પર્યાવરણીય સ્થિરતા તરફના એક નોંધપાત્ર પગલામાં, કાંકરિયા કોચિંગ ડેપો એક ‘વોટર ન્યુટ્રલ’ રેલવે ડેપો તરીકે ઉભરી આવ્યો છે, જે દર્શાવે છે કે કેવી રીતે નવીન પદ્ધતિઓ પરંપરાગત રેલવે કામગીરીને ઇકો-ફ્રેન્ડલી મોડલ્સમાં પરિવર્તિત કરી શકે છે. આ પહેલ જળ સંરક્ષણમાં એક મોટી સફળતા દર્શાવે છે, જેમાં ડેપો દરરોજ અદ્યતન ટ્રીટમેન્ટ અને પુનઃઉપયોગ પ્રણાલી દ્વારા આશરે 1.60 લાખ લિટર પાણી બચાવે છે - જે 300 થી વધુ ઘરગથ્થુ ટાંકીઓ સમાન છે.

આ પરિવર્તનના હાર્દમાં ફાયટોરેમીડિયેશન પર આધારિત આધુનિક વેસ્ટવોટર ટ્રીટમેન્ટ સિસ્ટમ છે, જે એક કુદરતી પ્રક્રિયા છે જ્યાં પાણીને શુદ્ધ કરવા માટે છોડનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ડેપોએ કોચ વોશિંગ અને મેન્ટેનન્સ જેવી નિયમિત પ્રવૃત્તિઓમાંથી ઉત્પન્ન થતા ગંદા પાણીની સારવાર માટે આ ઇકો-ફ્રેન્ડલી ટેકનોલોજીનો સફળતાપૂર્વક અમલ કર્યો છે. પાણીને છોડી દેવાને બદલે, તેને સાફ કરીને ફરીથી ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે, જે શુદ્ધ પાણીના સ્ત્રોતો પરની નિર્ભરતામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરે છે.

આ સિસ્ટમ વૈજ્ઞાનિક રીતે તૈયાર કરાયેલ મલ્ટી-સ્ટેજ પ્રક્રિયાને અનુસરે છે, જે અસરકારક શુદ્ધિકરણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે કુદરતી અને તકનીકી પદ્ધતિઓનું સંયોજન કરે છે. વેટલેન્ડ-આધારિત ટ્રીટમેન્ટનો ઉપયોગ કરીને, છોડ અશુદ્ધિઓને શોષી લેવામાં અને પાણીની ગુણવત્તા સુધારવામાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવે છે. અંતિમ તબક્કામાં, ટ્રીટ કરેલા પાણીને કાર્બન અને રેતીના ગાળણ (ફિલ્ટરેશન) ની સાથે UV ડિસઇન્ફેક્શનમાંથી પસાર કરવામાં આવે છે, જે તેને કાર્યકારી પ્રવૃત્તિઓમાં પુનઃઉપયોગ માટે સુરક્ષિત બનાવે છે.

આ પહેલ માત્ર પર્યાવરણ સંરક્ષણને ટેકો આપતી નથી પરંતુ પાણીના વપરાશના ખર્ચમાં ઘટાડો કરીને આર્થિક લાભો પણ આપે છે. આ પ્રોજેક્ટ પર્યાવરણીય સત્તાધિકારીઓ દ્વારા નિર્ધારિત ધોરણો સાથે સુસંગત છે, જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે સ્થિરતા અને પાલન (compliance) સાથે સાથે ચાલે.

દૈનિક બચત વાર્ષિક આશરે 5.84 કરોડ લિટર પાણીના સંરક્ષણમાં અનુવાદિત થવા સાથે, કાંકરિયા કોચિંગ ડેપો ભારતીય રેલવેમાં કાર્યક્ષમ જળ વ્યવસ્થાપન માટે એક મોડેલ તરીકે ઉભરી આવ્યો છે. આવી નવીન અને ટકાઉ પદ્ધતિઓ અપનાવીને, તે એક મજબૂત ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે કે કેવી રીતે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર કાર્યકારી કાર્યક્ષમતા જાળવી રાખીને પર્યાવરણીય જવાબદારીની માંગને પહોંચી વળવા માટે વિકસિત થઈ શકે છે.

કાંકરિયા કોચિંગ ડેપોનું વોટર ન્યુટ્રલ સુવિધામાં પરિવર્તન હરિયાળી રેલવે કામગીરી તરફના વ્યાપક પરિવર્તનને પ્રતિબિંબિત કરે છે, જે ટકાઉ વિકાસ અને સંસાધન સંરક્ષણ પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતાને મજબૂત બનાવે છે.

SM/IJ/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2253090) મુલાકાતી સંખ્યા : 34