કેન્દ્રીય યુવા બાબતો અને રમતગમત મંત્રી ડો. મનસુખ માંડવિયાએ આજે ​​ભારતની અગ્રણી રમતગમત પહેલ, વિશ્વની પ્રથમ ફ્રેન્ચાઈઝી-આધારિત રોડ સાયકલિંગ લીગ, જેનું નામ 'સાયકલિંગ લીગ ઓફ ઈન્ડિયા' (Cycling League of India) છે, તેના લોગોનું અનાવરણ કર્યું હતું.

આ પહેલને દેશમાં સાયકલિંગ માટે પરિવર્તનકારી પગલું ગણાવતા, કેન્દ્રીય રમતગમત મંત્રી ડો. મનસુખ માંડવિયાએ જણાવ્યું હતું કે આ લોન્ચિંગ દેશમાં સાયકલિંગ માટે એક નિર્ણાયક ક્ષણ દર્શાવે છે.

“આ લોન્ચિંગ ભારતીય રમતોમાં એક સીમાચિહ્નરૂપ ક્ષણ છે. વિશ્વની પ્રથમ ફ્રેન્ચાઈઝી આધારિત રોડ સાયકલિંગ લીગ રજૂ કરીને, અમે માત્ર રેસનું આયોજન નથી કરી રહ્યા પરંતુ એક વ્યાવસાયિક ઇકોસિસ્ટમ બનાવી રહ્યા છીએ જે પ્રતિભાને પોષશે, વૈશ્વિક ધ્યાન આકર્ષિત કરશે અને ફિટ અને વાઇબ્રન્ટ ઇન્ડિયાના અમારા વિઝન સાથે સુસંગત થશે,” તેમ તેમણે જણાવ્યું હતું.

મંત્રીએ ઉમેર્યું હતું કે આ પહેલ દેશમાં તાજેતરના વ્યાવસાયિક સાયકલિંગ કાર્યક્રમો દ્વારા સર્જાયેલા વેગ પર આધારિત છે અને તે યુવા ભારતીયોને આ રમત અપનાવવા પ્રેરણા આપશે.

“પછી તે પુણે ગ્રાન્ડ ટૂર હોય, અમદાવાદમાં આ લીગ હોય, અથવા 'સન્ડે ઓન સાયકલ' જે દર અઠવાડિયે દેશમાં વિવિધ સ્થળોએ થાય છે. આ બધું, આવનારા દિવસોમાં, ભારતમાં સાયકલિંગને એક રમત તરીકે સ્થાપિત કરશે,” તેમણે ઉમેર્યું.

આગામી લીગમાં શહેર અથવા પ્રદેશ આધારિત આઠ ફ્રેન્ચાઈઝી હશે, જેમાં પ્રત્યેકમાં દસ સાયકલ સવારો હશે.

ટીમની રચનામાં બે આંતરરાષ્ટ્રીય રાઇડર્સનો સમાવેશ થશે, જે વૈશ્વિક કુશળતા અને સ્પર્ધાત્મકતા લાવશે, સાથે બે જુનિયર સાયકલ સવારો હશે જેનો ઉદ્દેશ્ય ઉભરતી ભારતીય પ્રતિભાને પોષવાનો અને રમતની લાંબા ગાળાની ટકાઉપણું સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.

સ્પર્ધાઓ ગ્રાન્ડ ફિનાલે સુધી દોરી જતા ત્રણ સંરચિત તબક્કામાં હાથ ધરવામાં આવશે, જેમાં ક્રિટેરિયમ રેસ (criterium races), ટીમ ટાઈમ ટ્રાયલ્સ અને માસ સ્ટાર્ટ ઈવેન્ટ્સ જેવા વિવિધ ફોર્મેટ ધરાવતી રેસ હશે જે વ્યૂહાત્મક સ્પર્ધા અને પ્રેક્ષકો માટે રોમાંચક દૃશ્યો પ્રદાન કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે.

આ પહેલ તાજેતરના વર્ષોમાં ભારતમાં વ્યાવસાયિક સાયકલિંગના નોંધપાત્ર પુનરુત્થાન પર પણ આધારિત છે.

સૌથી પ્રમુખ સફળતાઓમાં પુણે ગ્રાન્ડ ટૂર રહી છે, જે વિશ્વની સૌથી મોટી UCI 2.2 સ્ટેજ રેસ તરીકે ઉભરી આવી છે, જેણે 25 લાખ સક્રિય પ્રેક્ષકોને આકર્ષ્યા છે, ₹144 મિલિયનની પબ્લિક રિલેશન્સ વેલ્યુ જનરેટ કરી છે અને યુનિયન સાયકલિસ્ટ ઈન્ટરનેશનલ (Union Cycliste Internationale) તરફથી પ્રશંસા મેળવી છે.

વ્યાવસાયિક સ્તરે વૃદ્ધિની સાથે સાયકલિંગને જન આંદોલન તરીકે પ્રોત્સાહન આપવા માટે દેશવ્યાપી દબાણ કરવામાં આવ્યું છે.

ડો. માંડવિયા દ્વારા ડિસેમ્બર 2024 માં શરૂ કરવામાં આવેલ 'ફિટ ઇન્ડિયા સન્ડેઝ ઓન સાયકલ' (Fit India Sundays on Cycle) એક શક્તિશાળી જન-આંદોલનમાં ફેરવાઈ ગયું છે, જેમાં અત્યાર સુધી યોજાયેલી 63 થી વધુ આવૃત્તિઓમાં દેશભરમાં 2.5 લાખથી વધુ સ્થળોએ 25 લાખથી વધુ નાગરિકોની ભાગીદારી નોંધાઈ છે.

જે માત્ર પાંચ સ્થળો અને આશરે 500 સહભાગીઓ સાથે શરૂ થયું હતું તે હવે દર રવિવારે 10,000 થી વધુ સ્થળોએ વિસ્તર્યું છે, જેમાં 10 લાખથી વધુ નાગરિકો નિયમિતપણે ભાગ લે છે, જે સાયકલિંગને એક સંસ્કૃતિ અને પ્રદૂષણ માટે લોકો દ્વારા સંચાલિત ઉકેલમાં ફેરવી રહ્યું છે. આ ચળવળને માનનીય પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા પણ પ્રોત્સાહન મળ્યું છે, જેણે તેને ફિટનેસને પ્રોત્સાહન આપવા અને સ્થૂળતા સામે લડવા માટેના દેશવ્યાપી પ્રયાસમાં બદલવામાં મદદ કરી છે.

ગુજરાતમાં સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી સાયક્લોથોન, HCL સાયક્લોથોન્સ અને દેશભરમાં આયોજિત અસંખ્ય સાયક્લોથોન્સ સહિતની અન્ય મુખ્ય ઇવેન્ટ્સે આ રમતની લોકપ્રિયતા અને ભાગીદારીના આધારને વિસ્તારવામાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું છે.

ન્યૂ હોરાઇઝન એલાયન્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડના ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર શ્રી રવનીત ગિલે આ પહેલ પાછળના લાંબા ગાળાના વિઝન પર ભાર મૂક્યો હતો.

“વિશ્વની પ્રથમ ફ્રેન્ચાઈઝી આધારિત રોડ સાયકલિંગ લીગ વ્યાવસાયિક અને વ્યાપારી રીતે ટકાઉ સ્પોર્ટિંગ ઇકોસિસ્ટમ બનાવવામાં અમારા વિશ્વાસને પ્રતિબિંબિત કરે છે. આઠ ગતિશીલ ફ્રેન્ચાઈઝી, આંતરરાષ્ટ્રીય અને ઉભરતી પ્રતિભાઓનું મિશ્રણ અને ઉત્તેજના તથા નિષ્પક્ષતા માટે રચાયેલ રેસ ફોર્મેટ સાથે, આ લીગ ભારતમાં સાયકલિંગ માટે કાયમી વારસો બનાવશે,” તેમ તેમણે જણાવ્યું હતું.

નવી લીગ ભારતની સાયકલિંગ ઇકોસિસ્ટમને નોંધપાત્ર રીતે મજબૂત કરશે, એથ્લેટ્સ માટે તકો વધારશે અને વૈશ્વિક રમતગમતના લેન્ડસ્કેપમાં દેશની હાજરી વધારશે અને નવી પેઢીને આ રમત અપનાવવા પ્રેરણા આપશે તેવી અપેક્ષા છે.

ભારત બહુવિધ રમતોમાં વ્યાવસાયિક લીગ સંસ્કૃતિના ઝડપી વિસ્તરણનું સાક્ષી બની રહ્યું છે.

ટૂંક સમયમાં શરૂ થનારી કેટલીક નવી લીગ સાથે, 2026 માં ભારતમાં વ્યાવસાયિક લીગમાં વધુ વિસ્તરણ થવાની ધારણા છે, જે દેશના રમતગમતના માળખા અને સ્પર્ધાત્મક વાતાવરણને મજબૂત બનાવશે.

SM/JD