સરકારે 17 એપ્રિલ 2026 ના રોજની સૂચના દ્વારા એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) (રેગ્યુલેશન ઓફ માર્કેટિંગ) ઓર્ડર, 2001 (ATF કંટ્રોલ ઓર્ડર) માં સુધારાની જાણકારી આપી છે. સસ્ટેનેબલ એવિએશન ફ્યુઅલ (SAF) સાથે મિશ્રિત એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલને ATF કંટ્રોલ ઓર્ડરના દાયરામાં લાવવા માટે વહીવટી માપદંડ તરીકે આ સુધારો બહાર પાડવામાં આવ્યો છે.

SAF માં ખાસ પ્રક્રિયા કરાયેલા એવિએશન ગ્રેડ હાઇડ્રોકાર્બનનો સમાવેશ થાય છે, જે રાસાયણિક રીતે ATF સમાન છે અને એરક્રાફ્ટ એન્જિન સાથે સંપૂર્ણપણે સુસંગત છે. SAF એવિએશન ફ્યુઅલની મૂળભૂત પ્રકૃતિ, સલામતી અથવા કામગીરીમાં ફેરફાર કરતું નથી. એવિએશન ઉપયોગ માટે SAF ના સમાવેશ માટે ASTM ઇન્ટરનેશનલ મુજબ એવિએશન એન્જિનો માટે ઇન્ટરનેશનલ સિવિલ એવિએશન ઓર્ગેનાઇઝેશન (ICAO) દ્વારા માન્ય કડક પરીક્ષણ પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવે છે અને આવી વ્યાપક પ્રક્રિયા પછી જ SAF ને એવિએશનમાં ઉપયોગ માટે સ્વીકારવામાં આવે છે.

ICAO દ્વારા માન્યતા મુજબ, SAF એ પાક, બાયોજેનિક અવશેષો અને કચરા જેવી વૈકલ્પિક સામગ્રીમાંથી મેળવેલ પુનઃપ્રાપ્ય બળતણ છે, જે ગ્રીનહાઉસ ગેસ (GHG) ઉત્સર્જનમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો પ્રદાન કરે છે. ICAO આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સમાંથી ઉત્સર્જનને નિયંત્રિત કરવા માટે CORSIA (Carbon Offsetting and Reduction Scheme for International Aviation) અમલમાં મૂકી રહ્યું છે. CORSIA નો ફરજિયાત તબક્કો 2027 થી શરૂ થાય છે, જેમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સ માટે બેઝલાઇન સ્તરથી ઉપરના ઉત્સર્જનને સરભર (offset) કરવાની જરૂર પડે છે. SAF નો ઉપયોગ આ ઓફસેટિંગ જરૂરિયાતોને ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે. આ વૈશ્વિક જરૂરિયાતને ઓળખીને, સરકારે આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સ માટે ATF માં SAF ના સૂચક સંમિશ્રણ લક્ષ્યાંકો પહેલાથી જ જાહેર કર્યા છે જે 2027 માં 1%, 2028 માં 2% અને 2030 માં 5% છે.

અગાઉ, ATF ને માત્ર BIS વિશિષ્ટતાઓને પૂર્ણ કરતા પેટ્રોલિયમ આધારિત બળતણ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવ્યું હતું. આ સુધારો પેટ્રોલિયમ રિફાઇનરીઓમાં IS 1571 મુજબ ATF ની સાથે સહ-પ્રક્રિયા કરાયેલ SAF અને IS 1571 ને પૂર્ણ કરતા ATF સાથે મિશ્રિત IS 17081 ને અનુરૂપ SAF નો સમાવેશ કરવા માટે આ વ્યાખ્યાને વિસ્તૃત કરે છે. ભારતને SAF ની વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન સાથે સુસંગત રાખવા માટે આ સુધારો આવશ્યક છે.

CORSIA હેઠળ જરૂરી SAF એ માત્ર હાલની BISની કડક વિશિષ્ટતાઓ (જે આંતરરાષ્ટ્રીય વિશિષ્ટતાઓને અનુરૂપ છે) મુજબ ગુણવત્તાના કડક ધોરણોને પૂર્ણ કરવાની જરૂર નથી, પરંતુ CORSIA-પાત્ર બળતણ (CEF) તરીકે લાયક ઠરવા માટે CORSIA ટકાઉપણું માપદંડોને પણ પૂર્ણ કરવા આવશ્યક છે. તેથી ATF કંટ્રોલ ઓર્ડરમાં સુધારો એ આ લક્ષ્યોને કાર્યરત કરવા માટેની એક સક્ષમ જોગવાઈ છે.

વૈશ્વિક સ્તરે, અન્ય દેશો દ્વારા પણ સમાન પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે. યુરોપિયન યુનિયન અને યુનાઇટેડ કિંગડમે SAF બ્લેન્ડિંગ મેન્ડેટ (મિશ્રણ આદેશો) રજૂ કર્યા છે. EU માં, SAF મિશ્રણનો આદેશ 2025 માં 2%, 2030 માં 6% અને 2050 સુધીમાં 70% સુધીનો છે. UK માં, આ આદેશ 2025 માં  2%, 2030 માં 10% અને 2040માં 22% છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઉત્પાદન પ્રોત્સાહનો દ્વારા SAF ને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યું છે. જાપાન પાસે પણ 2030 સુધીમાં 10% SAF નો આદેશ છે. સિંગાપોરમાં, આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સ માટે 2026 થી 1% SAF વાપરવું જરૂરી રહેશે અને આ લક્ષ્યાંક 2030 સુધીમાં 3 – 5% સુધી જાય છે.

ભારત કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડવા, SAF જેવા ટકાઉ ઇંધણને પ્રોત્સાહન આપવા, સ્થાનિક ઉત્પાદન ક્ષમતાઓને મજબૂત કરવા અને ઉભરતા વૈશ્વિક ક્લીન એનર્જી ઇકોસિસ્ટમમાં દેશને મુખ્ય ખેલાડી તરીકે સ્થાપિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને ગ્રીન ફ્યુઅલ ટ્રાન્ઝિશન માટે પ્રતિબદ્ધ છે.

SM/IJ/JD