નવી અને પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા મંત્રાલય (MNRE) એ ઇંગોટ્સ અને વેફર્સ માટે ALMM લિસ્ટ-III દાખલ કરવા માટે ALMM ઓર્ડરનો વિસ્તાર કર્યો છે, જે 1 જૂન 2028 થી અમલમાં આવશે. પહેલેથી જ પાઇપલાઇનમાં રહેલા પ્રોજેક્ટ્સને સુરક્ષિત રાખવા માટે યોગ્ય 'ગ્રાન્ડફાધરિંગ' (grandfathering) જોગવાઈઓ બનાવવામાં આવી છે. MNRE નો વર્તમાન આદેશ, ALMM યાદીઓમાંથી ફરજિયાત સોર્સિંગની જરૂરિયાતોને, જે મોડ્યુલ્સ અને સેલ્સ માટે પહેલેથી જ અમલમાં છે, તેને સોલર સપ્લાય ચેઈનમાં એક ડગલું આગળ વધારીને ઇંગોટ્સ અને વેફર્સનો સમાવેશ કરે છે, જે હાલમાં મોટાભાગે આયાત પર નિર્ભર છે.

કેન્દ્રીય નવી અને પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા મંત્રી શ્રી પ્રહલાદ જોશીએ જણાવ્યું હતું કે, ભારતની સોલર મેન્યુફેક્ચરિંગ ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરવા તરફનું આ એક નિર્ણાયક પગલું છે. મંત્રીએ કહ્યું કે આ પગલાથી સ્થાનિક ઉત્પાદનને વેગ મળશે, સપ્લાય ચેઈન સ્થિતિસ્થાપકતા વધશે, આયાત નિર્ભરતા ઘટશે અને સોલર વેલ્યુ ચેઈનમાં ઉચ્ચ ગુણવત્તાના ધોરણો સુનિશ્ચિત થશે.

મુખ્ય જોગવાઈઓ

• અસરકારક તારીખ: 1લી જૂન 2028 - આ તારીખથી તમામ પ્રોજેક્ટ્સે ALMM-સૂચિબદ્ધ વેફર્સનો ઉપયોગ કરવો આવશ્યક છે, જેમાં નેટ મીટરિંગ/ઓપન એક્સેસ પ્રોજેક્ટ્સનો સમાવેશ થાય છે.
• કટ-ઓફ તારીખ: વેફર્સ માટે ALMM લિસ્ટ-III ની પ્રારંભિક સૂચિ પ્રકાશિત થયાના 7 દિવસ પછી. આ તારીખ પછી સેક્શન 63 રૂટ હેઠળ સબમિટ કરવામાં આવેલી બિડ્સમાં ALMM લિસ્ટ III સુસંગત વેફર્સનો ઉપયોગ ફરજિયાતપણે સ્પષ્ટ કરવો આવશ્યક છે.
• પ્રારંભિક સૂચિ જારી કરવા માટેનો ઉંબરો (Threshold): ઓછામાં ઓછા 3 સ્વતંત્ર ઉત્પાદન એકમો (જે સામાન્ય માલિકી અથવા નિયંત્રણ હેઠળ ન હોય) 15 GW ની સંયુક્ત ક્ષમતા ધરાવતા હોવા જોઈએ, જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે જ્યારે આ લઘુત્તમ સ્થાનિક પુરવઠો ઉપલબ્ધ હોય ત્યારે જ યાદી બહાર પાડવામાં આવે.
• ફરજિયાત ઇંગોટ ક્ષમતા: વેફર્સ માટે ALMM લિસ્ટ-III માં નોંધણી ઈચ્છતા ઉત્પાદકો પાસે સમકક્ષ ઇંગોટ ઉત્પાદન ક્ષમતા પણ હોવી જોઈએ, જે ઇંગોટ્સ માટે અપસ્ટ્રીમ ઇન્ટિગ્રેશનને પ્રોત્સાહન આપે છે.
• મોડ્યુલ સૂચિની અખંડિતતા: અસરકારક તારીખથી, ALMM લિસ્ટ-I (સોલર પીવી મોડ્યુલ્સ) માં ફક્ત એવા જ મોડ્યુલ્સનો સમાવેશ કરવામાં આવશે જે ALMM-સૂચિબદ્ધ સેલ્સ અને વેફર્સનો ઉપયોગ કરીને ઉત્પાદિત કરવામાં આવ્યા હોય. વિક્ષેપ ટાળવા માટે ગ્રાન્ડફાધર્ડ પ્રોજેક્ટ્સ માટે અલગ યાદી રાખવામાં આવશે.
• DCR જોગવાઈઓ: આ આદેશ હાલની MNRE યોજનાઓ હેઠળની કોઈપણ ડોમેસ્ટિક કન્ટેન્ટ રિક્વાયરમેન્ટ (DCR) જોગવાઈઓને હળવી કે ઓવરરાઈડ કરતો નથી.

અપેક્ષિત લાભો

વેફર્સ એ પોલિસિલિકોન અને સોલર સેલ્સ વચ્ચેનો મહત્વપૂર્ણ મધ્યવર્તી તબક્કો છે. ભારત પાસે હાલમાં મર્યાદિત સ્થાનિક વેફર ઉત્પાદન ક્ષમતા છે અને તે નોંધપાત્ર રીતે આયાત પર નિર્ભર છે. ALMM લિસ્ટ-III ની રજૂઆતથી નીચે મુજબની અપેક્ષા છે:

• ભારતમાં ઇંગોટ અને વેફર ઉત્પાદન સુવિધાઓમાં રોકાણ વધારવું;
• સપ્લાય ચેઈન સુરક્ષામાં સુધારો અને આયાત વિક્ષેપો સામે નબળાઈ ઘટાડવી;
• વેફરથી મોડ્યુલ સુધીના તમામ સોલર ઘટકોની ગુણવત્તા અને ટ્રેસેબિલિટી (traceability) સુનિશ્ચિત કરવી;
• અપસ્ટ્રીમ સોલર મેન્યુફેક્ચરિંગમાં કુશળ રોજગારીનું સર્જન;

ALMM નું આ વિસ્તરણ આત્મનિર્ભર ભારત અને 2030 સુધીમાં 500 GW બિન-અશ્મિભૂત ઇંધણ ક્ષમતા હાંસલ કરવાની દેશની પ્રતિબદ્ધતા તરફનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું રજૂ કરે છે.

પૃષ્ઠભૂમિ

ભારતનો 'એપ્રુવ્ડ લિસ્ટ ઓફ મોડલ્સ એન્ડ મેન્યુફેક્ચરર્સ' (ALMM) ઓર્ડર, 2019 એ ગુણવત્તા-અને-વિશ્વસનીયતાનું માળખું છે જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે દેશના સોલર પ્રોજેક્ટ્સમાં વપરાતા સોલર સાધનો સ્થાનિક ઉત્પાદન ધોરણોને પૂર્ણ કરે છે. તે ઇલેક્ટ્રિસિટી એક્ટ, 2003 ના સેક્શન 63 હેઠળ સ્પર્ધાત્મક બિડિંગ દ્વારા આપવામાં આવેલા પ્રોજેક્ટ્સ અને નેટ-મીટરિંગ અથવા ઓપન-એક્સેસ પ્રોજેક્ટ્સ માટે લાગુ પડે છે.

જ્યારથી ALMM રજૂ કરવામાં આવ્યું છે, ત્યારથી સ્થાનિક સોલર ઉત્પાદન નોંધપાત્ર રીતે વિસ્તર્યું છે. ALMM લિસ્ટ-I (સોલર પીવી મોડ્યુલ્સ) 2021 માં 8.2 GW થી વધીને હાલમાં લગભગ 172 GW થઈ ગયું છે. ALMM લિસ્ટ-II (સોલર પીવી સેલ્સ), જે તાજેતરમાં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું, તે સાત મહિનામાં જ 27 GW સુધી પહોંચી ગયું છે, જે સ્થાનિક રોકાણને પ્રોત્સાહિત કરવામાં આ ફ્રેમવર્કની અસરકારકતા દર્શાવે છે.

SM/BS/GP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com