ભારત સરકારના રસાયણ અને ખાતર મંત્રાલયના ફાર્માસ્યુટિકલ્સ વિભાગ (DoP) ની મુખ્ય ઇવેન્ટ, ઇન્ડિયા ફાર્મા 2026 ની 9મી આવૃત્તિ આજે નવી દિલ્હીમાં શરૂ થઈ. ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન ચેમ્બર્સ ઓફ કોમર્સ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી (FICCI) અને ઇન્ડિયન ફાર્માસ્યુટિકલ એલાયન્સ (IPA) ના સહયોગથી આયોજિત આ બે દિવસીય કોન્ફરન્સ (13-14 એપ્રિલ) નવીનતા, આત્મનિર્ભરતા અને વૈશ્વિક નેતૃત્વ પર વિશેષ ભાર સાથે વૈશ્વિક ફાર્માસ્યુટિકલ અને હેલ્થકેર ઇકોસિસ્ટમના મુખ્ય હિસ્સેદારોને એકસાથે લાવશે.

ઉદ્ઘાટન સત્રને વર્ચ્યુઅલી સંબોધતા કેન્દ્રીય આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ તથા રસાયણ અને ખાતર મંત્રી શ્રી જે.પી. નડ્ડાએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આ પ્લેટફોર્મ ભારતની ફાર્માસ્યુટિકલ ક્ષેત્રની શક્તિ અને વધતી જતી વૈશ્વિક સુસંગતતા બંનેને પ્રતિબિંબિત કરે છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે ભારત લાંબા સમયથી સસ્તી જેનરિક દવાઓમાં તેના નેતૃત્વને કારણે "વિશ્વની ફાર્મસી" તરીકે ઓળખાય છે, પરંતુ હવે વૈશ્વિક લેન્ડસ્કેપ ઝડપથી બાયોલોજિક્સ, બાયોસિમિલર્સ અને સ્પેશિયાલિટી દવાઓ તરફ બદલાઈ રહ્યો છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, “આ બદલાતા વાતાવરણમાં, ભારત માત્ર અનુકૂલન સાધવા માટે જ નહીં પરંતુ વૈશ્વિક નેતા તરીકે ઉભરી આવવા માટે પણ સુસજ્જ છે.” નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપવા અને સંશોધન ક્ષમતાઓને મજબૂત કરવા માટે સરકારની પ્રતિબદ્ધતાને પુનરોચ્ચાર કરતા તેમણે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં બાયોફાર્માસ્યુટિકલ નવીનતામાં ક્ષમતાઓને આગળ વધારવા માટે તાજેતરમાં ₹10,000 કરોડના ખર્ચ સાથે શરૂ કરાયેલી બાયોફાર્મા શક્તિ પહેલ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

તેમણે ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને મેડિકલ ટેક્નોલોજીમાં સંશોધનને પ્રોત્સાહન આપવા માટેની PRIP યોજના જેવી પૂરક પહેલો પર વધુ ભાર મૂક્યો હતો, જે ઉદ્યોગ-શૈક્ષણિક સહયોગને ગાઢ બનાવવા અને નવીન સારવારના વિકાસને વેગ આપવા માંગે છે. સ્થાનિક ઉત્પાદનને મજબૂત બનાવવું એ મુખ્ય અગ્રતા બની રહી છે, જેને પ્રોડક્શન લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ (PLI) યોજનાઓ અને આત્મનિર્ભરતા અને અનુકૂળ સપ્લાય ચેઇન્સ વધારવા માટે બલ્ક ડ્રગ પાર્કના વિકાસ દ્વારા ટેકો મળે છે. તેમણે પ્રધાનમંત્રી ભારતીય જનઔષધિ પરિયોજના જેવી પહેલો દ્વારા પોસાય તેવી હેલ્થકેર માટે સરકારની પ્રતિબદ્ધતા પણ દોહરાવી હતી, જે દેશભરમાં વ્યાજબી કિંમતે ગુણવત્તાયુક્ત દવાઓની પહોંચ વિસ્તારવાનું ચાલુ રાખે છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે ઇન્ડિયા ફાર્મા 2026 સંવાદ, ભાગીદારી અને આ ક્ષેત્ર માટે ભાવિ રોડમેપ તૈયાર કરવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડે છે.

આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ તથા રસાયણ અને ખાતર રાજ્ય મંત્રી શ્રીમતી અનુપ્રિયા પટેલે હાઈલાઈટ કર્યું હતું કે ભારત વૈશ્વિક જેનરિક લીડર હોવાથી ઉભરતા બાયોફાર્મા ઇનોવેશન હબ બનવા તરફ એક નોંધપાત્ર સંક્રમણમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે ભારત હાલમાં વૈશ્વિક જેનરિક દવાઓમાં લગભગ 20% યોગદાન આપે છે અને વૈશ્વિક રસીની માંગના લગભગ 70% પૂરી કરે છે, જે દેશની મજબૂત ઉત્પાદન ક્ષમતાઓને રેખાંકિત કરે છે.

ભવિષ્યની તકો પર ભાર મૂકતા તેમણે જણાવ્યું હતું કે બાયોલોજિક્સ અને બાયોસિમિલર્સની વૈશ્વિક માંગ ઝડપથી વધી રહી છે, જેમાં બાયોસિમિલર્સ માર્કેટ 2030 સુધીમાં $75 બિલિયન સુધી પહોંચવાની ધારણા છે. તેમણે વધુમાં ધ્યાન દોર્યું હતું કે નવીન દવાઓ વૈશ્વિક ફાર્માસ્યુટિકલ માર્કેટ વેલ્યુના લગભગ 87% હિસ્સો ધરાવે છે, જે ભારત માટે નવીનતા-સંચાલિત વિભાગો પર તેનું ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકે છે. શ્રીમતી પટેલે ડ્રગની શોધ અને વિકાસમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સના સંકલનની પણ રૂપરેખા આપી હતી. તેમણે અદ્યતન સંશોધન અને નવીનતાને ટેકો આપવા માટે NIPERs અને IITs જેવી અગ્રણી સંસ્થાઓ દ્વારા માનવ મૂડીને મજબૂત કરવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો.

ફાર્માસ્યુટિકલ્સ વિભાગના સચિવ શ્રી મનોજ જોશીએ નવીનતાની સમયસીમાને વેગ આપવા, સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરવા અને ક્લિનિકલ ટ્રાયલ્સ અને અદ્યતન સંશોધન માટે મજબૂત ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે ઉન્નત ભંડોળ મિકેનિઝમ્સ, ઉદ્યોગ-સરકાર વચ્ચેના ગાઢ સહયોગ અને કુશળ પ્રતિભાના વિકાસના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલયના સચિવ શ્રીમતી પુણ્ય સલીલા શ્રીવાસ્તવે નિયમનકારી ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરવા અને નવીનતાને સક્ષમ કરવા માટે સરકારની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો. તેમણે નોંધ્યું હતું કે મંજૂરી પ્રક્રિયાઓને સુવ્યવસ્થિત કરવા અને સંશોધન કરવાની સરળતામાં સુધારો કરવા માટે અનેક પગલાં લેવામાં આવ્યા છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય ભારતને "વિશ્વની ફાર્મસી" માંથી "વિશ્વ માટે સંશોધક" (innovator for the world) માં પરિવર્તિત કરવાનો છે.

FICCI ફાર્મા કમિટીના અધ્યક્ષ અને મેનકાઈન્ડ ફાર્માના COO શ્રી અર્જુન જુનેજાએ ભારતના મજબૂત ફાર્માસ્યુટિકલ આધાર પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો અને નોંધ્યું હતું કે 3,000 થી વધુ કંપનીઓ અને 10,500 થી વધુ ઉત્પાદન સુવિધાઓની હાજરી છે, જેમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની બહાર સૌથી વધુ સંખ્યામાં USFDA-સુસંગત પ્લાન્ટ્સનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે નવીનતા-આધારિત વૃદ્ધિને આગળ વધારવા માટે ભારતીય અને વૈશ્વિક ખેલાડીઓ વચ્ચે ઊંડા સહયોગની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. FICCI ફાર્મા કમિટીના સહ-અધ્યક્ષ અને સિપ્લા લિમિટેડના MD અને ગ્લોબલ CEO શ્રી અચિન ગુપ્તાએ આભારવિધિ કરી હતી.

બે દિવસીય કોન્ફરન્સ અને પ્રદર્શનમાં નવીનતા માટેના નીતિગત માળખાં, ડ્રગની શોધમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, નેક્સ્ટ જનરેશન ટેક્નોલોજી અને લાઇફ સાયન્સમાં ભારતની વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતા વધારવા માટેની વ્યૂહરચનાઓ પર વિચાર-વિમર્શ કરવામાં આવશે. આ ઇવેન્ટ ફાર્માસ્યુટિકલ સેક્ટરના ભાવિ રોડમેપને આકાર આપવામાં અને વૈશ્વિક હેલ્થકેર લીડર તરીકે ભારતની સ્થિતિને મજબૂત કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે તેવી અપેક્ષા છે.

SM/BS/JD