નવી અને રિન્યુએબલ એનર્જીના કેન્દ્રીય મંત્રી શ્રી પ્રહ્લાદ જોશીએ આજે નવી દિલ્હીમાં 4થી નેશનલ એગ્રો-RE સમિટને સંબોધતા ભારતના ગ્રામીણ અર્થતંત્રને મજબૂત કરવામાં અને ખેડૂતોની આવક વધારવામાં રિન્યુએબલ એનર્જીની વધતી ભૂમિકા પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

આ સભાને સંબોધતા શ્રી જોશીએ કહ્યું કે રિન્યુએબલ એનર્જી ભારતના ખેતરો અને ઘરો સુધી વધુને વધુ પહોંચી રહી છે, જે ખેડૂતોને વિશ્વસનીય પાવર મેળવવામાં મદદ કરી રહી છે અને સાથે સાથે સિંચાઈ ખર્ચ ઘટાડી રહી છે અને ખેતીની ઉત્પાદકતામાં સુધારો કરી રહી છે. "આજે પોતાના ખેતરમાં સિંચાઈ કરતો ખેડૂત કદાચ સૌર ઉર્જાનો ઉપયોગ કરીને આમ કરતો હશે, અને જે ઘર એક સમયે વીજળીના બિલ વિશે ચિંતિત હતું તે હવે રૂફટોપ સોલર દ્વારા પોતાની વીજળીનું ઉત્પાદન કરતું હશે. આ માત્ર ઉર્જા સંક્રમણ નથી, તે ગ્રામીણ અર્થતંત્રનું પરિવર્તન પણ છે," મંત્રીએ કહ્યું.

સોલર પંપ સિંચાઈ ખર્ચ ઘટાડે છે

શ્રી જોશીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે રિન્યુએબલ એનર્જી ટેકનોલોજી કૃષિમાં વધુને વધુ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહી છે, ખાસ કરીને સોલર સિંચાઈ પંપ દ્વારા, જે ખેડૂતોને ડીઝલ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા અને વિશ્વસનીય દિવસના સમયની સિંચાઈ મેળવવા માટે સક્ષમ બનાવે છે. ઘઉં માટે ડીઝલ સિંચાઈનો ખર્ચ પ્રતિ એકર લગભગ ₹6,790 અને કપાસ જેવા પાકો માટે પ્રતિ એકર ₹8,000 થી વધુ હોઈ શકે છે. સોલર પંપ ખેડૂતોને વાર્ષિક પ્રતિ એકર ₹5,000 થી ₹6,500 ની વચ્ચે બચત કરવામાં મદદ કરી શકે છે, સાથે સાથે ઉત્સર્જનમાં પણ ઘટાડો કરી શકે છે.

PM-KUSUM યોજના હેઠળ, દેશભરમાં 10 લાખથી વધુ સ્ટેન્ડઅલોન સોલર કૃષિ પંપ સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે, અને 13 લાખથી વધુ ગ્રીડ-કનેક્ટેડ કૃષિ પંપનું સોલરાઈઝેશન કરવામાં આવ્યું છે. મંત્રીએ નોંધ્યું કે આ પહેલો ખેડૂતોને "અન્નદાતા" હોવા ઉપરાંત "ઉર્જાદાતા" બનવા માટે સક્ષમ બનાવી રહી છે.

PM-KUSUM 2.0 એગ્રી-PV તૈનાતને પ્રોત્સાહન આપશે

મંત્રીએ માહિતી આપી કે સરકાર PM-KUSUM 2.0 તૈયાર કરી રહી છે, જેમાં પાક સાથે સોલર પેનલના સહ-સ્થાન (co-location) ને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સમર્પિત 10 GW એગ્રી-PV ઘટકનો સમાવેશ કરવામાં આવશે. આ પહેલ ખેડૂતોને ખેતીની પ્રવૃત્તિઓ તે જ જમીન પર ચાલુ રાખીને વીજળી ઉત્પન્ન કરવા માટે સક્ષમ બનાવશે, જે ગ્રામીણ ભારતમાં વિકેન્દ્રિત રિન્યુએબલ એનર્જી ઉત્પાદન માટે નવું મોડેલ બનાવશે.

એગ્રીવોલ્ટેઇક્સ નવી આવકની તકો અનલોક કરે છે

એગ્રીવોલ્ટેઇક સિસ્ટમ્સની ઉભરતી ક્ષમતા પર પ્રકાશ પાડતા, શ્રી જોશીએ કહ્યું કે સોલર પાવર ઉત્પાદનને કૃષિ ખેતી સાથે જોડવાથી જમીનની ઉત્પાદકતામાં નોંધપાત્ર સુધારો થઈ શકે છે અને ખેડૂતોને આવકનો વધારાનો સ્ત્રોત પૂરો પાડી શકાય છે. અંદાજો સૂચવે છે કે ભારતની એગ્રીવોલ્ટેઇક ક્ષમતા 3,000 GW થી લગભગ 14,000 GW સુધીની હોઈ શકે છે, જે કૃષિ સાથે રિન્યુએબલ એનર્જીના એકીકરણમાં તકની તકોનું સ્તર દર્શાવે છે.

અભ્યાસો સૂચવે છે કે એગ્રીવોલ્ટેઇક સિસ્ટમ્સ ખેડૂતોની કમાણીમાં નોંધપાત્ર વધારો કરી શકે છે, જેમાં કેટલાક કિસ્સાઓમાં વાર્ષિક આવક લગભગ ₹60,000 પ્રતિ એકરથી વધીને ₹1 લાખ પ્રતિ એકરથી વધુ થઈ જાય છે જ્યારે વીજળી ઉત્પાદન આવકને પાક ખેતી સાથે જોડવામાં આવે છે.

રૂફટોપ સોલર ઉર્જાની પહોંચ વિસ્તૃત કરે છે

શ્રી જોશીએ PM સૂર્ય ઘર: મફત વીજળી યોજનાની પ્રગતિ પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો. આ યોજના હેઠળ રૂફટોપ સોલર ઇન્સ્ટોલેશનથી 31 લાખથી વધુ પરિવારોને પહેલેથી જ લાભ મળ્યો છે, જે પરિવારોને પોતાની વીજળી ઉત્પન્ન કરવા અને વીજળીના બિલ ઘટાડવા માટે સક્ષમ બનાવે છે, એમ તેમણે જણાવ્યું હતું.

ભારતની રિન્યુએબલ એનર્જી પ્રગતિને પ્રકાશિત કરતા, મંત્રીએ નોંધ્યું કે દેશની નોન-ફોસિલ ફ્યુઅલ ક્ષમતા 2014 માં લગભગ 81 GW થી વધીને આજે લગભગ 275 GW થઈ ગઈ છે, જેમાં ભારતની સ્થાપિત વીજળી ક્ષમતાના અડધાથી વધુ હવે નોન-ફોસિલ સ્ત્રોતોમાંથી આવે છે. સોલર ક્ષમતા 2014 માં લગભગ 2.8 GW થી વધીને લગભગ 143 GW થઈ, પવન ક્ષમતા આશરે 21 GW થી વધીને લગભગ 55 GW થઈ, અને બાયોપાવર ક્ષમતા 8.1 GW થી વધીને લગભગ 12 GW થઈ, જે દેશમાં રિન્યુએબલ એનર્જીના ઝડપી સ્કેલ-અપને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

મંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ભારતનો 500 GW નોન-ફોસિલ ફ્યુઅલ ક્ષમતાનો લક્ષ્યાંક ખેતરો, છત અને ગ્રામીણ સાહસો પર લાખો વિકેન્દ્રિત રિન્યુએબલ એનર્જી ઇન્સ્ટોલેશન દ્વારા પ્રાપ્ત કરવામાં આવશે.

આ કાર્યક્રમને સંબોધતા, પાવર અને નવી અને રિન્યુએબલ એનર્જીના કેન્દ્રીય રાજ્ય મંત્રી શ્રી શ્રીપાદ યેસો નાઈકે ભારતના ઉર્જા સંક્રમણ માટે પરિવર્તનકારી ઉકેલ તરીકે એગ્રીવોલ્ટેઇક્સની ઉભરતી ક્ષમતા પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે નોંધ્યું કે એગ્રીવોલ્ટેઇક સિસ્ટમ્સ એક જ જમીન પર સ્વચ્છ વીજળીના એક સાથે ઉત્પાદન અને પાકની ખેતીને સક્ષમ કરે છે, જે રિન્યુએબલ એનર્જી વિસ્તરણ માટે જમીનની સ્પર્ધાત્મક માંગના પડકારને ઉકેલતી વખતે જમીન-ઉપયોગની કાર્યક્ષમતામાં નોંધપાત્ર સુધારો કરે છે.

સહયોગના મહત્વ પર ભાર મૂકતા, શ્રી નાઈકે એગ્રીવોલ્ટેઇક તૈનાતને વધારવા અને નવીન, સસ્તું ઉકેલો વિકસાવવા માટે સરકાર, ઉદ્યોગ, સંશોધન સંસ્થાઓ અને નાણાકીય સંસ્થાઓ વચ્ચે મજબૂત ભાગીદારી માટે હાકલ કરી હતી જે આવી ટેકનોલોજીને દેશભરના ખેડૂતો માટે સુલભ બનાવે છે.

નવી દિલ્હીમાં 4થી નેશનલ એગ્રો-RE સમિટ વિશે ઈન્ડિયા એગ્રીવોલ્ટેઇક્સ એલાયન્સના સહયોગથી નેશનલ સોલર એનર્જી ફેડરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (NSEFI) દ્વારા આયોજિત આ સમિટમાં નીતિ નિર્માતાઓ, ઉદ્યોગના નેતાઓ, ખેડૂત પ્રતિનિધિઓ અને રિન્યુએબલ એનર્જીના હિતધારકો કૃષિ સાથે રિન્યુએબલ એનર્જીના એકીકરણ પર ચર્ચા કરવા માટે એકત્રિત થયા હતા.

SM/DK/JD

 

(રીલીઝ આઈડી: 2237927) મુલાકાતી સંખ્યા : 8