અનેક આર્થિક ગુનાહિત કેસોમાં વોન્ટેડ અને GST રિફંડ કૌભાંડના માસ્ટરમાઇન્ડ શ્રી કપિલ ચુગની DGGI, AZU, અમદાવાદ દ્વારા 19 એપ્રિલ 2026ના રોજ દુબઈથી પરત ફરતી વખતે IGI એરપોર્ટ પરથી ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

શ્રી કપિલ ચુગ તપાસથી બચી રહ્યા હતા અને DGGI, AZU, અમદાવાદ દ્વારા જારી કરાયેલા અનેક સમન્સ (કુલ 22) નો જવાબ આપ્યો ન હતો અને ક્યારેય તપાસમાં જોડાયા ન હતા. તેઓ વિવિધ અધિકારક્ષેત્રોમાં આશરે ₹1,825 કરોડનું GST રિફંડ કૌભાંડ આચરીને દુબઈ ભાગી ગયા હતા.

આ કેસમાં હાથ ધરવામાં આવેલી તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે શ્રી કપિલ ચુગે તેમના સાથી શ્રી વિપિન શર્મા સાથે મળીને ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) નો છેતરપિંડીથી લાભ મેળવવા અને ત્યારબાદ ઝીરો-રેટેડ સપ્લાયના નામે રિફંડ દાવાઓ દ્વારા તેને રોકડમાં ફેરવવા માટે એક સુવ્યવસ્થિત વ્યવસ્થા બનાવી હતી અને ચલાવી હતી. શ્રી કપિલ ચુગ મુખ્ય માસ્ટરમાઇન્ડ અને રીઢા આર્થિક ગુનેગાર તરીકે ઉભરી આવ્યા છે જેમણે ડમી કંપનીઓ, કર્મચારીઓ અને નજીકના સાથીદારો દ્વારા સમગ્ર નેટવર્ક પર નિયંત્રણ રાખ્યું હતું. ઉછીના લીધેલા KYC દસ્તાવેજોનો ઉપયોગ કરીને સંસ્થાઓ બનાવવામાં આવી હતી અને જાહેર કરાયેલા પરિસરમાં તે બિન-કાર્યરત અથવા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, માનવબળ અને વાસ્તવિક વ્યવસાયિક પ્રવૃત્તિનો અભાવ ધરાવતી હોવાનું જાણવા મળ્યું હતું. ડમી માલિકો/ડાયરેક્ટરો માત્ર નામ પૂરતા હતા અને તેમને નિશ્ચિત માસિક રોકડ ચુકવણી કરવામાં આવતી હતી. GST નોંધણી, ઇન્વૉઇસ જનરેશન, બેન્કિંગ કામગીરી, રિટર્ન ફાઇલિંગ અને રિફંડ દાવા સબમિટ કરવા સહિતની તમામ ઓપરેશનલ પ્રવૃત્તિઓ માસ્ટરમાઇન્ડ દ્વારા કેન્દ્રિય રીતે સંભાળવામાં આવતી હતી.

માસ્ટરમાઇન્ડ્સે માલની વાસ્તવિક પ્રાપ્તિ વિના નકલી ખરીદી ઇન્વૉઇસ ગોઠવીને છેતરપિંડીયુક્ત ITC જનરેટ કરી હતી. નોંધપાત્ર ITC બનાવવા માટે ઇન્વૉઇસમાં ઉચ્ચ મૂલ્યની તમાકુ ઉત્પાદનો દર્શાવવામાં આવી હતી. આ ઇન્વૉઇસને વ્યવહારોની લેયર્ડ સાંકળ બનાવીને બહુવિધ મધ્યસ્થી પેઢીઓ દ્વારા ફેરવવામાં આવ્યા હતા. આ રીતે જનરેટ થયેલી ITC પેપર ટ્રાન્ઝેક્શન દ્વારા એક એન્ટિટીમાંથી બીજી એન્ટિટીમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવી હતી, જેનાથી ટ્રેડિંગ પ્રવૃત્તિનો કૃત્રિમ ટ્રેઇલ બનાવવામાં આવ્યો હતો. આ લેયરિંગને કારણે માસ્ટરમાઇન્ડ્સ GST ચેઇનમાં અયોગ્ય ITC દાખલ કરવામાં સક્ષમ બન્યા હતા અને ત્યારબાદ પસંદગીની સંસ્થાઓમાં તેનું સંચય (accumulation) કર્યું હતું જેમને નિકાસકારો તરીકે રજૂ કરવામાં આવી હતી, ખાસ કરીને કંડલા સ્પેશિયલ ઇકોનોમિક ઝોન (KASEZ) માંથી.

ઉપરોક્ત પેપર વ્યવહારોની સમાંતર, ઓછા મૂલ્યની તમાકુ, હલકી ગુણવત્તાવાળા ધૂમ્રપાન મિશ્રણો અને અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનો સ્થાનિક રીતે નજીવી કિંમતે ખરીદવામાં આવ્યા હતા, જે ઘણીવાર ઇન્વૉઇસ વગર હતા. આ માલસામાનને ત્યારબાદ કીમામ/જર્દા જેવી ઉચ્ચ મૂલ્યની પ્રોડક્ટ્સ તરીકે ખોટી રીતે જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા અને કૃત્રિમ રીતે વધારેલા (inflated) મૂલ્યો પર નિકાસ કરવામાં આવ્યા હતા. આવું રૂપાંતર કરવા માટે કોઈ મેન્યુફેક્ચરિંગ સુવિધા કે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અસ્તિત્વમાં નહોતું. GST રિટર્નમાં જાહેર કરાયેલ વધેલું ટર્નઓવર મુખ્યત્વે નકલી બિલિંગને કારણે હતું, જેનાથી છેતરપિંડીયુક્ત ITC સંચય અને રિફંડ દાવાઓ સક્ષમ બન્યા હતા. ત્યારબાદ માસ્ટરમાઇન્ડ્સે ટેક્સની ચુકવણી કર્યા વિના લેટર ઓફ અન્ડરટેકિંગ (LUT) હેઠળ ઝીરો-રેટેડ સપ્લાય દર્શાવ્યા હતા અને સંચિત ITC ના રિફંડનો દાવો કર્યો હતો. તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે નિકાસ મોટે ભાગે કાલ્પનિક અથવા અતિશયોક્તિભરી હતી. શંકાસ્પદ અથવા પુનરાવર્તિત વાહન નંબરોનો ઉપયોગ કરીને ઇ-વે બિલ જનરેટ કરવામાં આવ્યા હતા અને પેપર વ્યવહારોને ટેકો આપવા માટે પરિવહન દસ્તાવેજો બનાવટી બનાવવામાં આવ્યા હતા.

નાણાકીય ટ્રેઇલ વિશ્લેષણમાં મોટા મૂલ્યના વ્યવહારો હોવા છતાં નજીવી અથવા સર્કુલર ફંડ હિલચાલ બહાર આવી છે. પ્રાપ્ત થયેલી ચુકવણીઓ સંબંધિત સંસ્થાઓ દ્વારા મોકલવામાં આવી હતી અથવા તે પછી તરત જ રોકડમાં ઉપાડી લેવામાં આવી હતી. વાસ્તવિક સપ્લાયર પેમેન્ટ અથવા લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ જેવી કોઈ સંબંધિત વ્યાપારી પેટર્ન નહોતી. બહુવિધ પેઢીઓ સમાન સંપર્ક નંબરો, IP એડ્રેસ અને એકાઉન્ટિંગ પર્સનલ ધરાવતી હતી, જે માસ્ટરમાઇન્ડ્સ દ્વારા કેન્દ્રિય નિયંત્રણનો પુરાવો આપે છે.

શ્રી કપિલ ચુગે યસ બેંકમાંથી આશરે ₹11 કરોડ હડપ કરવા માટે તેમના નિકાસ વ્યવસાયના ટર્નઓવરને પણ ખોટી રીતે રજૂ કર્યું હતું અને વધારીને બતાવ્યું હતું. બનાવટી દસ્તાવેજો દ્વારા છેતરપિંડીથી ક્રેડિટ સુવિધાઓ મેળવવાના અન્ય એક કેસમાં CBI દ્વારા તેમની સામે ચાર્જશીટ પણ દાખલ કરવામાં આવી છે. વધુમાં, SEBI એ 30.03.2026 ના આદેશ દ્વારા મેસર્સ એલિટકોન (M/s Elitecon) ના MD શ્રી વિપિન શર્મા સામે GST ફ્રોડ સાથે લિંક્ડ બોગસ બિલિંગ દ્વારા જનરેટ કરાયેલ નકલી ટર્નઓવર દ્વારા કંપનીનું વેલ્યુએશન વધારવા બદલ કાર્યવાહી કરી છે.

SM/IJ/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2253931) મુલાકાતી સંખ્યા : 22