કેન્દ્રીય ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને માહિતી ટેકનોલોજી મંત્રી શ્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે આજે ઉદ્યોગ જગતના નેતાઓ અને વૈશ્વિક શિક્ષણવિદો, નીતિ નિર્માતાઓ અને ટેકનોલોજી નિષ્ણાતોના વ્યૂહાત્મક સંમેલનની અધ્યક્ષતા કરી હતી, જેથી ખાસ કરીને મેન્યુફેક્ચરિંગ એન્જિનિયરિંગ ટેકનોલોજી (MET) ઇકોસિસ્ટમ માટે ભારતની AI પ્રાથમિકતાઓને અપનાવવા, કૌશલ્ય વિકાસ અને સર્વસમાવેશક વૃદ્ધિ પર મજબૂત ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને સ્પષ્ટ કરી શકાય.

ઇન્ડિયા AI ઇમ્પેક્ટ સમિટ 2026 માં, આ સંમેલન ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને માહિતી ટેકનોલોજી મંત્રાલય (MeitY) ના નેતૃત્વ હેઠળ NAMTECH દ્વારા આયોજિત કરવામાં આવ્યું હતું. તે મેસેચ્યુસેટ્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી (MIT), ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી મદ્રાસ (IIT-M) અને અન્ય અગ્રણી યુનિવર્સિટીઓના શિક્ષણવિદોની સાથે માઇક્રોસોફ્ટ ઇન્ડિયા, ડેલ ટેકનોલોજીસ, સિસ્કો ઇન્ડિયા, હિટાચી ઇન્ડિયા, ટાટા ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, રોકવેલ ઓટોમેશન, પાલો અલ્ટો નેટવર્ક્સ, પે-પલ અને ઇન્ટેલ જેવી કંપનીઓના C-suite એક્ઝિક્યુટિવ્સને એકસાથે લાવ્યા હતા.

અગ્રણી ઉદ્યોગ અને શૈક્ષણિક નેતાઓને સાંકળતી ઉદ્યોગ-શિક્ષણ જગત-સરકારની ચર્ચાએ વિકસિત ભારત @2047 ના રાષ્ટ્રીય વિઝન સાથે સુસંગત રહીને, ભારતના ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રોમાં ઉત્પાદકતા, સ્પર્ધાત્મકતા અને નવીનતાના પાયાના સક્ષમકર્તા તરીકે AI પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

આ સંમેલન મે 2025 માં ભારત મંડપમ ખાતે યોજાયેલ ઇન્ડસ્ટ્રી-એકેડેમિયા રાઉન્ડટેબલની ગતિને આગળ ધપાવે છે, જેણે ભારતના ઔદ્યોગિક પરિવર્તનને સક્ષમ કરવા માટે સામૂહિક કાર્યવાહીની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. પરિણામે, મેન્યુફેક્ચરિંગ એન્જિનિયરિંગ ટેકનોલોજી (MET) પ્લેટફોર્મની કલ્પના કરવામાં આવી રહી છે – જેનું આયોજન અને પ્રોત્સાહન NAMTECH દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે – જેથી ઉદ્યોગ, શિક્ષણ જગત અને સરકારને સહિયારા શાસન અને અમલીકરણ મોડલમાં એકસાથે લાવી શકાય, અને મેન્યુફેક્ચરિંગને ભારતના ઝડપી વિકાસ અને ડીકાર્બોનાઇઝેશન એજન્ડાના કેન્દ્રમાં રાખી શકાય.

આ કાર્યક્રમમાં માનનીય મંત્રી શ્રી અશ્વિની વૈષ્ણવ દ્વારા “AI ફોર મેન્યુફેક્ચરિંગ, એન્જિનિયરિંગ ટેકનોલોજી (AI-MET)” પર વ્હાઇટ પેપર કોન્સેપ્ટનું લોન્ચિંગ પણ કરવામાં આવ્યું હતું. વ્હાઇટ પેપર કોન્સેપ્ટ ઉત્પાદકતા, ટકાઉપણું અને વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતા માટે મેન્યુફેક્ચરિંગ અને સંલગ્ન મૂલ્ય શૃંખલાઓમાં AI ને સમાવવા માટે વ્યૂહાત્મક માળખું રજૂ કરે છે. તે ભારતના MET ઇકોસિસ્ટમમાં AI ને સમાવવા માટે ઉદ્યોગ, શિક્ષણ જગત અને નીતિ નિર્માતાઓ માટે સંકલિત માર્ગો તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયાની રૂપરેખા આપે છે.

કાર્યક્રમમાં સંબોધન કરતાં, શ્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે કહ્યું: “આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ એ વિકસિત ભારત તરફની ભારતની યાત્રામાં પાયાનો સ્તંભ છે. મેન્યુફેક્ચરિંગ એન્જિનિયરિંગ ટેકનોલોજીમાં AI ને એકીકૃત કરીને, આપણે ઉત્પાદકતા વધારી શકીએ છીએ, સ્પર્ધાત્મકતા મજબૂત કરી શકીએ છીએ અને નવીનતા અને સાહસિકતા માટે નવી તકો ખોલી શકીએ છીએ. અમારું ધ્યાન એક સર્વસમાવેશક AI ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા પર છે જે સાહસો અને MSMEs ને સમાન રીતે સશક્ત બનાવે છે, જ્યારે ભારતના કાર્યબળને ભવિષ્ય માટે તૈયાર કરે છે. AI-MET વ્હાઇટ પેપર જેવી પહેલો ટેક્નોલોજીક ક્ષમતાને જમીન સ્તરે પરિણામોમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે જરૂરી સહકાર આધારિત અને મિશન-કેન્દ્રિત અભિગમ દર્શાવે છે. મને આનંદ છે કે NAMTECH એ આ સાંઝા રાષ્ટ્રીય લક્ષ્ય તરફ ઉદ્યોગ, શૈક્ષણિક જગત અને નીતિનિર્માતાઓને એકત્ર લાવવા આગેવાની લીધી છે. NAMTECH ને મારી વિનંતી છે કે તેઓ આ તકનો ઉપયોગ કરીને આગામી સ્તરની પ્રતિભા વિકસાવે, જે ભારતને પ્રિસિઝન સાધનોના મોટા ઉત્પાદક તરીકે ઉભરવામાં મદદરૂપ બને.”

પ્રો. એરિક ગ્રિમસન, ચાન્સેલર ફોર એકેડેમિક એડવાન્સમેન્ટ, મેસેચ્યુસેટ્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી (MIT), બોસ્ટન, USA એ ઉમેર્યું: “ભારતની AI સફરનો આગળનો તબક્કો ક્ષમતાથી એપ્લિકેશન (ઉપયોગ) તરફ આગળ વધવાની તેની ક્ષમતા દ્વારા વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવશે – ઉદ્યોગો, સાહસો અને MSMEs માં AI ને સમાવિષ્ટ કરવું, મોટા પાયે કૌશલ્યોમાં રોકાણ કરવું અને નવીનતા સર્વસમાવેશક રહે તેની ખાતરી કરવી. સંશોધન અને ટેકનોલોજીને વાસ્તવિક દુનિયાના પરિણામોમાં અનુવાદિત કરી શકે તેવી પ્રણાલીઓ બનાવવા માટે શિક્ષણ જગત, ઉદ્યોગ અને સરકાર વચ્ચે સતત સહયોગની જરૂર છે.”

શ્રી પ્રવીણ પંચગ્નુલા, એક્ઝિક્યુટિવ ડાયરેક્ટર – મેન્યુફેક્ચરિંગ એન્ડ કોંગ્લોમેરેટ્સ, માઇક્રોસોફ્ટ ઇન્ડિયાએ કહ્યું કે, “ભારતના ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રોમાં AI ની અસર શોપ ફ્લોર પર અને જટિલ એન્જિનિયરિંગ સિસ્ટમ્સમાં તેની જમાવટ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવશે. કાર્યબળના લક્ષિત સ્કેલિંગ અને અપસ્કિલિંગની સાથે MSMEs માં દત્તક લેવાનું સક્ષમ બનાવવું એ સ્થિતિસ્થાપક અને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક મેન્યુફેક્ચરિંગ મૂલ્ય શૃંખલા બનાવવા માટે આવશ્યક છે.”

શ્રી વિનોદ કરુમમપોયિલ ડાયરેક્ટર – ડિજિટલ ટ્રાન્સફોર્મેશન, સિસ્કો ઇન્ડિયાએ ઉમેર્યું: “જેમ જેમ AI આધુનિક ઉત્પાદન માટે અભિન્ન અંગ બને છે, તેમ-તેમ કાર્યબળમાં મજબૂત એપ્લિકેશન-ઓરિએન્ટેડ કૌશલ્યોનું નિર્માણ કરવું આવશ્યક છે. ઉદ્યોગ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ વચ્ચે ગાઢ સહયોગ એ સુનિશ્ચિત કરવા માટે ચાવીરૂપ બનશે કે પ્રતિભા જવાબદારીપૂર્વક અને મોટા પાયે AI નો ઉપયોગ કરવા માટે તૈયાર છે, જે ભારતના મેન્યુફેક્ચરિંગ ઇકોસિસ્ટમમાં ઉત્પાદકતા અને સ્પર્ધાત્મકતાને મજબૂત કરશે.”

સુશ્રી સ્વપ્ના બાપટ, MD અને વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ – ઇન્ડિયા અને SAARC, પાલો અલ્ટો નેટવર્ક્સે ટિપ્પણી કરી: “સાયબર સુરક્ષા અને IT ના લેન્ડસ્કેપમાં, નબળી રીતે ડિઝાઇન કરાયેલ ઓપરેશનલ ટેકનોલોજી (OT) નોંધપાત્ર જોખમ ઉભું કરે છે. સુરક્ષિત, એન્ટરપ્રાઇઝ-ગ્રેડ નેટવર્ક ડિઝાઇન કરવા માટે ત્રણ ક્રાંતિકારી તત્વોની જરૂર છે. જેમ-જેમ AI આધુનિક ઉત્પાદનનો પાયાનો પત્થર બને છે, આપણે કાર્યબળમાં એપ્લિકેશન-ઓરિએન્ટેડ કૌશલ્યોના નિર્માણને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ. અમારું લક્ષ્ય શિક્ષણ અને ઉદ્યોગ વચ્ચેના અંતરને પૂરવાનું છે, વિદ્યાર્થીઓ તાત્કાલિક કાર્યસ્થળ પર તૈનાત કરવા માટે તૈયાર છે તેની ખાતરી કરવા માટે શાળાઓમાં આધુનિક નેટવર્ક સુરક્ષા સિદ્ધાંતો લાવવાનું છે.”

શ્રી દિલીપ સાહની, મેનેજિંગ ડાયરેક્ટર – ઇન્ડિયા, રોકવેલ ઓટોમેશન એ ઉમેર્યું: “ભારતના મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટર માટે, AI ની વાસ્તવિક અસર ત્યારે સાકાર થશે જ્યારે તેને ઔદ્યોગિક ઓટોમેશન સિસ્ટમ્સમાં એકીકૃત કરવામાં આવશે અને ઉત્પાદન વાતાવરણમાં મોટા પાયે ઉપયોગમાં લેવામાં આવશે. ડિજિટલ નવીનતા અને શોપ-ફ્લોર અમલીકરણ વચ્ચેના અંતરને ઘટાડવા માટે ઉદ્યોગ, શિક્ષણ જગત અને સરકાર વચ્ચે મજબૂત સહયોગની જરૂર છે. આ પ્રકારની પહેલો દત્તક લેવાની ગતિને તેજ કરવા, કાર્યબળની ક્ષમતાને મજબૂત કરવા અને ભારતની મેન્યુફેક્ચરિંગ મૂલ્ય શૃંખલાઓની વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતા વધારવા માટે જરૂરી ઇકોસિસ્ટમ બનાવે છે.”

ડૉ. ઇબ્રાહિમ હાફીઝુર રહેમાન, ઓપરેટિંગ ડાયરેક્ટર જનરલ અને CEO, NAMTECH એ ટિપ્પણી કરી: “વાસ્તવિક દુનિયાના ઔદ્યોગિક સંદર્ભોમાં શિક્ષણને આધારીત કરીને, NAMTECH નો ઉદ્દેશ્ય એ બતાવવાનો છે કે કેવી રીતે એપ્લિકેશન-ઓરિએન્ટેડ લર્નિંગ પ્રતિભાને ઉત્પાદન વાતાવરણમાં ડે-ઝીરો તૈનાત કરવા સક્ષમ બનાવી શકે છે. MET પ્લેટફોર્મ અને ઉદ્યોગ અને શિક્ષણ જગત સાથેની ભાગીદારી દ્વારા, આ અભિગમ ભારતની મેન્યુફેક્ચરિંગ એન્જિનિયરિંગ ટેકનોલોજી પરિવર્તન માટે કાર્યબળ તૈયાર કરવા માટે સ્કેલેબલ મોડલ્સને આકાર આપવામાં મદદ કરી શકે છે.”

SM/DK/GP/JD