કેન્દ્રીય કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ, અને ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રી, શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ તેમના અનોખા વૃક્ષારોપણના સંકલ્પના પાંચ વર્ષ પૂર્ણ થવા નિમિત્તે 19 ફેબ્રુઆરી (ગુરુવાર) ના રોજ નવી દિલ્હીના પૂસા સ્થિત એ. પી.શિંદે હોલમાં એક વિશેષ કાર્યક્રમનું નેતૃત્વ કરશે. આ કાર્યક્રમ તે ‘ગ્રીન’ (હરિયાળી) યાત્રાની ઉજવણી કરશે જે તેમણે 19 ફેબ્રુઆરી 2021 ના રોજ નર્મદા જયંતિના અવસરે અમરકંટક ખાતે ‘રુદ્રાક્ષ’ અને ‘સાલ’ના રોપા વાવીને શરૂ કરી હતી અને દરરોજ ઓછામાં ઓછો એક રોપો વાવવાનો સંકલ્પ કર્યો હતો. આ સંકલ્પ લીધા ત્યારથી, તેમણે અટલ પ્રતિબદ્ધતા અને સાતત્ય સાથે તેને સતત જાળવી રાખ્યો છે, અને દૈનિક વૃક્ષારોપણને તેમની દિનચર્યા અને પર્યાવરણીય જવાબદારી પરના જાહેર સંદેશનો એક અભિન્ન ભાગ બનાવ્યો છે.

19 ફેબ્રુઆરીના કાર્યક્રમની શરૂઆત પાંચ રોપાઓના ઔપચારિક વાવેતર સાથે થશે, જે સંકલ્પના સાતત્ય અને હરિયાળા ભવિષ્ય માટે નવીકરણ કરાયેલ પ્રતિબદ્ધતાનું પ્રતીક છે. ત્યારબાદ મુખ્ય કાર્યક્રમનું ઔપચારિક ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવશે, જે દરમિયાન શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણની દૈનિક વૃક્ષારોપણની પાંચ વર્ષની યાત્રા પર આધારિત એક વિશેષ વીડિયો પ્રેઝન્ટેશન અને પ્રારંભિક નોંધ પ્રદર્શિત કરવામાં આવશે.

કાર્યક્રમ દરમિયાન, આ અભિયાનની મુખ્ય વિશેષતાઓ - જે વ્યક્તિગત સંકલ્પ તરીકે શરૂ થઈ હતી અને જનભાગીદારી, પર્યાવરણીય જાગૃતિ અને સામાજિક ચેતના દ્વારા ચિહ્નિત થયેલ આંદોલનમાં વિકસી છે - રજૂ કરવામાં આવશે. તેમના મુખ્ય સંબોધનમાં, કેન્દ્રીય મંત્રી શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ તેમના પાંચ વર્ષ લાંબા દૈનિક વૃક્ષારોપણના સંકલ્પ, તેની સાથે જોડાયેલા અનુભવો, જનભાગીદારીની ભૂમિકા અને આગામી માર્ગ વિશે વિગતવાર વાત કરશે. તેઓ પર્યાવરણ સુરક્ષાને જન આંદોલનમાં પરિવર્તિત કરવાના તેમના વિઝનને શેર કરશે.

Shutterstock

આ કાર્યક્રમમાં પ્રતિષ્ઠિત વક્તાઓમાં ઓલ વર્લ્ડ ગાયત્રી પરિવારના ડૉ. ચિન્મય પંડ્યા; નેશનલ ગ્રીન ટ્રિબ્યુનલ (NGT) ના અધ્યક્ષ જસ્ટિસ પ્રકાશ શ્રીવાસ્તવ; જાણીતા પર્યાવરણવાદી શ્રી અનિલ જોશી; સાધ્વી ઋતંભરા; વરિષ્ઠ પત્રકાર શ્રી આશુતોષ ઝા; અને ભારતીય કૃષિ અનુસંધાન પરિષદ (ICAR) ના મહાનિર્દેશક ડૉ.  એમ.એલ. જાટનો સમાવેશ થશે. તેમની સહભાગિતા આ સંકલ્પના આધ્યાત્મિક, ન્યાયિક, સામાજિક અને પર્યાવરણીય પરિમાણોને સામે લાવશે, જે તેની વ્યાપક સુસંગતતાને રેખાંકિત કરશે. આ કાર્યક્રમ માત્ર એક સફળ સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થશે નહીં, પરંતુ આવનારી પેઢીઓ માટે હરિયાળી પ્રતિબદ્ધતાનો એક શક્તિશાળી સંદેશ પણ આપશે.

‘દૈનિક વૃક્ષારોપણ’ ના સંકલ્પની પૃષ્ઠભૂમિ

ઘણા લોકો પર્યાવરણ સુરક્ષા માટે સંકલ્પ લે છે, પરંતુ માત્ર થોડા જ લોકો આવા સંકલ્પને દૈનિક જીવનમાં એકીકૃત કરવા માટે જરૂરી સતત પ્રતિબદ્ધતા અને નિશ્ચય દર્શાવે છે. આ સંદર્ભમાં કેન્દ્રીય મંત્રી શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણનો સંકલ્પ એક પ્રેરણાદાયી ઉદાહરણ તરીકે ઉભરી આવ્યો છે. મધ્યપ્રદેશના મુખ્યમંત્રી તરીકેના તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન, શ્રી ચૌહાણે પર્યાવરણ સુરક્ષાને માત્ર ભાષણો પૂરતી મર્યાદિત ન રાખતા તેને તેમના વ્યક્તિગત આચરણનો ભાગ બનાવવાનું અને તે સંદેશ લોકો સુધી પહોંચાડવાનું નક્કી કર્યું હતું.

19 ફેબ્રુઆરી 2021 ના રોજ નર્મદા જયંતિના અવસરે, તેમણે અમરકંટક ખાતે નર્મદા નદીના કિનારે રોપા વાવ્યા અને સંકલ્પ કર્યો કે તેઓ દરરોજ ઓછામાં ઓછો એક રોપો વાવશે. ત્યારથી, આ પ્રથા કોઈ પણ અડચણ કે વિરામ વગર ચાલુ રહી છે.

થોડા વર્ષો પહેલા કોવિડ-19 રોગચાળાના મુશ્કેલ દિવસો દરમિયાન પણ, જ્યારે જાહેર જીવન મોટાભાગે થંભી ગયું હતું, ત્યારે તેમનો વૃક્ષારોપણનો સંકલ્પ અટક્યો ન હતો. ભલે તેમના ગૃહ રાજ્યમાં હોય, દેશના અન્ય ભાગોમાં હોય કે વિદેશ પ્રવાસ દરમિયાન પણ હોય, તેમણે પર્યાવરણ પ્રત્યેની તેમની જવાબદારી પૂરી કરતા દરરોજ એક રોપો વાવવાનું ચાલુ રાખ્યું હતું. આજે આ વ્યક્તિગત સંકલ્પ હેઠળ વાવવામાં આવેલા રોપાઓની સંખ્યા 6,000 ને વટાવી ગઈ છે.

આ વ્યક્તિગત પ્રતિબદ્ધતાએ ઘણા લોકોને એ વિચારવા પ્રેર્યા કે જો કોઈ જાહેર નેતા દૈનિક વૃક્ષારોપણને તેમની દિનચર્યામાં સામેલ કરી શકે છે, તો સામાન્ય નાગરિકો પણ તેને તેમના જીવનનો કુદરતી ભાગ બનાવી શકે છે. આ સંકલ્પ ક્ષણિક લાગણીમાંથી નહીં પરંતુ વર્ષોથી કેળવાયેલા લાંબા ગાળાના પર્યાવરણીય વિઝનમાંથી ઉદભવ્યો હતો.

2017 માં, મુખ્યમંત્રી તરીકે તેમના નેતૃત્વ હેઠળ, ઐતિહાસિક નર્મદા સેવા યાત્રા મધ્યપ્રદેશમાં 6 કરોડથી વધુ રોપાઓના વાવેતર સાથે સમાપ્ત થઈ હતી, જેણે નદી, વન અને આબોહવા સંરક્ષણને જન આંદોલનમાં ફેરવી દીધું હતું. આ ગતિને આગળ વધારતા, ‘અંકુર અભિયાન’ શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં નાગરિકોને રોપા વાવવા, સમર્પિત પોર્ટલ પર ફોટોગ્રાફ્સ અથવા સેલ્ફી અપલોડ કરવા અને તેમને ઉછેરવાની જવાબદારી લેવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવ્યા હતા. આ પહેલ દ્વારા અંદાજે 1 કરોડ રોપા વાવવામાં આવ્યા હતા અને સમાજના વિવિધ વર્ગોના લોકો આ અભિયાનમાં જોડાયા હતા.

સમય જતાં, આ પહેલ મધ્યપ્રદેશની સીમાઓ ઓળંગી ગઈ અને રાષ્ટ્રીય તથા આંતરરાષ્ટ્રીય પરિમાણો પ્રાપ્ત કર્યા. જન્મદિવસ, લગ્નની વર્ષગાંઠ, જન્મજયંતિ અને પ્રિયજનોની પુણ્યતિથિ જેવા પ્રસંગોએ વાવેતરને પ્રોત્સાહન આપીને, શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે વ્યક્તિગત ઉજવણીઓને પર્યાવરણીય સેવા સાથે જોડવાની એક અનોખી પરંપરા વિકસાવી.

તેમના ઉદાહરણથી પ્રેરિત થઈને, ભારતના વિવિધ ભાગોમાં અને વિદેશમાં રહેતા લોકો પણ ખાસ પ્રસંગોએ રોપા વાવવા લાગ્યા, અને આ રીતે આ ‘ગ્રીન’ યાત્રાનો ભાગ બન્યા. જે એક નેતાના વ્યક્તિગત સંકલ્પ તરીકે શરૂ થયું હતું તે ધીમે ધીમે પ્રકૃતિ પ્રત્યેની સામૂહિક ભાગીદારી અને વહેંચાયેલી જવાબદારી દ્વારા ચિહ્નિત થયેલ વ્યાપક જન આંદોલનમાં વિકસિત થયું છે.

આ દૈનિક વૃક્ષારોપણના સંકલ્પના પાંચ વર્ષ પૂર્ણ થવા તે માત્ર એક વ્યક્તિની દ્રઢતાનું જ પ્રતિનિધિત્વ નથી પરંતુ તે પર્યાવરણીય ચેતનાના મજબૂતીકરણનું પણ પ્રતિનિધિત્વ કરે છે જે પારિસ્થિતિક જવાબદારીને જીવનશૈલી બનાવવાની આકાંક્ષા રાખે છે.

SM/GP/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2229968) મુલાકાતી સંખ્યા : 7