વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી શ્રી પિયુષ ગોયલે આજે ઉદ્યોગના અગ્રણીઓને ભારત–EFTA વેપાર અને આર્થિક ભાગીદારી કરાર (TEPA) હેઠળ ઉભી થયેલી તકોનો સંપૂર્ણ લાભ લેવા આહ્વાન કર્યું હતું, જેમાં ચાર EFTA દેશો તરફથી $100 અબજની કાયદેસર રીતે બંધનકર્તા FDI પ્રતિબદ્ધતા અને ભારતમાં 1 મિલિયન નોકરીઓ પેદા કરવાની સંભાવના પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

આજે નવી દિલ્હીમાં વીડિયો કોન્ફરન્સ દ્વારા ASSOCHAM દ્વારા આયોજિત ભારત–EFTA TEPA પર હસ્તાક્ષર કરવાના બે વર્ષ પૂર્ણ થવાના પ્રસંગે સ્મૃતિ સત્રને સંબોધતા, શ્રી ગોયલે આ કરારને એક યાદગાર પ્રસંગ અને યુરોપ સાથે ભારતના જોડાણમાં એક મુખ્ય સીમાચિહ્ન તરીકે વર્ણવ્યું હતું.

શ્રી ગોયલે નોંધ્યું કે ભારત–EFTA TEPA એ યુરોપ સાથે ભારતના ઊંડા આર્થિક જોડાણની શરૂઆત કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે EFTA કરારના નિષ્કર્ષ બાદ, ભારતે યુનાઇટેડ કિંગડમ સાથે સફળતાપૂર્વક કરાર પૂર્ણ કર્યો અને ત્યારબાદ 27-રાષ્ટ્રીય યુરોપિયન યુનિયન સાથે વેપાર કરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપ્યું, જેને યુરોપિયન કમિશનના પ્રમુખ ઉર્સુલા વોન ડેર લેયેન દ્વારા "મધર ઓફ ઓલ ડીલ્સ" તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યું હતું.

શ્રી ગોયલે ભારત-UK વેપાર કરારના સમર્થનમાં થયેલી ઝડપી પ્રગતિ પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો, અને જણાવ્યું હતું કે લંડનમાં ભારતીય રાજદ્વારી ટીમની આગેવાની હેઠળ, આ કરાર UK સંસદ દ્વારા મંજૂર કરાયેલા અત્યાર સુધીના સૌથી ઝડપી વેપાર કરારોમાંનો એક બની શકે છે. તેમણે નોંધ્યું કે આ કરાર પર 24 જુલાઈના રોજ પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીની યુનાઇટેડ કિંગડમની મુલાકાત દરમિયાન ચેકર્સ ખાતે હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા અને આશા વ્યક્ત કરી હતી કે તે ટૂંક સમયમાં અમલમાં આવી શકે છે.

મંત્રીએ ઉદ્યોગ સંગઠનોને તેમણે જેને "ડીલથી ડિલિવરી" (deal to delivery) તરફનું સંક્રમણ ગણાવ્યું તેમાં સક્રિયપણે ભાગ લેવા આહ્વાન કર્યું હતું. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે વેપાર કરારો ત્યારે જ અર્થપૂર્ણ બને છે જ્યારે તેઓ વધેલા વેપાર પ્રવાહ, રોકાણ અને તકનીકી ભાગીદારીમાં પરિવર્તિત થાય.

શ્રી ગોયલે સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ, નોર્વે, લિક્ટેન્સ્ટાઈન અને આઈસલેન્ડ પાસેથી મેળવેલી $100 અબજની રોકાણ પ્રતિબદ્ધતા પર ભાર મૂક્યો હતો, તેને વૈશ્વિક વેપાર વાટાઘાટોમાં એક અભૂતપૂર્વ સિદ્ધિ ગણાવી હતી. તેમણે નોંધ્યું કે વર્લ્ડ ટ્રેડ ઓર્ગેનાઈઝેશન અથવા વૈશ્વિક વેપાર કરારોના ઈતિહાસમાં ક્યારેય ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટને કાયદેસર રીતે બંધનકર્તા રોકાણ પ્રતિબદ્ધતા સાથે જોડવામાં આવ્યું ન હતું.

તેમણે સમજાવ્યું કે આ પ્રતિબદ્ધતા માત્ર એક જાહેરાત કે સમજૂતી કરાર (Memorandum of Understanding) નથી પરંતુ કરાર હેઠળની કાયદેસર રીતે બંધનકર્તા જોગવાઈ છે. રોકાણ પ્રતિબદ્ધતામાં ભારતના ઇકોસિસ્ટમમાં દસ લાખ નોકરીઓનું સર્જન પણ સામેલ છે, એમ તેમણે ઉમેર્યું.

મંત્રીએ વધુમાં નિર્દેશ કર્યો કે કરારમાં એક સેફગાર્ડ ક્લોઝનો સમાવેશ થાય છે જે મુજબ જો રોકાણ પ્રતિબદ્ધતાઓ પૂર્ણ કરવામાં ન આવે તો ભારત FTA હેઠળ મળેલી છૂટછાટો પાછી ખેંચી શકે છે, જે એવી જોગવાઈ છે જે અગાઉ વૈશ્વિક સ્તરે વેપાર કરારોમાં જોવા મળી નથી.

શ્રી ગોયલે અવલોકન કર્યું કે ભારતે આ મોડેલ રજૂ કર્યા પછી અન્ય દેશોએ સમાન માળખાનો પ્રયાસ કરવાનું શરૂ કર્યું છે, પરંતુ કોઈ પણ આ પ્રકારની કાયદેસર રીતે બંધનકર્તા રોકાણ પ્રતિબદ્ધતાઓ મેળવી શક્યું નથી.

પ્રગતિના પ્રારંભિક સંકેતો પર પ્રકાશ પાડતા, મંત્રીએ નોંધ્યું કે આઈસલેન્ડે મહારાષ્ટ્રમાં મત્સ્યોદ્યોગ ક્ષેત્રમાં $30 મિલિયનના રોકાણ સાથે પહેલેથી જ એક સાધારણ શરૂઆત કરી દીધી છે. તેમણે ટિપ્પણી કરી હતી કે પૂર ઝરમર વરસાદથી શરૂ થાય છે અને આશા વ્યક્ત કરી હતી કે આવા પ્રારંભિક રોકાણો ભારતમાં રોકાણના ઘણા મોટા મોજામાં પરિણમશે.

તેમણે TEPA ને વેપાર, તકનીક, નવીનતા અને રોકાણને આવરી લેતા એક વ્યાપક કરાર તરીકે વર્ણવ્યું, જે સમગ્ર ક્ષેત્રોમાં નોંધપાત્ર તકો ખોલે છે. આ કરાર સેવા ક્ષેત્રને નોંધપાત્ર રીતે ખોલે છે અને ચાર EFTA દેશોમાં લગભગ 100 ટકા બજાર પહોંચ પૂરી પાડે છે, એમ તેમણે કહ્યું.

શ્રી ગોયલે ASSOCHAM ના સભ્યો અને સેવા ક્ષેત્રના વ્યવસાયોને કરાર હેઠળ પૂરી પાડવામાં આવેલી તકોનો સક્રિયપણે લાભ લેવા પ્રોત્સાહિત કર્યા. તેમણે નોંધ્યું કે આ માળખું તકનીકી સહયોગ, ક્ષમતા નિર્માણ અને યુરોપિયન વ્યવસાયો સાથે ઊંડી ભાગીદારી માટેની તકો પ્રદાન કરે છે.

તે જ સમયે, મંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે સરકારે FTAs પર વાટાઘાટો કરતી વખતે ભારતના સંવેદનશીલ ક્ષેત્રોનું કાળજીપૂર્વક રક્ષણ કર્યું છે. તેમણે પુનરોચ્ચાર કર્યો કે કૃષિ અને અન્ય સંવેદનશીલ ઉદ્યોગો જેવા ક્ષેત્રોને સુરક્ષિત કરવામાં આવ્યા છે અને જ્યાં સ્થાનિક હિતધારકો પર વિપરીત અસર પડી શકે તેવી જગ્યાએ છૂટછાટો આપવામાં આવી નથી.

તેમણે વધુમાં નોંધ્યું કે સરકારે તમામ વેપાર કરારોમાં ખેડૂતો, માછીમારો અને MSMEs ના હિતોનું સતત રક્ષણ કર્યું છે. ડેરી જેવા સંવેદનશીલ ક્ષેત્રો સુરક્ષિત છે અને આનુવંશિક રીતે સંશોધિત (GM) ઉત્પાદનોને છૂટછાટ અથવા બજાર પહોંચ આપવામાં આવી નથી.

પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીને ટાંકીને, શ્રી ગોયલે કહ્યું કે ભારત–EFTA TEPA સહિયારી સમૃદ્ધિ માટે અને સહભાગી દેશો વચ્ચે વધુ મજબૂત અને વધુ સર્વસમાવેશક ભાગીદારી બનાવવા માટેની અડગ પ્રતિબદ્ધતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

તેમણે ASSOCHAM ને તેના હોદ્દેદારોના નેતૃત્વ હેઠળ, FTA નો સંદેશ અને તેના લાભો ભારતભરના ગ્રાસરૂટ વ્યવસાયો સુધી પહોંચાડવા આહ્વાન કર્યું. તેમણે નોંધ્યું કે આ સંસ્થા હજારો સંગઠનો અને લાખો સાહસોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે અને ભારતીય ઉત્પાદકો અને સેવા પ્રદાતાઓને વૈશ્વિક બજારો સાથે જોડવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે.

મંત્રીએ ASSOCHAM ને મહિલા સાહસિકો, યુવાનો, ખેડૂતો, ફૂડ પ્રોસેસિંગ યુનિટ્સ, સીફૂડ નિકાસકારો, સીફૂડ પ્રોસેસિંગ યુનિટ્સ, MSMEs અને સેવા ક્ષેત્રના વ્યાવસાયિકોને કરાર દ્વારા ઉભી થયેલી તકો સાથે જોડવા વિનંતી કરી.

તેમણે આર્કિટેક્ટ્સ, ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ્સ, નર્સ, એન્જિનિયર્સ, IT અને બિઝનેસ સર્વિસ પ્રોફેશનલ્સ, ઓડિયોવિઝ્યુઅલ સેવા પ્રદાતાઓ, શિક્ષણ અને સાંસ્કૃતિક ક્ષેત્રો સહિતના વ્યાવસાયિકો અને સેવા પ્રદાતાઓ માટે ઉપલબ્ધ તકો પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

શ્રી ગોયલે સહભાગીઓને માહિતી આપી હતી કે ભારતના વેપાર કરારો હેઠળની તકો શોધવા માંગતા વ્યવસાયોને સુવિધા આપવા માટે પશ્ચિમ ભારતમાં એક FTA ડેસ્ક બનાવવામાં આવ્યું છે. આ ડેસ્ક ભારતીય કંપનીઓને FTA ભાગીદાર દેશોના વ્યવસાયો સાથે જોડવામાં અને સહયોગની તકો ઓળખવામાં મદદ કરશે.

તેમણે TEPA ભારતની આર્થિક વિકાસની ગાથાને આગળ ધપાવતો એક સીમાચિહ્નરૂપ કરાર બને તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે ભારતીય કંપનીઓ અને ચાર EFTA દેશોના વ્યવસાયો વચ્ચે સેતુ તરીકેની ભૂમિકા ભજવવા માટે ASSOCHAM ને પ્રોત્સાહિત કર્યા.

વૈશ્વિક ભૌગોલિક રાજકીય પડકારો અને સંઘર્ષોનો ઉલ્લેખ કરતા, મંત્રીએ નોંધ્યું કે વિશ્વ હાલમાં ઘણી અનિશ્ચિતતાઓનો સામનો કરી રહ્યું છે પરંતુ વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે આ પડકારો પસાર થઈ જશે અને વિકાસ માટે નવી તકો ઉભરી આવશે.

તેમના સંબોધનના અંતે, શ્રી ગોયલે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે ભારતીય વ્યવસાયો ભારતની વેપાર કરાર દ્વારા ઉભી થયેલી તકોનો લાભ લઈને વિકાસ કરશે, વિસ્તારશે અને નોંધપાત્ર સફળતા પ્રાપ્ત કરશે.

SM/NP/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2239878) મુલાકાતી સંખ્યા : 5