દિલ્હીની એક શાંત પડોશની ગલીમાં, એક નાની ફાર્મસી માત્ર મેડિકલ સ્ટોર કરતાં ઘણું બધું બની ગઈ છે. પ્રધાનમંત્રી ભારતીય જનઔષધિ પરિયોજના હેઠળનું પ્રધાનમંત્રી ભારતીય જનઔષધિ કેન્દ્ર રોજિંદી આરોગ્યસંભાળને બચત, સ્વનિર્ભરતા અને ગૌરવની વાર્તામાં બદલી રહ્યું છે. વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે, આ કેન્દ્રો માત્ર દવાઓ જ નહીં, પરંતુ રોજિંદા જીવનમાં સ્વતંત્રતા, આત્મવિશ્વાસ અને ગૌરવ પ્રદાન કરે છે.

‘60 વર્ષની ઉંમરે સસ્તી દવાઓ, પુનઃસ્થાપિત આત્મવિશ્વાસ’

60 વર્ષની ઉંમરે, શ્વેતાજી એકલા રહે છે. તેમ છતાં, તેઓ તેમના ઘરની નજીક આવેલા જનઔષધિ કેન્દ્ર પર આત્મવિશ્વાસ સાથે ચાલીને જાય છે. છેલ્લા આઠ વર્ષથી, આ સ્ટોર તેમની વિશ્વસનીય સહાયક પ્રણાલી રહ્યો છે. તેઓ નિયમિતપણે કેન્દ્રમાંથી ડાયાબિટીસ, એસિડિટી, કેલ્શિયમ, વિટામિન્સ અને ઇન્સ્યુલિનની દવાઓ ખરીદે છે.

“પહેલાં દવાઓ મોંઘી હતી અને માસિક ખર્ચનું સંચાલન કરવું તણાવપૂર્ણ હતું,” તેઓ જણાવે છે. “હવે, હું દર મહિને નોંધપાત્ર રકમ બચાવું છું.” શ્વેતાજી માટે, આ ફાયદો માત્ર આર્થિક નથી. સ્ટોરની નિકટતા તેમને સ્વતંત્ર રીતે બહાર નીકળવા અને તેમના પોતાના સ્વાસ્થ્યનું સંચાલન કરવા માટે સશક્ત બનાવે છે. “ગુણવત્તામાં કોઈ સરખામણી નથી,” તેઓ દ્રઢપણે કહે છે. “દવાઓ અસરકારક છે, અને હું સંપૂર્ણ સંતુષ્ટ છું.” તેમની વાર્તા પ્રતિબિંબિત કરે છે કે કેવી રીતે સસ્તી આરોગ્યસંભાળ આત્મવિશ્વાસ ખાસ કરીને એકલા રહેતા વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે પુનઃસ્થાપિત કરી શકે છે.

‘કોઈ લાંબી મુસાફરી નહીં, કોઈ મોટા બિલ નહીં, બસ ગૌરવપૂર્ણ સંભાળ’

ગોવર્ધનજી માટે, આ કેન્દ્ર એક આશીર્વાદ સમાન લાગે છે. છેલ્લા છ વર્ષથી તેઓ અહીંથી બ્લડ પ્રેશર અને ડાયાબિટીસની દવાઓ ખરીદી રહ્યા છે.

“તે અમારા ઘરની નજીક છે, તેથી અમે કોઈના પર નિર્ભર રહ્યા વગર અમારી જાતે આવી શકીએ છીએ,” તેઓ કહે છે. “અમને પોસાય તેવા ભાવે સારી ગુણવત્તાની દવાઓ મળે છે. તે પોતે જ સશક્તિકરણ છે.” સુલભતા અને પરવડે તેવી ક્ષમતાએ સાથે મળીને તેમને સ્વતંત્રતાની ભાવના આપી છે. કોઈ લાંબી મુસાફરી નહીં, કોઈ મોટા બિલ નહીં, બસ પહોંચની અંદર વિશ્વસનીય દવાઓ.

‘₹7,000નાં બિલમાંથી આર્થિક રાહત’

બસ થોડાક જ ડગલાં દૂર, સંજીવ કુમાર કાઉન્ટર પર રાહ જોઈ રહ્યા છે. છેલ્લા સાત વર્ષથી તેઓ આ જ કેન્દ્રમાંથી પોતાના અને તેમની પત્ની માટે દવાઓ ખરીદી રહ્યા છે. “મને મારા અને મારી પત્ની માટે ₹2,000 ની અંદર દવાઓ મળી જાય છે. જો અમારે આ જ બહારથી ખરીદવી પડે, તો અમને દર મહિને આશરે ₹6,000–7,000 ખર્ચાઈ શકે છે,” તેમ તેઓ સમજાવે છે.

બચતે તેમના ઘરના બજેટમાં દેખીતો તફાવત લાવ્યો છે. “અમે જે પૈસા બચાવીએ છીએ તે હવે પરિવારની અન્ય આવશ્યક જરૂરિયાતો તરફ જાય છે,” તેઓ ઉમેરે છે. લાંબી બીમારીઓનું સંચાલન કરતા પરિવારો માટે, તબીબી ખર્ચમાં ઘટાડો એટલે તણાવમાં ઘટાડો અને વધુ સારું નાણાકીય આયોજન.

‘ખિસ્સાને નુકસાન પહોંચાડ્યા વિના આરોગ્યસંભાળ’

મિકેનિકલ કામદાર અશોક કુમાર પણ સમાન લાગણી વ્યક્ત કરે છે. જ્યારે પણ તેમને અથવા તેમના પરિવારને દવાઓની જરૂર હોય છે, ત્યારે જનઔષધિ કેન્દ્ર તેમની પ્રથમ પસંદગી હોય છે.

“અમને અહીં સસ્તી દવાઓ મળે છે,” તેઓ કહે છે. “તેઓ અમારા ખિસ્સા પર કોઈ બોજ નાખતા નથી.” તેમના જેવા શ્રમજીવી પરિવારો માટે, દરેક રૂપિયો મહત્વનો છે. સસ્તી દવાઓ એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે સ્વાસ્થ્ય આર્થિક બોજ ન બની જાય.

‘પ્રિસ્ક્રિપ્શનની ચિંતાને રાહતમાં ફેરવવી’

સુનીલ કુમાર પણ વિસ્તારમાં કેન્દ્રની હાજરીની વ્યાપક અસર પર પ્રકાશ પાડે છે. તેઓ સમજાવે છે કે અહીં દવાઓ નોંધપાત્ર રીતે વધુ સસ્તી બની છે. અગાઉ, ફક્ત ડૉક્ટરનું પ્રિસ્ક્રિપ્શન જોવાથી જ અપેક્ષિત ઊંચા ખર્ચને કારણે લોકોની ચિંતા વધી જતી હતી. હવે, જનઔષધિ કેન્દ્ર પર ઉપલબ્ધ સસ્તી, ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળી દવાઓ સાથે, તે ચિંતા રાહતમાં ફેરવાઈ ગઈ છે.

‘પોતાના સમુદાયને સશક્ત બનાવતા એક દિવ્યાંગ ઉદ્યોગસાહસિક’

રામ અધાર એક દિવ્યાંગ ઉદ્યોગસાહસિક છે, જે જનઔષધિ કેન્દ્ર ચલાવે છે. લેગ લેન્થ ડિસ્ક્રીપન્સી (LLD) સાથે જીવતા હોવા છતાં, જેમાં એક પગ બીજા કરતા ટૂંકો હોય છે, તેમણે તેમના પડકારને તાકાતમાં બદલવાનું પસંદ કર્યું. શારીરિક મર્યાદાઓને પોતાની ઓળખ બનવા દેવાને બદલે, તેઓ મક્કમ નિર્ધાર અને સ્પષ્ટ ઉદ્દેશ્ય સાથે આગળ વધ્યા: ઘરની નજીક ગુણવત્તાયુક્ત, સસ્તી દવાઓ પૂરી પાડીને તેમના સમુદાયની સેવા કરવી.

“હું મારા વિસ્તાર માટે કંઈક અર્થપૂર્ણ કરવા માંગતો હતો,” તેઓ શાંત આત્મવિશ્વાસ સાથે કહે છે. આજે, તેમનું કેન્દ્ર દરરોજ લગભગ 30 થી 40 ગ્રાહકોને સેવા આપે છે. વિસ્તારના ઘણા લોકો માટે, તેમનો સ્ટોર માત્ર ફાર્મસી કરતા ઘણું વધારે છે; તે સ્થિતિસ્થાપકતા અને સેવાનું પ્રતીક છે. તેમની સફર પ્રતિબિંબિત કરે છે કે કેવી રીતે તક, જ્યારે હિંમત સાથે જોડાય છે, ત્યારે માત્ર એક જીવન જ નહીં પરંતુ સમગ્ર સમુદાયને બદલી શકે છે.

વરિષ્ઠ નાગરિકો, કામ કરતા વ્યવસાયિકો, દિવ્યાંગ ઉદ્યોગસાહસિકો અને લાંબા ગાળાની બીમારીઓનું સંચાલન કરતા પરિવારો માટે, સસ્તી આરોગ્યસંભાળ એ લક્ઝરી નથી,  તે એક જરૂરિયાત છે. અને આ તબીબી જરૂરિયાતો JAKs (જનઔષધિ કેન્દ્રો) પર ભારે આર્થિક બોજ વિના પૂરી થાય છે. આ રોજિંદી વાર્તાઓ દ્વારા એક સંદેશ સ્પષ્ટ છે: જનઔષધિ કેન્દ્રો માત્ર દવાઓ વેચતી દુકાનો નથી; તેઓ વિશ્વાસ, રાહત અને સશક્તિકરણની જગ્યાઓ છે.

સંદર્ભ કેમિકલ્સ અને ફર્ટિલાઇઝર મંત્રાલય

પીડીએફ જોવા માટે અહીં ક્લિક કરો

SM/IJ/GP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com