ અને યોગ ગુરુઓ તેમજ યોગ સંગઠનો/સંસ્થાઓના પ્રતિનિધિઓએ દેશભરમાં અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે IDY ઉજવણીની અસર વધારવા માટે તેમના ઇનપુટ્સ, સૂચનો અને પ્રતિબદ્ધતાઓ શેર કરી હતી.

ચર્ચાઓમાં IDY 2026 માટે વ્યાપક જોડાણ અને વિઝિબિલિટી સુનિશ્ચિત કરવા માટે સંસ્થાકીય નેટવર્ક, મીડિયા પ્લેટફોર્મ અને જનભાગીદારીનો લાભ લેતા 'હોલ-ઓફ-ગવર્નમેન્ટ' એપ્રોચ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. યુવા ભાગીદારી, ડિજિટલ આઉટરીચ અને ચાલુ રાષ્ટ્રીય આરોગ્ય અને સુખાકારી પહેલ સાથે સંકલન પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું હતું.

આયુષ મંત્રાલયે પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો કે બેઠકના પરિણામો આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ 2026 સુધીના સમયગાળામાં મંત્રાલયો અને હિતધારકો વચ્ચે સંકલિત કાર્યવાહી માટે માર્ગદર્શક માળખા તરીકે કામ કરશે. સર્વસમાવેશકતા, નવીનતા અને વૈશ્વિક જોડાણ પર નવેસરથી ભાર મૂકતા, મંત્રાલયે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે IDY 2026 આરોગ્ય, સંવાદિતા અને સુખાકારી માટેના સાર્વત્રિક માર્ગ તરીકે યોગને પ્રોત્સાહન આપવામાં ભારતના નેતૃત્વને વધુ મજબૂત બનાવશે.

SM/JD