ભારતના ઉપરાષ્ટ્રપતિ શ્રી સી. પી. રાધાકૃષ્ણન આજે બિહારના પૂર્વ ચંપારણના મોતિહારી ખાતે મહાત્મા ગાંધી કેન્દ્રીય યુનિવર્સિટીના ત્રીજા પદવીદાન સમારોહને સંબોધિત કર્યો હતો.

ઉપરાષ્ટ્રપતિએ નોંધ્યું હતું કે ભારતના ઇતિહાસમાં ચંપારણ એક વિશેષ સ્થાન ધરાવે છે, કારણ કે અહીં જ મહાત્મા ગાંધી એક બેરિસ્ટરમાંથી ભારતના ગામડાઓમાં મૂળ ધરાવતા જન નેતામાં પરિવર્તિત થયા હતા, અને ચંપારણ સત્યાગ્રહે સત્ય, હિંમત અને ન્યાય દ્વારા રાષ્ટ્રના અંતરાત્માને જગાડ્યો હતો.

બિહારના સમૃદ્ધ બૌદ્ધિક અને આધ્યાત્મિક વારસા પર પ્રકાશ પાડતા ઉપરાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે આ પવિત્ર ભૂમિ પર ગૌતમ બુદ્ધે જ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું હતું, જ્યાં પ્રાચીન નાલંદા યુનિવર્સિટી વૈશ્વિક શિક્ષણના દીવાદાંડી તરીકે ઊભી હતી અને જ્યાં ચાણક્ય જેવા મહાન વિચારકો ઉભરી આવ્યા હતા.

ઉપરાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે મહાત્મા ગાંધી કેન્દ્રીય યુનિવર્સિટીનું નામકરણ ઊંડાણપૂર્વક પ્રતીકાત્મક છે, જે સામાજિક ન્યાય, ગ્રામીણ ઉત્થાન અને નૈતિક નેતૃત્વના ગાંધીજીના આદર્શો પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. તેમણે મહારાણી જાનકી કુંવરના યોગદાનને પણ યાદ કર્યું હતું, જેમની પરોપકારી અને જમીનના દાનથી આ પ્રદેશમાં શૈક્ષણિક સંસ્થાઓની સ્થાપનામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી અને કહ્યું હતું કે આવી દ્રષ્ટિ ધરાવતી ઉદારતા શિક્ષણ અને સામાજિક પ્રગતિના પાયાને મજબૂત બનાવે છે.

ઉપરાષ્ટ્રપતિએ ખુશી વ્યક્ત કરી કે યુનિવર્સિટીએ રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ 2020 અમલમાં મૂકી છે અને નવા સંકલિત અભ્યાસક્રમો શરૂ કર્યા છે. તેમણે ભારતીય જ્ઞાન પ્રણાલી કેન્દ્રની સ્થાપના અને 'ફિટ ઈન્ડિયા મૂવમેન્ટ' હેઠળ રમતગમત અને ફિટનેસ પર યુનિવર્સિટીના ફોકસની પ્રશંસા કરી હતી. તેમણે એ વાત પર પણ આનંદ વ્યક્ત કર્યો હતો કે અન્ડરગ્રેજ્યુએટ અને પોસ્ટગ્રેજ્યુએટ બંને કાર્યક્રમોમાં યુનિવર્સિટીમાં ટોપર્સ મહિલા વિદ્યાર્થીઓ છે, જેને તેમણે દેશમાં મહિલા નેતૃત્વ હેઠળના વિકાસની પ્રગતિના પ્રતિબિંબ તરીકે ગણાવ્યું હતું.

પદવી મેળવનાર વિદ્યાર્થીઓને સંબોધતા ઉપરાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે પદવીદાન એ શિક્ષણનો અંત નથી પરંતુ શિક્ષણની આજીવન સફરની શરૂઆત છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ટેકનોલોજી દ્વારા સંચાલિત ઝડપથી બદલાતી દુનિયામાં, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને ડેટા સાયન્સ જેવા ક્ષેત્રો નવીનતા અને વિકાસના નવા માર્ગો ખોલી રહ્યા છે, અને વિદ્યાર્થીઓને રાષ્ટ્ર નિર્માણ માટે ટેકનોલોજીનો જવાબદારીપૂર્વક ઉપયોગ કરવા અનુરોધ કર્યો હતો.

ઉપરાષ્ટ્રપતિએ વિદ્યાર્થીઓને “રાષ્ટ્ર પ્રથમ” (Nation First) નો માર્ગદર્શક સિદ્ધાંત અપનાવવા વિનંતી કરી અને યુવાનોને નશીલા પદાર્થોના સેવન સામે મક્કમ વલણ અપનાવવા અને સ્વસ્થ અને મજબૂત સમાજ બનાવવા માટે કામ કરવા અપીલ કરી. તેમણે કહ્યું કે આજની દુનિયામાં ગાંધીજીનો અહિંસાનો સિદ્ધાંત અત્યંત સુસંગત છે અને તે માત્ર આપણા કાર્યોમાં જ નહીં પરંતુ ડિજિટલ વિશ્વમાં આપણા વર્તનમાં પણ માર્ગદર્શન આપવો જોઈએ.

આ પ્રસંગે બિહારના રાજ્યપાલ લેફ્ટનન્ટ જનરલ સૈયદ અતા હસનૈન (નિવૃત્ત); રાજ્યસભાના ઉપાધ્યક્ષ શ્રી હરિવંશ; બિહારના નાયબ મુખ્યમંત્રી શ્રી સમ્રાટ ચૌધરી; કેન્દ્રીય કોલસા અને ખાણ રાજ્ય મંત્રી શ્રી સતીશ ચંદ્ર દુબે; બિહારના શિક્ષણ મંત્રી શ્રી સુનીલ કુમાર; સાંસદ પૂર્વ ચંપારણ શ્રી રાધા મોહન સિંહ; યુનિવર્સિટીના ચાન્સેલર ડૉ. મહેશ શર્મા; યુનિવર્સિટીના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, ફેકલ્ટી સભ્યો, વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના વાલીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

ઉપરાષ્ટ્રપતિએ મોતિહારીમાં ચરખા પાર્ક અને મહાત્મા ગાંધી સત્યાગ્રહ સ્મારકની પણ મુલાકાત લીધી હતી અને પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરી હતી, ચંપારણ સત્યાગ્રહ દરમિયાન મહાત્મા ગાંધીના નેતૃત્વને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી અને સત્ય, અહિંસા અને રાષ્ટ્ર સેવાના તેમના કાયમી સંદેશને યાદ કર્યો હતો.

SM/JY/JD