संस्कृति मंत्रालय
साहित्य अकादमी पुरस्कार 2025
प्रविष्टि तिथि:
16 MAR 2026 4:14PM by PIB Delhi
साहित्य अकादमी ने आज अपने द्वारा मान्यता प्राप्त 24 भारतीय भाषाओं में वार्षिक साहित्य अकादमी पुरस्कारों की घोषणा की है। 8 काव्य संग्रह, 4 उपन्यास, 6 लघु कथा संग्रह, 2 निबंध, 1 साहित्यिक आलोचना, 1 आत्मकथा और 2 संस्मरणों को साहित्य अकादमी पुरस्कार 2025 से सम्मानित किया गया है।
हर वर्ष, साहित्य अकादमी एक स्थापित प्रक्रिया के ज़रिए अपने द्वारा मान्यता प्राप्त 24 भाषाओं में पुरस्कार प्रदान करती है। साहित्य अकादमी पुरस्कार 2025 के लिए, प्रक्रिया जनवरी 2025 में 30 जनवरी 2025 को एक खुले विज्ञापन के प्रकाशन के साथ शुरू हुई।
प्रतिष्ठित निर्णायक मंडल के सदस्यों द्वारा 24 भारतीय भाषाओं में अनुशंसित इन पुरस्कारों को साहित्य अकादमी के सक्षम प्राधिकारी द्वारा अनुमोदित किया गया।
निम्नलिखित पुस्तकों ने नीचे उल्लिखित श्रेणियों में पुरस्कार जीते हैं:
|
वर्ग
|
पुस्तकें
|
|
कविता
|
श्रेष्ठ कबिता (बंगाली), ठाकुर सतसयी (डोगरी), भट्टखडकी (गुजराती), नजदावनेकी पॉट अलाव (कश्मीरी), पदपुराण (उड़िया), प्रस्थानकतुस्ताये ब्रह्मघोष (संस्कृत), अनिमेषा (तेलुगु), सफ़र जारी है (उर्दू)
|
|
उपन्यास
|
करही खेलार साधु (असमिया), द्वंगन्वी लामा म्वानसे गाथ्वन (बोडो), क्रिमसन स्प्रिंग (अंग्रेजी), मायामानुश्यार (मलयालम)
|
|
लघु कथाएँ
|
दादा सीरीसु टांडे (कन्नड़), कंगलमद्रिबा ईफुत (मणिपुरी), सेफ्टी किट (पंजाबी), भरखामा (राजस्थानी), मिड बिरना चेन्ने साओन इनाग सागाई (संथाली), वाघू (सिंधी)
|
|
निबंध
|
कोंकणी काव्येम: रूपाणी अनी रूपकम (कोंकणी), नेपाली पारंपरिक संस्कृति रा सभ्यता को डुकुटी (नेपाली)
|
|
साहित्यिक आलोचना
|
थमिज़ सिरुकाथैयिन थडंगल (तमिल)
|
|
आत्मकथा
|
कल्याणिल्य रेशा (मराठी)
|
|
संस्मरण
|
जीते जी इलाहाबाद (हिन्दी), धात्री पात सन गाम (मैथिली)
|
प्रत्येक पुरस्कार विजेता को पुरस्कार के रूप में एक तांबे की पट्टिका, एक शॉल और 1,00,000/- रुपये की राशि 31 मार्च 2026 को नई दिल्ली में आयोजित एक प्रस्तुति समारोह में प्रदान किए जाएंगे।
अनुलग्नक 'ए' - साहित्य अकादमी पुरस्कार 2025
|
भाषा
|
शीर्षक और शैली
|
लेखक का नाम
|
|
असमिया
|
करही खेलर साधु (उपन्यास)
|
देवब्रत दास
|
|
बंगाली
|
श्रेष्ठ कबिता (कविता)
|
प्रसून बंद्योपाध्याय
|
|
बोडो
|
द्वंग्वी लामा म्वांसे गाथ्वन (उपन्यास)
|
सहिसुली ब्रह्मा
|
|
डोगरी
|
ठाकुर सत्सयि (कविता, दोहे)
|
खजूर सिंह ठाकुर
|
|
अंग्रेज़ी
|
क्रिमसन स्प्रिंग (उपन्यास)
|
नवतेज सरना
|
|
गुजराती
|
भट्टखडकी (कविता)
|
योगेश वैद्य
|
|
हिंदी
|
जीते जी इलाहाबाद (संस्मरण)
|
ममता कालिया
|
|
कन्नड़
|
दादा सीरीसु टांडे (लघु) कहानियां)
|
अमरेश नुगाडोनी
|
|
कश्मीरी
|
नज्दावनेकी पॉट अलाव (कविता)
|
अली शैदा
|
|
कोंकणी
|
कोंकणी काव्येम: रूपाणी अनी रूपकम (निबंध)
|
हेनरी मेंडोंका (एच.एम. पर्नल)
|
|
मैथिली
|
धात्री पात सन गाम (संस्मरण)
|
महेन्द्र
|
|
मलयालम
|
मायामानुष्यर (उपन्यास)
|
एन. प्रभाकरन
|
|
मणिपुरी
|
कंगलमद्रिबा एफ़ुत (लघु कथाएँ)
|
हाओबम नलिनी
|
|
मराठी
|
कल्याणिल्य रेशा (आत्मकथा)
|
राजू बाविस्कर
|
|
नेपाली
|
नेपाली परम्परागत संस्कृति रा सभ्यता को डुकुटी (निबंध)
|
प्रकाश भट्टाराई
|
|
ओडिया
|
पादपुराण (काव्य)
|
गिरिजाकुमार बलियार सिंह
|
|
पंजाबी
|
सुरक्षा किट (कहानियाँ)
|
जिंदर
|
|
राजस्थानी
|
भरखमा (कहानियाँ)
|
जितेंद्र कुमार सोनी
|
|
संस्कृत
|
प्रस्थानचतुस्तये ब्रह्मघोषः (कविता)
|
महामहोपाध्याय साधु भद्रेशदास
|
|
संथाली
|
मिड बिरना चेन्ने साओन इनाग सागाई (लघु कथाएँ)
|
सुमित्रा सोरेन
|
|
सिंधी
|
वाघू (कहानियाँ)
|
भगवान अटलानी
|
|
तमिल
|
थमिज़ सिरुकाथैयिन थडंगल (साहित्यिक आलोचना)
|
सा तमिलसेल्वन
|
|
तेलुगु
|
अनिमेषा (कविता)
|
नंदिनी सिद्धा रेड्डी
|
|
ऊर्दू
|
सफ़र जारी है (कविता)
|
प्रितपाल सिंह बेताब
|
अनुलग्नक 'बी' - साहित्य अकादमी पुरस्कार 2025 के लिए जूरी सदस्य
|
भाषा
|
जूरी सदस्य 1
|
जूरी सदस्य 2
|
जूरी सदस्य 3
|
|
असमिया
|
प्रो. (डॉ.) ध्रुबा ज्योति बोरा
|
प्रो. दिनेश बैस्या
|
डॉ. रंजना भट्टाचार्य
|
|
बंगाली
|
श्री अमर मित्रा
|
प्रोफेसर चिन्मय गुहा
|
प्रोफेसर जयदीप सारंगी
|
|
बोडो
|
डॉ. देवकांत रामचिआरी
|
श्री राखाओ बसुमतारी
|
डॉ. सीमाश्री दैमारी
|
|
डोगरी
|
श्री कमल किशोर
|
श्री कुलभूषण कुमार
|
श्रीमती विजया ठाकुर
|
|
अंग्रेज़ी
|
प्रो. नीलम सरन गौड़
|
सुश्री सोमदत्ता मंडल
|
डॉ. तैशा अब्राहम
|
|
गुजराती
|
श्री बलवंत जानी
|
श्री मनोहर त्रिवेदी
|
प्रोफेसर विनोद जोशी
|
|
हिंदी
|
प्रो. ए. अरविंदाक्षन
|
डॉ. अनामिका
|
श्री अरुण कमल
|
|
कन्नड़
|
डॉ. जयललिता
|
श्रीमती सहाना कांथा बैलु
|
डॉ. सिद्दलिंगा पट्टनशेट्टी
|
|
कश्मीरी
|
श्री शकील उल रहमान
|
श्री अब्दुल अहद हाजिनी
|
प्रोफेसर रतनलाल हांगलू
|
|
कोंकणी
|
श्री महाबलेश्वर पाल
|
श्री एडवर्ड सीक्वेरिया
|
श्री राजू डी सूजा
|
|
मैथिली
|
श्री अरविन्द कुमार 'अक्कू'
|
श्री हितनाथ झा
|
प्रोफेसर रमेश झा
|
|
मलयालम
|
डॉ. ए. एम. उन्नीकृष्णन
|
डॉ. के. जयकुमार
|
डॉ. पद्मनाभन कावुम्बयी
|
|
मणिपुरी
|
प्रो. एच. नानी कुमार सिंघा
|
श्री इरुंगबम बसंत सिंह
|
डॉ. मोंगसातबम तुलेश्वरी देवी
|
|
मराठी
|
श्रीमती मंगला गोडबोले
|
श्री नागोराव तम्माजी उत्कर
|
डॉ. राजन गावस
|
|
नेपाली
|
श्री मोहन ठाकुरी
|
श्री पूर्ण योनज़ोन
|
श्री रूद्र बराल
|
|
ओडिया
|
सुश्री गायत्री सराफ
|
डॉ. जयंती रथ
|
श्री श्यामा प्रसाद चौधरी
|
|
पंजाबी
|
डॉ. अमरजीत कौनके
|
डॉ. जसविंदर सिंह
|
प्रोफेसर सोहिन्दर बीर
|
|
राजस्थानी
|
डॉ. दिनेश चरण
|
श्री मधु आचार्य 'आशावादी'
|
प्रोफेसर सोहनदान चारण
|
|
संस्कृत
|
श्री अभिराज राजेंद्र मिश्र
|
प्रो. भागीरथी नंदा
|
डॉ. रमाकांत अंगिरास
|
|
संथाली
|
श्री बाबूजी सोरेन
|
डॉ. गंगाधर हंसदा
|
सुश्री सलीमा मरांडी
|
|
सिंधी
|
सुश्री शालिनी सागर
|
श्री मोहन गेहानी
|
प्रोफेसर रवि प्रकाश टेकचंदानी
|
|
तमिल
|
डॉ. अरिमलम एस. पद्मनाभन
|
डॉ. एम. दुर्गा
|
डॉ एस राजेंद्रन
|
|
तेलुगु
|
डॉ. एन. गोपी
|
डॉ. कोयी कोटेश्वर राव
|
डॉ. मधुरांतकम नरेंद्र
|
|
ऊर्दू
|
प्रोफेसर अतीकुल्लाह
|
प्रो. सैयद शाह हसीन अहमद
|
श्री जयन्त परमार
|
****
पीके/केसी/एनएस
(रिलीज़ आईडी: 2240855)
आगंतुक पटल : 460