ભારતના રાષ્ટ્રપતિ શ્રીમતી દ્રૌપદી મુર્મુએ આજે (31 માર્ચ, 2026) બિહારના રાજગીર ખાતે નાલંદા વિશ્વવિદ્યાલયના પદવીદાન સમારોહમાં હાજરી આપી હતી અને તેને સંબોધિત કર્યો હતો.

આ પ્રસંગે બોલતા રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે આજનો પદવીદાન સમારોહ સભ્યતાના વચનની પુનઃ પુષ્ટિ છે. એક એવું વચન કે જ્ઞાન ટકી રહેશે, સંવાદ પ્રબળ રહેશે અને શિક્ષણ માનવતાની સેવા કરવાનું ચાલુ રાખશે. તેમણે સ્નાતક થયેલા વિદ્યાર્થીઓને અભિનંદન પાઠવ્યા અને કહ્યું કે તેમની સિદ્ધિઓ ખંત, શિસ્ત અને બૌદ્ધિક પ્રતિબદ્ધતાનું પરિણામ છે. તેમણે એ નોંધતા આનંદ વ્યક્ત કર્યો હતો કે આજે સ્નાતક થયેલા વિદ્યાર્થીઓના જૂથમાં અડધાથી વધુ 30 થી વધુ દેશોના આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓ છે.

રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે પ્રાચીન નાલંદા વિશ્વવિદ્યાલય લગભગ આઠ સદીઓ સુધી શિક્ષણના પ્રખ્યાત કેન્દ્ર તરીકે રહ્યું હતું. નાલંદાનું પતન એ માત્ર ભારત માટે જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વિશ્વ માટે એક મોટું નુકસાન હતું. તેમ છતાં, નાલંદાનો ખ્યાલ જીવંત રહ્યો. આપણા સમયમાં તેનું પુનરુત્થાન આધુનિક સંદર્ભમાં તે ગૌરવશાળી વારસાને પુનઃસ્થાપિત કરવા માટેની રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબદ્ધતાનું પ્રતીક છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આ પુનરુત્થાન સ્વપ્નદ્રષ્ટા નેતૃત્વ, સતત સંસ્થાકીય પ્રયાસો અને ભાગીદાર રાષ્ટ્રોના સંકલન દ્વારા શક્ય બન્યું છે. તે એક ઉદાહરણ તરીકે કામ કરે છે કે જ્યારે વિવિધ રાષ્ટ્રો સહિયારા મૂલ્યો દ્વારા માર્ગદર્શન મેળવે છે ત્યારે તેઓ કેવી રીતે ઉમદા લક્ષ્યો પ્રાપ્ત કરી શકે છે.

રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે પ્રાચીન નાલંદા વિવિધ વિચારધારાઓનું સ્વાગત કરતું હતું અને વાદ-વિવાદ તથા સંવાદની સંસ્કૃતિને પ્રોત્સાહન આપતું હતું. અહીં, જ્ઞાનને ક્યારેય અલગ રીતે જોવામાં આવતું ન હતું; તેના બદલે, તે નૈતિકતા, સમાજ અને માનવતાના વ્યાપક કલ્યાણ સાથે અતૂટ રીતે જોડાયેલું હતું. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આ આદર્શ આજે પણ અત્યંત સુસંગત છે. એવા સમયે જ્યારે વિશ્વ અસંખ્ય જટિલ પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે, ત્યારે સ્વતંત્ર અને વિવેચનાત્મક વિચારસરણી - જે કરુણામાં મૂળ ધરાવતી હોય - તેની જરૂરિયાત પહેલા કરતાં વધુ છે. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે નાલંદા વિશ્વવિદ્યાલય એશિયા અને સમગ્ર વિશ્વમાં એક અગ્રણી શૈક્ષણિક સંસ્થા તરીકે ઉભરશે. તે પોતાના માટે એક વિશિષ્ટ ઓળખ ઊભી કરશે, જે માત્ર તેની શૈક્ષણિક શ્રેષ્ઠતા દ્વારા જ નહીં પરંતુ તેના મૂલ્યો દ્વારા પણ અલગ તરી આવશે.

રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે ભારતનો બૌદ્ધ દર્શન અને અભ્યાસ સાથે ઊંડો અને જીવંત સંબંધ છે. આ જોડાણને ગંભીરતા સાથે અને ભારતની શાસ્ત્રીય જ્ઞાન પરંપરાઓની વ્યાપક સમજ સાથે કેળવવું જોઈએ. બૌદ્ધ વિદ્વતા ભારતના સભ્યતાના પાયામાં મૂળ ધરાવતી હોવી જોઈએ અને સાથે સાથે સમગ્ર એશિયામાં તેની વિવિધ અભિવ્યક્તિઓ સાથે જોડાયેલી હોવી જોઈએ. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે નાલંદા વિશ્વવિદ્યાલય બૌદ્ધ અભ્યાસ માટે અગ્રણી વૈશ્વિક કેન્દ્ર તરીકે ઉભરી શકે છે. તેમણે યુનિવર્સિટીને આ ક્ષેત્રમાં સંકલ્પ, ઊંડાણ અને નિખાલસતા સાથે રોકાણ કરવા વિનંતી કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે આમ કરવાથી નાલંદા વિશ્વવિદ્યાલય ફરી એકવાર એવી ભૂમિકા પૂર્ણ કરશે જે સદીઓ જૂની છે.

રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે પ્રાચીન નાલંદાના પુસ્તકાલયમાં લાખો હસ્તપ્રતો હોવાનું કહેવાય છે. તે ઉમદા બેન્ચમાર્કને સંદર્ભ તરીકે રાખીને, આજે આપણે અહીં જે નિર્માણ કરી રહ્યા છીએ, તે એક કાયમી વારસો બની રહેશે. ભારત 2047 સુધીમાં વિકસિત રાષ્ટ્ર બનવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે, ત્યારે નાલંદા વિશ્વવિદ્યાલય જેવી સંસ્થાઓ મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.

રાષ્ટ્રપતિના સંબોધન માટે કૃપા કરીને અહીં ક્લિક કરો-

SM/IJ/GP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com

(રીલીઝ આઈડી: 2247293) મુલાકાતી સંખ્યા : 45