“વિકાસ અને શાંતિ એકબીજા સાથે પરસ્પર સંબંધ ધરાવે છે, જ્યારે શાંતિ પ્રવર્તે છે ત્યારે વિકાસ વેગ પકડે છે, અને જ્યારે વિકાસ લોકો સુધી પહોંચે છે ત્યારે તે શાંતિને મજબૂત બનાવે છે,” એમ કેન્દ્રીય વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી, પૃથ્વી વિજ્ઞાન, PMO, પર્સનલ, જાહેર ફરિયાદ, પેન્શન, પરમાણુ ઊર્જા અને અવકાશ રાજ્ય મંત્રી (સ્વતંત્ર હવાલો) ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે આજે ગુવાહાટી, આસામ ખાતે પ્રી-રિટાયરમેન્ટ કાઉન્સેલિંગ (PRC) વર્કશોપને સંબોધતા જણાવ્યું હતું.

આ વર્કશોપ આસામ સરકારના સહયોગથી પેન્શન અને પેન્શનર્સ કલ્યાણ વિભાગ દ્વારા આયોજિત કરવામાં આવી હતી, જેમાં વરિષ્ઠ જાહેર પ્રતિનિધિઓ, રાજ્ય વહીવટીતંત્રના અધિકારીઓ, SBI સહિતની બેંકિંગ સંસ્થાઓ અને નિવૃત્તિની નજીક પહોંચેલા કર્મચારીઓએ ભાગ લીધો હતો. આ કાર્યક્રમ આ વર્ષે રાજ્યમાં આવો બીજો કાર્યક્રમ હતો, જે આસામ સરકાર દ્વારા આપવામાં આવેલ મજબૂત વહીવટી સમર્થન અને અસરકારક સંકલનને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

છેલ્લા એક દાયકામાં ઉત્તર-પૂર્વીય ક્ષેત્રમાં જોવા મળેલા પરિવર્તનનો ઉલ્લેખ કરતા ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે કહ્યું કે જે લોકોએ 2014 પહેલા આ ક્ષેત્રને જોયું હતું તેઓ આ પરિવર્તનના સ્કેલની શ્રેષ્ઠ પ્રશંસા કરી શકે છે. ગુવાહાટી અને શિલોંગ વચ્ચે સુધારેલી રોડ કનેક્ટિવિટી, એવા રાજ્યોમાં રેલવે સેવાઓનું વિસ્તરણ કે જેમણે અગાઉ ક્યારેય રેલ કનેક્ટિવિટી જોઈ ન હતી, સમગ્ર પ્રદેશમાં નવા એરપોર્ટ, ભૂપેન હજારિકા સેતુ સહિતના મોટા પુલો અને ઉન્નત સુરક્ષા પરિસ્થિતિઓ મળીને વૃદ્ધિ અને સંકલનના નવા યુગને પ્રતિબિંબિત કરે છે, એમ તેમણે જણાવ્યું હતું. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે ઉત્તર-પૂર્વને મુખ્ય પ્રવાહમાં લાવવું એ પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીનું સૌથી મહત્વપૂર્ણ યોગદાન રહ્યું છે, જેમણે વિકાસની પહેલોની વ્યક્તિગત રીતે સમીક્ષા કરવા માટે વારંવાર આ પ્રદેશની મુલાકાત લીધી છે.

મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે વધતા આયુષ્ય અને સુધારેલા આરોગ્યના ધોરણોને કારણે દેશમાં પેન્શનરોની સંખ્યામાં સતત વધારો થયો છે. આ સંદર્ભમાં, તેમણે સમજાવ્યું કે નિવૃત્ત થતા કર્મચારીઓના અનુભવ, કુશળતા અને ઊર્જાને રાષ્ટ્ર નિર્માણ તરફ વાળવા માટે પ્રી-રિટાયરમેન્ટ કાઉન્સેલિંગની પહેલની કલ્પના કરવામાં આવી હતી. તેમણે કહ્યું કે આજે 60 વર્ષની વયે નિવૃત્ત થતી વ્યક્તિઓ ઘણીવાર તેમના સ્વાસ્થ્ય અને વ્યાવસાયિક ક્ષમતાના શ્રેષ્ઠ તબક્કામાં હોય છે, અને તેમની સંભવિતતા સમાજ માટે ગુમાવવી જોઈએ નહીં.

ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા દાયકામાં સરકારે નાગરિક-કેન્દ્રીય અભિગમ સાથે વ્યાપક પેન્શન સુધારા હાથ ધર્યા છે. તેમણે યાદ કર્યું કે અગાઉ, પેન્શનરોને ઘણીવાર અનેક નો ઓબ્જેક્શન સર્ટિફિકેટ્સ અને લાંબી કાગળગીરી જેવી જટિલ પ્રક્રિયાઓને કારણે વિલંબનો સામનો કરવો પડતો હતો. આજે, એન્ડ-ટુ-એન્ડ ડિજિટલ પ્રોસેસિંગ સાથે, પેન્શનના કાગળો અગાઉથી શરૂ કરવામાં આવે છે અને મોટાભાગની પ્રક્રિયા ઓનલાઇન થઈ ગઈ છે, જેનાથી વિલંબમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે.

તેમણે માહિતી આપી હતી કે CCS (Pension) નિયમોને તર્કસંગત અને સરળ બનાવવામાં આવ્યા છે. મલ્ટીપલ કલરના પેન્શન ફોર્મ્સને સિંગલ ઇન્ટિગ્રેટેડ ડિજિટલ ફોર્મથી બદલવામાં આવ્યા છે. વસાહતી કાળની જૂની જોગવાઈઓ દૂર કરવામાં આવી છે. તેમણે ઉદાહરણો આપ્યા હતા કે જેમ કે અવિવાહિત, છૂટાછેડા લીધેલ અને અલગ થયેલી પુત્રીઓને લાંબી કાનૂની પ્રક્રિયાઓ વિના ફેમિલી પેન્શન માટે પાત્ર બનાવવી, અને એવા કિસ્સામાં ફેમિલી પેન્શન આપવું જ્યાં કર્મચારી દસ વર્ષની સેવા પૂર્ણ કરતા પહેલા મૃત્યુ પામે છે.

મંત્રીએ ગુમ થયેલા કર્મચારીઓ સાથે સંબંધિત નિયમમાં સુધારાનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જે હેઠળ પરિવારોને અગાઉ પેન્શન લાભો મેળવવા માટે સાત વર્ષ રાહ જોવી પડતી હતી. મુશ્કેલી ઘટાડવા માટે આ જોગવાઈમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો છે, ખાસ કરીને એવા પ્રદેશોમાં કે જ્યાં અગાઉ કાયદો અને વ્યવસ્થાના પડકારોનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.

ડિજિટલ લાઇફ સર્ટિફિકેટ્સ (DLC) પર, ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે કહ્યું કે આ અભિયાન એક જન આંદોલન બની ગયું છે. હજારો શહેરોમાં સમર્પિત કેમ્પોનું આયોજન કરવામાં આવે છે, અને વૃદ્ધ પેન્શનરોની સુવિધા માટે ફેસ રેકગ્નિશન ટેકનોલોજી દાખલ કરવામાં આવી છે, ખાસ કરીને જ્યાં બાયોમેટ્રિક ઓથેન્ટિકેશન નિષ્ફળ જઈ શકે છે. તેમણે કહ્યું કે લાખો પેન્શનરોએ આ સુવિધાનો લાભ લીધો છે, જે તેમને મોબાઈલ ઉપકરણોનો ઉપયોગ કરીને તેમના ઘરની આરામથી જીવન પ્રમાણપત્રો સબમિટ કરવા સક્ષમ બનાવે છે.

તેમણે આગળ ‘ભવિષ્ય’ (Bhavishya) પોર્ટલ જેવી ઓનલાઇન પેન્શન પ્રોસેસિંગ માટેની પહેલો, પેન્શન વિતરણ કરતી બેંકોનું સિંગલ-વિન્ડો સિસ્ટમમાં એકીકરણ, સ્થળ પર જ ફરિયાદોના નિવારણ માટે નિયમિત પેન્શન અદાલતો અને વધેલી ગ્રાન્ટ દ્વારા પેન્શનર્સ કલ્યાણ સંગઠનોને મજબૂત બનાવવાની પહેલો પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. આ દરમિયાનગીરીઓ દ્વારા દાયકાઓથી પેન્ડિંગ હોય તેવા કિસ્સાઓ સહિત અનેક લાંબા સમયથી પેન્ડિંગ કેસો ઉકેલવામાં આવ્યા છે.

ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે સરકારના અભિગમમાં માત્ર નવા નિયમો બનાવવા પર જ નહીં, પરંતુ આજના સામાજિક સંદર્ભમાં અસંગત બની ગયેલા જૂના અને બિનજરૂરી નિયમોને દૂર કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. તેમણે નિવૃત્ત થતા કર્મચારીઓને ભારતની વિકસિત ભારત તરફની સફરમાં સક્રિય હિતધારકો ગણવા અને નિવૃત્તિ પછી પણ તેમના અનુભવને સમાજમાં યોગદાન આપવા વિનંતી કરી હતી.

મંત્રીએ વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે પ્રી-રિટાયરમેન્ટ કાઉન્સેલિંગની પહેલ નિવૃત્ત થતા કર્મચારીઓને તેમની નિવૃત્તિ પછીના જીવનનું સ્પષ્ટતા અને હેતુ સાથે આયોજન કરવામાં મદદ કરશે, જ્યારે સરકારને રાષ્ટ્ર નિર્માણમાં તેમની સતત સંલગ્નતાથી લાભ મેળવવા માટે સક્ષમ બનાવશે.

*****

SM/NP/GP/JD