ಜಾಹೀರಾತು ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಶುಲ್ಕೇತರ ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಸಮಗ್ರ ಶುಲ್ಕೇತರ ಆದಾಯ (ಎನ್. ಎಫ್. ಆರ್. ) ನೀತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ. ಮನೆಯ ಹೊರಗೆ (ಒಒಎಚ್) ಜಾಹೀರಾತು ನೀತಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ, ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಪ್ರಸರಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡಲು ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ.  ರೈಲು ಪ್ರದರ್ಶನ ಜಾಲ (ಆರ್.ಡಿ.ಎನ್.) ನೀತಿಯು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಚಾರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪರದೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ರೈಲುಗಳು ಮತ್ತು ಬೋಗಿಗಳಂತಹ ಸಂಚಾರಿ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು (ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಎರಡೂ) ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತುಗಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ಜಾಹೀರಾತಿನಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಆದಾಯವು ವಿವಿಧ ಇತರೇ ಆದಾಯದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ವಿಭಾಗವಾರು ಆದಾಯದ ವಿವರಗಳು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.

ಎಲ್ಲಾ ಜಾಹೀರಾತು ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಇ-ಪ್ರೊಕ್ಯೂರ್‌ಮೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ (ಐ.ಆರ್.ಇ.ಪಿ.ಎಸ್) ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪೋರ್ಟಲ್‌ ನಲ್ಲಿ ಇ-ಹರಾಜಿನ ಮೂಲಕ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.  ವಾಣಿಜ್ಯ ಗಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಶುಲ್ಕೇತರ ಆದಾಯದ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತುದಾರರಿಗೆ ಅರ್ಹತಾ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಶೇಷ ಒಪ್ಪಂದದ ಷರತ್ತುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಬಿಡ್ಡುದಾರರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗಾಗಿ, ಪ್ರತಿ ಜಾಹೀರಾತು ಯೋಜನೆಗೆ ಪೂರ್ವಾನುಮೋದನೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ರೈಲ್ವೆ ವಿಭಾಗದ ವಿಭಾಗೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಕಚೇರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೂ, ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಆಯ್ಕೆ ಜಾಹೀರಾತು ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕು. ಜಾಹೀರಾತು ಸಂಸ್ಥೆಯು ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ/ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಕಾನೂನಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆಕ್ಷೇಪಾರ್ಹವಾದ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.  ರೈಲುಗಳ ಒಳಗೆ/ಹೊರಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ:

• ಮದ್ಯಸಾರಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯಗಳ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು.
• ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕ ಸ್ವಭಾವದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ದೃಶ್ಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು.
• ಇತರ ಸಾರಿಗೆ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು.
• ರೈಲ್ವೆ ಅಪಘಾತಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪಾಲಿಸಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಖಾಸಗಿ ವಿಮಾ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಜಾಹೀರಾತು.
• ಸಿಗರೇಟ್, ಬೀಡಿ ಮತ್ತು ಇತರ ತಂಬಾಕು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು.

ಹಾಗೂ, ಯಾವುದೇ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತಕ್ಷಣದ ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೇಂದ್ರ ರೈಲ್ವೆ, ವಾರ್ತಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವರಾದ ಶ್ರೀ ಅಶ್ವಿನಿ ವೈಷ್ಣವ್ ಅವರು ಶುಕ್ರವಾರ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾ ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು  ನೀಡಿದರು.

*****