ইণ্ডিয়া এআই ইমপেক্ট সন্মিলন ২০২৬ ৰ অংশ হিচাপে আয়োজিত অধিৱেশনত নীতি নিৰ্ধাৰক, উন্নয়ন প্ৰতিষ্ঠান, গৱেষক আৰু ডিজিটেল উদ্ভাৱকসকলে 'এআই মিটছ এগ্ৰিকালচাৰঃ বিল্ডিং ফুড ছিকিউৰিটি এণ্ড ক্লাইমেট ৰেজিলিয়েন্স'ত অংশগ্ৰহণ কৰে। এই অধিৱেশনত কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাই কৃষি প্ৰণালীক কিদৰে পৰিৱৰ্তন কৰিব পাৰে, খাদ্য সুৰক্ষা শক্তিশালী কৰিব পাৰে আৰু জলবায়ু স্থিতিস্থাপকতা ব্যাপকভাৱে বঢ়াব পাৰে সেই বিষয়ে আলোচনা কৰা হয়।

মহাৰাষ্ট্ৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰী দেৱেন্দ্ৰ ফাড়নবিছৰ মূল ভাষণৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰ আৰু বিশ্ব বেংক গোটৰ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান আৰু উদ্ভাৱন ব্যৱস্থাৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ সৈতে উচ্চ পৰ্যায়ৰ আলোচনা চক্ৰ অনুষ্ঠিত হয়।

মহাৰাষ্ট্ৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰী দেৱেন্দ্ৰ ফাড়নবিছে ভাষণ প্ৰদান কৰি কয় যে কৃষি এতিয়া জলবায়ু অস্থিৰতা, অৰ্থনৈতিক সুস্থিৰতা আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় সুৰক্ষাৰ সংমিশ্ৰণত আছে। তেওঁ কয়, "বিশ্বজুৰি খাদ্য ব্যৱস্থাৰ ওপৰত চাপ আহি আছে, জলবায়ু অস্থিৰতা বৃদ্ধি পাইছে, ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ স্তৰ হ্ৰাস পাইছে, মাটিৰ স্বাস্থ্যৰ অৱনতি ঘটিছে, যোগান শৃংখলা দুৰ্বল হৈছে আৰু বিশ্বব্যাপী বজাৰ অনিশ্চিত। গ্ল'বেল ছাউথৰ দেশসমূহৰ বাবে কৃষি কেৱল আৰ্থিক ক্ষেত্ৰেই নহয়, বৰঞ্চ জীৱিকা, সামাজিক স্থায়িত্ব আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় সুৰক্ষাৰ আধাৰো। ভাৰতে ইয়াক গভীৰভাৱে অনুধাৱন কৰিছে আৰু ডিজিটেল ৰাজহুৱা আন্তঃগাঁথনি আৰু দায়বদ্ধ এআইক ৰাষ্ট্ৰীয় বিকাশৰ কেন্দ্ৰবিন্দুত ৰাখিছে।

মুখ্যমন্ত্ৰী দেৱেন্দ্ৰ ফাড়নবিছে কয় যে ভাৰতৰ এআই মিছনটো প্ৰযুক্তিৰ জৰিয়তে স্বচ্ছতা, অন্তৰ্ভুক্তি আৰু ব্যাপক প্ৰভাৱ সুনিশ্চিত কৰাৰ সৈতে জড়িত। কৃষি এই এআই মিছনৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱা উচিত, কাৰণ আজি অতি কমেও ৫০ কোটি ভাৰতীয় প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে কৃষিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। তেওঁ কয় যে কৃষি ক্ষুদ্ৰ কৃষকৰ বাবে প্ৰত্যাহ্বানমূলক হ'ব পাৰে, কিন্তু এআইয়ে এই পৰিস্থিতি সলনি কৰিব পাৰে। ই অতি স্থানীয় স্তৰত বতৰ পূৰ্বানুমান, কীট-পতংগৰ প্ৰাথমিক সতৰ্কতা, সঠিক জলসিঞ্চন আৰু সাৰ নিৰ্দেশনা, স্বচ্ছ যোগান শৃংখলা আৰু বাস্তৱ-সময়ৰ বজাৰ পৰামৰ্শ প্ৰদান কৰিব পাৰে। তেওঁ কয়, "এআই কোনো যাদু নহয়, ইয়াক বিশ্বাসযোগ্য তথ্য, নৈতিক শাসন আৰু ৰাজহুৱা দায়বদ্ধতাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত কৰিব লাগিব, অন্যথা ইয়াৰ ব্যাপক প্ৰসাৰ সম্ভৱ নহয়।

ভাৰত চৰকাৰৰ কৃষি আৰু কৃষক কল্যাণ বিভাগৰ সচিব দেৱেশ চতুৰ্বেদীয়ে কৃষিৰ বাবে আন্তঃসংযোগযোগ্য ডিজিটেল ৰাজহুৱা আন্তঃগাঁথনিৰ বিকাশৰ বাবে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ প্ৰচেষ্টাৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰে। এআই-আধাৰিত সংহত প্লেটফৰ্মৰ আঁৰৰ ধাৰণাটো ব্যাখ্যা কৰি তেওঁ কয়, "এই সমগ্ৰ ধাৰণাটো আছিল যে যেতিয়া আমি এই এআই-আধাৰিত ব্যৱস্থাটো লাভ কৰিম, তেতিয়া আমি বিভিন্ন এপ্লিকেচন আৰু বিভিন্ন পৰামৰ্শমূলক সেৱাৰ বাবে এটা প্লেটফৰ্ম লাভ কৰিম, যিটো এটা বুটামৰ ক্লিকত বা সম্ভৱতঃ কেৱল কণ্ঠৰ জৰিয়তে ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা হ'ব। কৃষক আইডি আৰু সংহত ডাটাছেটৰ দ্বাৰা চালিত অনুকূলিত পৰামৰ্শৰ ওপৰত জোৰ দি সচিবগৰাকীয়ে কয়, "সাৰ্বজনীন তথ্য প্ৰদান কৰাৰ পৰিৱৰ্তে, যিটো কৃষকৰ বাবে উপযোগী নহ'ব পাৰে, প্ৰতিজন কৃষকৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট আৰু অনুকূলিত তথ্য উপলব্ধ হ'ব, যিটো এই ডিজিটেল ৰাজহুৱা আন্তঃগাঁথনিৰ একত্ৰীকৰণৰ আধাৰত মহাপ্ৰসাৰণৰ দৰে প্লেটফৰ্মৰ সৈতে প্ৰদান কৰা হ'ব।

বিশ্ব বেংক গোটৰ দক্ষিণ এছিয়া অঞ্চলৰ উপাধ্যক্ষ জোহান্স জুটৰ ভাষণত কৃষিখণ্ডত এআইৰ প্ৰয়োগে বিশ্বজুৰি ক্ষুদ্ৰ কৃষকসকলৰ বাবে এক পৰিৱৰ্তন সাধন কৰিব বুলি উল্লেখ কৰে। তেওঁ কয়, "আমি কৃষিখণ্ডত কৃষকসকলক সহায় কৰাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ দিশে অগ্ৰসৰ হৈছো। চৰকাৰৰ মৌলিক ভূমিকাৰ ওপৰত জোৰ দি তেওঁ কয় যে চৰকাৰৰ দায়িত্বসমূহ মূলতঃ এআইৰ শাসন, আন্তঃসংযোগ আৰু শিক্ষা ব্যৱস্থাত ডিজিটেল সেৱাৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে উপযুক্ত দক্ষতা প্ৰশিক্ষণৰ অন্তৰ্ভুক্তিৰ দৰে আন্তঃগাঁথনিৰ ওপৰত কেন্দ্ৰীভূত। ভাৰতৰ নেতৃত্বৰ সামৰ্থ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি তেওঁ কয়, যদি ভাৰতত এআইক খেতিপথাৰ পৰ্যায়ত কাৰ্যকৰীভাৱে প্ৰয়োগ কৰিব পৰা যায়, তেন্তে এয়া স্বাভাৱিকতে বিশ্বৰ আন দেশসমূহৰ বাবেও এক ডাঙৰ শিক্ষা হ'ব।

এম এছ স্বামীনাথন ৰিচাৰ্ছ ফাউণ্ডেচনৰ অধ্যক্ষ সৌম্যা স্বামীনাথনে কৃষি ক্ষেত্ৰত এআইৰ সফলতাৰ বাবে অন্তৰ্ভুক্তিমূলক ডিজাইন আৰু লিংগ সমতা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁ কয়, "কোনো প্ৰযুক্তি দৰিদ্ৰ, ধনী বা মহিলাৰ স্বাৰ্থত স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে নহয়, ইয়াক আমি কিদৰে ব্যৱহাৰ কৰো তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। কোনো লোককে বাদ নপৰিবলৈ সকীয়নি দি তেওঁ কয় যে এলগ'ৰিদমৰ ভালপোৱা তেওঁলোকৰ ডাটাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। তেওঁ মহিলা কৃষক আৰু অনগ্ৰসৰ গোটসমূহ যাতে পিছ পৰি নাযায় সেয়া সুনিশ্চিত কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।

শিক্ষাত প্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰক প্ৰসাৰিত কৰা একষ্টেপ ফাউণ্ডেচনৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু চিইঅ' শংকৰ মাৰুৱাৰাই মুক্ত ডিজিটেল পৰিবেশ আৰু সহযোগিতামূলক উদ্ভাৱনৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। অতীতৰ কৃষি বিপ্লৱৰ সৈতে সাদৃশ্য প্ৰকাশ কৰি তেওঁ কয়, "অসম্ভৱ বুলি ভবা কামটো কৰা (অৰ্থাৎ ব্ৰেড আউট অফ এয়াৰ) ৰ ধাৰণা এতিয়া তথ্যৰ পৰা বুদ্ধি আহৰণ কৰা আৰু কৃষকসকলৰ ওচৰলৈ লৈ যোৱাৰ সৈতে জড়িত। আন্তঃসংযোগৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি তেওঁ কয় যে ডিজিটেল ৰাজহুৱা আন্তঃগাঁথনিৰ বাবে যি কাম কৰা হৈছিল, সেয়া এতিয়া এআই-অপেন, আন্তঃসংযোগযুক্ত প্ৰণালীত ৰূপায়ণ কৰিব লাগিব, যিয়ে এটা পৃথক প্লেটফৰ্মৰ দৰে নহয়, কিন্তু এটা নেটৱৰ্কৰ দৰে কাম কৰিব।

এই আলোচনাত মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰৰ কৃষি বিভাগৰ অতিৰিক্ত মুখ্য সচিব বিকাশ চন্দ্ৰ ৰাস্তোগিয়েও অংশগ্ৰহণ কৰে। তেওঁ বিশ্বাসযোগ্য ডাটাছেট, বহুভাষিক প্ৰৱেশাধিকাৰ, শক্তিশালী প্ৰশাসনিক আন্তঃগাঁথনি আৰু বিকাশৰ অংশীদাৰিত্বৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত জোৰ দিয়ে যাতে এআই সঁজুলিসমূহ বিভিন্ন কৃষি-জলবায়ু অঞ্চলৰ ক্ষুদ্ৰ কৃষকসকলৰ বাবে ব্যৱহাৰিক আৰু বিশ্বাসযোগ্য হয়।

সামগ্ৰিকভাৱে, এই অধিৱেশনে এক সাধাৰণ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত আলোকপাত কৰেঃ কৃষিত এআই কেৱল প্ৰদৰ্শন বা পাইলট প্ৰকল্পৰ বাবে সীমাবদ্ধ হৈ থকা উচিত নহয়, বৰং ইয়াক অন্তৰ্ভুক্তিমূলক ৰাজহুৱা আন্তঃগাঁথনি হিচাপে বিকশিত কৰা উচিত, যিয়ে কৃষকসকলক অতিশয় স্থানীয় পৰামৰ্শ, ভৱিষ্যদ্বাণীমূলক জলবায়ু তথ্য আৰু উন্নত বজাৰ আৰু যোগান শৃংখলাৰ বুদ্ধি প্ৰদান কৰিব। বক্তাসকলে লগতে উল্লেখ কৰে যে খাদ্য সুৰক্ষা, জলবায়ু স্থিতিস্থাপকতা আৰু এআই প্ৰশাসন পৰস্পৰে পৰস্পৰে সংযুক্ত, আৰু দায়িত্বশীল, জনসংখ্যা-স্তৰীয় এআই ব্যৱহাৰে ভাৰতত প্ৰযুক্তি-চালিত কৃষি পৰিৱৰ্তনৰ ভৱিষ্যত নিৰ্ধাৰণ কৰিব।

Mahesh Kumar/ Pawan Faujdar/ Navin Sreejith/ Onkar N. Pandey/ Dipankar