ભારતના ઉપરાષ્ટ્રપતિ શ્રી સી. પી. રાધાકૃષ્ણને આજે નવી દિલ્હીમાં IIPAના 72મા સ્થાપના દિવસની ઉજવણીમાં મુખ્ય અતિથિ તરીકે હાજરી આપી હતી. આ પ્રસંગે, તેમણે “સુશાસન માટે AI” (AI for Good Governance) વિષય પર 5મું ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ વાર્ષિક મેમોરિયલ વ્યાખ્યાન આપ્યું હતું.

ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદને ભાવભીની શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરતા, તેમણે નૈતિક અંતરાત્મા અને માન્યતાઓ પ્રત્યે ડૉ. પ્રસાદના અડગ પાલન પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો, તે સમયના અગ્રણી નેતાઓના વિરોધ છતાં તેમની સોમનાથ મંદિરની મુલાકાતને યાદ કરી હતી. ઉપરાષ્ટ્રપતિએ નોંધ્યું હતું કે ડૉ. પ્રસાદ તેમની સાદગી, અખંડિતતા અને જાહેર ફરજ પ્રત્યેના સમર્પણ માટે યાદ કરવામાં આવે છે, તેમણે ઉમેર્યું કે તેમનું જીવન એ સિદ્ધાંતને રેખાંકિત કરે છે કે સાચું શાસન સેવા માટે છે, સત્તા માટે નહીં. તેમણે આ વ્યાખ્યાન શ્રેણીને બંધારણ સભાના અધ્યક્ષ અને ભારતના પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિને યોગ્ય શ્રદ્ધાંજલિ તરીકે ગણાવી હતી.

વિશ્વ માનવ ઇતિહાસના સૌથી રોમાંચક તબક્કાઓમાંથી એકનું સાક્ષી બની રહ્યું હોવાનું જણાવતા, ઉપરાષ્ટ્રપતિએ અવલોકન કર્યું કે આપણે AI ના યુગમાં જીવી રહ્યા છીએ, જ્યાં મશીનો શીખી શકે છે અને સિસ્ટમ વિચારી શકે છે. તેમણે કહ્યું કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ શાસનને નવેસરથી વ્યાખ્યાયિત કરી રહી છે, જે સરકારોને એક નવી મહાશક્તિ આપી રહી છે - નાગરિકોને પહેલા કરતા વધુ સારી રીતે સમજવાની, પ્રતિસાદ આપવાની અને સેવા કરવાની ક્ષમતા. શાસન માત્ર નિયમો અને પ્રણાલીઓ વિશે નથી એ બાબત પર ભાર મૂકતા તેમણે કહ્યું કે તેનો સાચો ઉદ્દેશ્ય લોકોને સશક્ત બનાવવામાં અને કોઈ પાછળ રહી ન જાય તે સુનિશ્ચિત કરવામાં રહેલો છે, અને આ ધ્યેય હાંસલ કરવામાં AI ની નિર્ણાયક ભૂમિકા છે.

2047 સુધીમાં વિકસિત ભારત તરફની સફરમાં AI ને એક મુખ્ય સક્ષમ પરિબળ ગણાવતા, ઉપરાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે તે શાસનને ઝડપી, સ્માર્ટ અને વધુ પારદર્શક બનાવી રહ્યું છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે AI કતારમાં ઉભેલી છેલ્લી વ્યક્તિ સુધી સેવાઓની ચોક્કસ અને ગૌરવપૂર્ણ પહોંચ સક્ષમ બનાવી રહ્યું છે, જે લક્ષિત કલ્યાણ વિતરણ સુનિશ્ચિત કરીને અને ગેરરીતિઓ ઘટાડીને સબકા સાથ, સબકા વિકાસના વિઝનને મજબૂત બનાવે છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે AI નીતિ અને લોકો વચ્ચે સેતુ તરીકે કામ કરશે, જે ડેટા-આધારિત નિર્ણય લેવાને સક્ષમ બનાવશે, જાહેર સેવા વિતરણમાં સુધારો કરશે અને નાગરિકો અને સંસ્થાઓ વચ્ચે વિશ્વાસ વધારશે.

આ ક્ષેત્રમાં ભારતની પ્રગતિ પર પ્રકાશ પાડતા, ઉપરાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં દેશ સર્વસમાવેશક શાસન માટે AI નો લાભ લેવામાં મોખરે છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે AI-સંચાલિત પ્લેટફોર્મ ભારત જેવા વૈવિધ્યસભર દેશમાં ભાષાના અવરોધોને દૂર કરી રહ્યા છે. તેમણે એ હકીકત પર ગર્વ વ્યક્ત કર્યો હતો કે સંસદીય પત્રો હવે AI ઇન્ટરફેસ દ્વારા બહુવિધ ભારતીય ભાષાઓમાં ઉપલબ્ધ છે. તેમણે સર્વસમાવેશક શાસન અને ભાષાકીય સશક્તિકરણ તરફના એક મહત્વપૂર્ણ પગલાં તરીકે ભારતનું રાષ્ટ્રીય AI-સંચાલિત ભાષા પ્લેટફોર્મ, 'ભાષિણી' (BHASHINI) ને પણ રેખાંકિત કર્યું હતું.

ઉપરાષ્ટ્રપતિએ વિવિધ ક્ષેત્રોમાં AI ના ઉપયોગ વિશે વધુ વિગતો આપી હતી. આરોગ્યસંભાળમાં, તેમણે નોંધ્યું કે AI-આસિસ્ટેડ ટીબી સ્ક્રીનિંગ, AI-સક્ષમ પોર્ટેબલ એક્સ-રે ઉપકરણો અને ઈ-સંજીવની (eSanjeevani) જેવા ટેલીમેડિસિન પ્લેટફોર્મ દ્વારા AI પરિવર્તનકારી ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે, જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે અંતર હવે આરોગ્યસંભાળની પહોંચમાં અવરોધ નથી. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે કૃષિ, MSMEs, સાયબર સુરક્ષા, ન્યાયતંત્ર અને વહીવટી પ્રણાલીઓમાં સમાન પરિવર્તનકારી અસરો જોવા મળી રહી છે, તેમણે ભાર મૂક્યો હતો કે જેમ શાસન દરેક ક્ષેત્રને સ્પર્શે છે, તેમ AI પણ હવે દરેક ક્ષેત્રને પ્રભાવિત કરી રહ્યું છે.

ઉપરાષ્ટ્રપતિએ નોંધ્યું હતું કે દેશ વૈશ્વિક AI વાઇબ્રેન્સી રેન્કિંગમાં ઉચ્ચ સ્થાન સહિત વૈશ્વિક સ્તરે ટોચના રાષ્ટ્રોમાં સામેલ છે. તેમણે 'ઈન્ડિયા AI મિશન' અને 'અનુસંધાન નેશનલ રિસર્ચ ફાઉન્ડેશન' જેવી સરકારની મુખ્ય પહેલો પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો, જેનો ઉદ્દેશ્ય દેશની ટેકનોલોજીકલ ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત બનાવવાનો છે. તેમણે દિલ્હીમાં તાજેતરમાં યોજાયેલી AI ઇમ્પેક્ટ સમિટનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જ્યાં AIમાં ભારતના નેતૃત્વને વ્યાપકપણે સ્વીકારવામાં આવ્યું હતું, અને શેર કર્યું હતું કે વૈશ્વિક ઉદ્યોગના નેતાઓએ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સમાં ભારતની વિશાળ ક્ષમતામાં મજબૂત વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો છે.

યુવાનો અને વ્યાવસાયિકોને પ્રોત્સાહિત કરતા, ઉપરાષ્ટ્રપતિએ તેમને AI અને ઉભરતી ટેકનોલોજી અપનાવવા વિનંતી કરી. કોમ્પ્યુટરની શરૂઆતમાં પ્રવર્તતી આશંકાઓ સાથે સામ્યતા દર્શાવતા, તેમણે નોંધ્યું કે ટેકનોલોજી આખરે નવી તકો ઉભી કરે છે અને લોકોને સશક્ત બનાવે છે. તેમણે AI-સજ્જ કાર્યબળ બનાવવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો અને સ્કિલ ઇન્ડિયા ડિજિટલ હબ, રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ અને યુવા AI (Yuva AI) જેવી પહેલો પર પ્રકાશ પાડ્યો, જે મજબૂત અને ભવિષ્ય માટે તૈયાર ઇકોસિસ્ટમમાં યોગદાન આપી રહી છે.

AI ના નૈતિક પાસાને સંબોધતા, ઉપરાષ્ટ્રપતિએ ચેતવણી આપી હતી કે દરેક મહાન ટેકનોલોજીકલ શક્તિ જવાબદારી દ્વારા માર્ગદર્શિત હોવી જોઈએ. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે AI હંમેશા નિષ્પક્ષતા, જવાબદારી અને નૈતિકતાના સિદ્ધાંતો દ્વારા માર્ગદર્શિત હોવું જોઈએ જેથી તે માનવતાને હકારાત્મક રીતે સેવા આપે તે સુનિશ્ચિત કરી શકાય.

તેમના સમાપન વ્યાખ્યાનમાં, ઉપરાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું હતું કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ એ માત્ર ટેકનોલોજીકલ ક્રાંતિ નથી પરંતુ માનવીય ક્રાંતિ છે. તેમણે તમામ હિતધારકોને સુશાસન માટે AIનો ઉપયોગ કરવા અને ન્યાયી, સર્વસમાવેશક અને કરુણાસભર સમાજનું નિર્માણ કરવા આહ્વાન કર્યું હતું. તેમણે દરેકને જ્ઞાન, જવાબદારી અને ઉજ્જવળ ભવિષ્યના વિઝન સાથે આ પરિવર્તનનું નેતૃત્વ કરવા અનુરોધ કર્યો હતો.

આ પ્રસંગે કેન્દ્રીય મંત્રી અને IIPA કાર્યકારી પરિષદના અધ્યક્ષ ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહ, IIPAના ડાયરેક્ટર જનરલ ડૉ. સુરેન્દ્ર કુમાર બાગડે, મહાનુભાવો, ફેકલ્ટી સભ્યો અને સહભાગીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

SM/BS/GP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com