બંને દેશો વચ્ચે દ્વિપક્ષીય વેપાર અને આર્થિક સહયોગની સમીક્ષા કરવા અને તેને મજબૂત કરવા માટે ભારત-કેન્યા સંયુક્ત વેપાર સમિતિ (JTC)નું 10મું સત્ર 27 – 28 એપ્રિલ, 2026ના રોજ કેન્યાના નૈરોબીમાં યોજાયું હતું. આ બેઠકની સહ-અધ્યક્ષતા ભારત સરકારના વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલયના વાણિજ્ય વિભાગના વાણિજ્ય સચિવ શ્રી રાજેશ અગ્રવાલ અને કેન્યા પ્રજાસત્તાકના વેપાર માટેના રાજ્ય વિભાગના પ્રિન્સિપલ સેક્રેટરી સુશ્રી રેજીના અકોટા ઓમ્બમ દ્વારા કરવામાં આવી હતી.

બંને પક્ષોએ દ્વિપક્ષીય વેપારમાં સતત વૃદ્ધિની નોંધ લીધી હતી, જેમાં ભારત કેન્યાના મુખ્ય વેપારી ભાગીદારોમાંના એક તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. ભારત અને કેન્યા વચ્ચેનો કુલ વેપાર 2025–26માં 4.31 અબજ અમેરિકી ડોલર રહ્યો હતો, જે 2024–25માં 3.45 અબજ અમેરિકી ડોલરથી 24.91 ટકાનો વધારો દર્શાવે છે. ચર્ચાઓ વેપારના વૈવિધ્યકરણને વધારવા, બજારની પહોંચના મુદ્દાઓને ઉકેલવા અને એન્જિનિયરિંગ સામાન, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, કૃષિ અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં પૂરકતાનો લાભ લેવા પર કેન્દ્રિત હતી.

સમિતિએ પ્રમાણીકરણ અને અનુરૂપતા મૂલ્યાંકનમાં સહકારને પ્રોત્સાહન આપવા માટે બ્યુરો ઓફ ઇન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ્સ (BIS) અને કેન્યા બ્યુરો ઓફ સ્ટાન્ડર્ડ્સ (KEBS) વચ્ચેના સમજૂતી કરાર સહિત ચાલી રહેલી વેપાર સુવિધા પહેલની પ્રગતિની સમીક્ષા કરી હતી. કસ્ટમ્સ પ્રક્રિયાઓને સુવ્યવસ્થિત કરવા અને વ્યાપાર કરવાની સરળતા સુધારવા પર ભાર મૂકવાની સાથે, આગમન પૂર્વેની કસ્ટમ્સ માહિતીના વિનિમય માટે સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ઇનડાયરેક્ટ ટેક્સિસ એન્ડ કસ્ટમ્સ (CBIC) અને કેન્યા રેવન્યુ ઓથોરિટી (KRA) વચ્ચે પણ એક MoU પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા.

JTC બેઠકની સાથે સાથે વેપાર, રોકાણ અને ઉદ્યોગ સહયોગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કોન્ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન ઇન્ડસ્ટ્રી (CII) અને ઇન્ડિયા કેન્યા ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી વચ્ચે અન્ય એક MoU પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા.

બંને પક્ષોએ સ્થાનિક ચલણોમાં વેપાર સમાધાનને પ્રોત્સાહન આપવાની સંભાવનાને સ્વીકારી. એ નોંધવામાં આવ્યું કે કેન્યાની બેંકોએ ભારતીય બેંકો સાથે સ્પેશિયલ રૂપી વોસ્ટ્રો એકાઉન્ટ્સ (SRVA) ખોલ્યા છે, અને આ માળખાનો વધુ ઉપયોગ દ્વિપક્ષીય વ્યવહારોને સરળ બનાવી શકે છે. સ્થાનિક ચલણ સમાધાન (LCS) પદ્ધતિ અપનાવવાની શક્યતા પર પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.

ઉભરતા ક્ષેત્રોમાં ક્ષેત્રીય સહકાર પર વિચારવિમર્શ કરવામાં આવ્યો હતો. એન્જિનિયરિંગ અને મેન્યુફેક્ચરિંગમાં, ઓટોમોબાઈલ, મશીનરી અને બાંધકામ સાધનોની નિકાસ વિસ્તારવાની તકો પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો, સાથે જ ઓટોએક્સપો કેન્યા અને ધ બિગ 5 કન્સ્ટ્રક્ટ કેન્યા જેવી પ્રદર્શનોમાં ભાગીદારી અંગે પણ ચર્ચા થઈ હતી. રેલવે સહિત ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસમાં સહયોગ અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી, જેમાં ભારતે કેન્યાની સ્ટાન્ડર્ડ ગેજ રેલવે માટે ફિઝિબિલિટી સ્ટડીઝ, પ્રોજેક્ટ મેનેજમેન્ટ અને રોલિંગ સ્ટોકના સપ્લાયમાં સહકારની ઓફર કરી હતી. ભારતીય શિપયાર્ડ્સ સાથે જહાજ નિર્માણમાં સહયોગની તકો પણ શોધવામાં આવી હતી.

ફાર્માસ્યુટિકલ્સમાં, ભારતે સસ્તી જેનરિક દવાઓ અને તબીબી ઉપકરણોના સપ્લાયર તરીકેની તેની ભૂમિકા પર ભાર મૂક્યો હતો અને બિઝનેસ-ટુ-બિઝનેસ જોડાણને વધારવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. બંને પક્ષોએ સેનિટરી અને ફાયટોસેનિટરી અવરોધોને ઉકેલવા સાથે કૃષિ પેદાશોના વેપારને વધારવા અંગે પણ ચર્ચા કરી હતી.

પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જામાં, ભારતે સોલર અને વિન્ડ પ્રોજેક્ટ્સ સહિત કેન્યાની સ્વચ્છ ઊર્જા પહેલને ટેકો આપવાની તૈયારી દર્શાવી હતી. કેન્યાના પક્ષે માહિતી આપી હતી કે તેણે ઇન્ટરનેશનલ સોલર એલાયન્સ ફ્રેમવર્ક એગ્રીમેન્ટ પર હસ્તાક્ષર કરવાનો તેનો નિર્ણય જણાવી દીધો છે અને વહેલામાં વહેલી તકે તેના પર હસ્તાક્ષર કરવા આતુર છે. ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પરની ચર્ચાઓમાં UPI જેવી પેમેન્ટ સિસ્ટમ્સ, ભારત કનેક્ટ અને નાણાકીય સમાવેશને વધારવા માટે ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ પરના સહયોગને આવરી લેવામાં આવ્યો હતો.

ક્ષમતા નિર્માણને સહકારના મહત્વના ક્ષેત્ર તરીકે ઓળખવામાં આવ્યું હતું. ભારતે ખાણકામ, પૃથ્વી વિજ્ઞાન, આરોગ્યસંભાળ અને શિક્ષણ સહિતના ક્ષેત્રોમાં ઇન્ડિયન ટેકનિકલ એન્ડ ઇકોનોમિક કોઓપરેશન (ITEC) કાર્યક્રમ જેવી પહેલ હેઠળ તાલીમ કાર્યક્રમોની ઓફર કરી હતી. ઉચ્ચ શિક્ષણ, ડિજિટલ લર્નિંગ પ્લેટફોર્મ અને કૌશલ્ય વિકાસમાં સહયોગની સાથે સાથે "સ્ટડી ઇન ઇન્ડિયા" કાર્યક્રમ હેઠળ વિદ્યાર્થીઓની ગતિશીલતાને પ્રોત્સાહન આપવા અંગે પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.

બંને પક્ષોએ વૈવિધ્યસભર, સંતુલિત અને ભવિષ્યલક્ષી આર્થિક ભાગીદારી પ્રત્યેની તેમની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો અને વેપારને સરળ બનાવવા, પેન્ડિંગ મુદ્દાઓને ઉકેલવા અને બિઝનેસ-ટુ-બિઝનેસ જોડાણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સંસ્થાકીય મિકેનિઝમ્સને મજબૂત કરવા સંમત થયા હતા.

JTCની સાથે સાથે, કોન્ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન ઇન્ડસ્ટ્રી (CII) અને કેન્યા નેશનલ ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી (KNCCI)ના પ્રતિનિધિઓ સહિત અગ્રણી ભારતીય અને કેન્યાના વ્યવસાયોની સહભાગિતા સાથે ભારત-કેન્યા સંયુક્ત બિઝનેસ ફોરમ યોજાયું હતું. ભારત સરકારના વાણિજ્ય સચિવ શ્રી રાજેશ અગ્રવાલ અને કેન્યા રિપબ્લિકના વેપાર માટેના પ્રિન્સિપલ સેક્રેટરી સુશ્રી રેજીના અકોટા ઓમ્બમ દ્વારા મુખ્ય પ્રવચન આપવામાં આવ્યું હતું અને તેમની સાથે KNCCના ચેરમેન અને ઈન્વેસ્ટ કેન્યાના ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર જોડાયા હતા. આ ફોરમે ઉદ્યોગના અગ્રણીઓને મેન્યુફેક્ચરિંગ, કૃષિ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ડિજિટલ ટેકનોલોજી અને સેવાઓ જેવા ક્ષેત્રોમાં વેપાર અને રોકાણના જોડાણોના વિસ્તરણ પર જોડાવા માટે એક પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડ્યું હતું.

વધારામાં, બેઠકની સાથે સાથે, ઇન્ડિયા-કેન્યા ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ દ્વારા ભારત સરકારના વાણિજ્ય વિભાગના વાણિજ્ય સચિવ શ્રી રાજેશ અગ્રવાલની અધ્યક્ષતામાં સ્થાનિક ભારતીય બિઝનેસ સમુદાય સાથે વાતચીતનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ વાતચીતમાં સ્થાનિક ભારતીય બિઝનેસ સમુદાય અને સાથે આવેલા CII બિઝનેસ પ્રતિનિધિમંડળે હાજરી આપી હતી અને કેન્યામાં વ્યવસાય કરવા સંબંધિત તકો અને અનુભવો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું હતું.

SM/BS/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com