પ્રસ્તાવિત રાષ્ટ્રીય યુવા નીતિ 2026, 'વિકસિત ભારત 2047' ના વિઝન હેઠળ રાષ્ટ્રીય વિકાસની પ્રાથમિકતાઓ સાથે યુવાનોની આકાંક્ષાઓ, ક્ષમતાઓ અને ભાગીદારીને જોડીને યુવા વિકાસ પ્રત્યેના ભારતના અભિગમમાં એક વ્યૂહાત્મક પરિવર્તન રજૂ કરે છે. અગાઉની રાષ્ટ્રીય યુવા નીતિ 2014 ના પાયાના માળખા પર નિર્મિત, આ નવી નીતિ માત્ર માર્ગદર્શક અભિગમથી આગળ વધીને વધુ સુવ્યવસ્થિત અને પરિણામ-લક્ષી મોડેલ તરફ આગળ વધે છે.

આ નીતિ છ મુખ્ય ક્ષેત્રો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે:

1. યુવા નેતૃત્વ અને સ્વયંસેવા
2. શિક્ષણ, કૌશલ્ય અને રોજગાર સજ્જતા
3. ઉદ્યોગસાહસિકતા અને નવીનતા
4. આરોગ્ય અને સુખાકારી
5. રમતગમત અને મનોરંજન
6. પર્યાવરણ અને આબોહવા પરિવર્તન

આ ક્ષેત્રો સર્વગ્રાહી માનવ મૂડી વિકાસ તરફનો બદલાવ દર્શાવે છે, જે માત્ર આર્થિક ઉત્પાદકતા પર જ નહીં પરંતુ નાગરિક જવાબદારી, ટકાઉપણું અને નેતૃત્વ પર પણ ભાર મૂકે છે.

આ નીતિને ટેકો આપતી એક મુખ્ય સંસ્થાકીય નવીનતા એ MY Bharat પ્લેટફોર્મની સ્થાપના છે, જે ડિજિટલ ઇકોસિસ્ટમ દ્વારા યુવા જોડાણને કાર્યરત કરે છે. તે યુવાનોની નોંધણી, પ્રોફાઇલિંગ અને અનુભવજન્ય શિક્ષણ કાર્યક્રમો, સ્વયંસેવા પહેલ અને મલ્ટિ-સ્ટેકહોલ્ડર ઇવેન્ટ્સમાં સક્રિય ભાગીદારીને સક્ષમ બનાવે છે. વિવિધ મંત્રાલયો અને સંસ્થાઓમાં ઉપલબ્ધ તકોને એકીકૃત કરીને, આ પ્લેટફોર્મ યુવા ભાગીદારી અને ક્ષમતા નિર્માણ માટે કેન્દ્રિય ઇન્ટરફેસ તરીકે કાર્ય કરે છે. MY Bharat 'સેવા ભાવ' ને પ્રોત્સાહન આપે છે અને યુવાનોને પરિવર્તનના સક્રિય એજન્ટ તરીકે સ્થાપિત કરે છે. તે નોંધણી, પ્રવૃત્તિમાં ભાગીદારી અને સંસ્થાકીય ભાગીદારી જેવા રીઅલ-ટાઇમ સૂચકાંકો મેળવીને ડેટા-આધારિત ગવર્નન્સ ટૂલ તરીકે પણ સેવા આપે છે, જેનાથી પુરાવા-આધારિત નીતિ નિર્માણ અને કાર્યક્રમની ડિઝાઇન મજબૂત બને છે.

નીતિ નિર્ધારણની પ્રક્રિયા પોતે જ પરામર્શદાયક અને સર્વસમાવેશક છે, જેમાં MY Gov અને MY Bharat જેવા પ્લેટફોર્મ દ્વારા નાગરિકો પાસેથી પ્રતિસાદ મેળવવાની સાથે આંતર-મંત્રાલય અને રાજ્ય/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ સ્તરના પરામર્શનો સમાવેશ થાય છે. આ સુનિશ્ચિત કરે છે કે નીતિ વિવિધ પ્રાદેશિક અને વસ્તી વિષયક પરિપ્રેક્ષ્યોને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

વધુમાં, નીતિ ઇકોસિસ્ટમને RGNIYD દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલા યુથ ડેવલપમેન્ટ ઇન્ડેક્સ (2017) જેવા વિશ્લેષણાત્મક સાધનો દ્વારા સમર્થન આપવામાં આવે છે, જે વૈશ્વિક બેન્ચમાર્ક સાથે જોડાયેલા શિક્ષણ અને આરોગ્ય સૂચકાંકો પર તુલનાત્મક આંતરદૃષ્ટિ પ્રદાન કરે છે. મોનિટરિંગ અને મૂલ્યાંકન પદ્ધતિઓને પણ MY Bharat પોર્ટલ સાથે સંકલિત રીઅલ-ટાઇમ ડેશબોર્ડ્સ અને નીતિ આયોગના આઉટપુટ-આઉટકમ મોનિટરિંગ ફ્રેમવર્ક દ્વારા મજબૂત બનાવવામાં આવી છે, જે યુવા જોડાણ અને કાર્યક્રમની અસરકારકતાનું પદ્ધતિસરનું ટ્રેકિંગ સુનિશ્ચિત કરે છે.

સમગ્ર રીતે, રાષ્ટ્રીય યુવા નીતિ 2026 એ ડિજિટલ રીતે સક્ષમ, સહભાગી અને પરિણામ-કેન્દ્રિત યુવા ગવર્નન્સ ફ્રેમવર્ક તરફનું સંક્રમણ છે, જે યુવાનોને માત્ર લાભાર્થી તરીકે નહીં પરંતુ ભારતના વિકાસના માર્ગમાં મુખ્ય હિસ્સેદાર તરીકે સ્થાન આપે છે.

આ માહિતી યુવા બાબતો અને રમતગમત મંત્રી ડૉ. મનસુખ માંડવિયાએ ગુરુવારે રાજ્યસભામાં એક પ્રશ્નના લેખિત જવાબમાં આપી હતી.
SM/BS/GP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com