ਡਾਕ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 13 ਫਰਵਰੀ, 2026 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇੰਡੀਅਨ ਹੈਬੀਟੇਟ ਸੈਂਟਰ ਵਿਖੇ "ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕਠਪੁਤਲੀਆਂ" ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਅੱਠ ਯਾਦਗਾਰੀ ਡਾਕ ਟਿਕਟਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੈੱਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਟਿਕਟਾਂ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਾਕ  ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਕੱਤਰ, ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਵੰਦਿਤਾ ਕੌਲ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਿਮਾਨਾਂ, ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ।

(ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਵੰਦਿਤਾ ਕੌਲ , ਸਕੱਤਰ (ਡਾਕ ਵਿਭਾਗ) , ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕਠਪੁਤਲੀਆਂ 'ਤੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਜੀਵੰਤ ਕਠਪੁਤਲੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।)

ਇਸ ਮੌਕੇ ਬੋਲਦਿਆਂ, ਡਾਕ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਲਘੂ ਰਾਜਦੂਤ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਕਠਪੁਤਲੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਕ ਰਾਹੀਂ, ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਮਰ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਸਾਡੀਆਂ ਲੋਕਧਾਰਾਵਾਂ , ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਮੈਮੋਰੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਟਿਕਟ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜੀਵੰਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣਗੇ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵੰਤ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਗੇ।"

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਠਪੁਤਲੀ ਨਾਟਕ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਜੀਵੰਤ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ, ਕੁਸ਼ਲ ਕਠਪੁਤਲੀ ਕਲਾਕਾਰ  ਸੰਗੀਤ, ਬਿਰਤਾਂਤ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਤ ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਨਮੋਹਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ, ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ, ਨੈਤਿਕ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ ਕਰਦੇ ਆਏ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਕਠਪੁਤਲੀ ਨੂੰ ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ- ਧਾਗੇ ਦੀਆਂ ਕਠਪੁਤਲੀਆਂ, ਦਸਤਾਨੇ ਦੀਆਂ ਕਠਪੁਤਲੀਆਂ, ਡੰਡੇ ਦੀਆਂ ਕਠਪੁਤਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੈਡੋ ਕਠਪੁਤਲੀਆਂ - ਹਰੇਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਅਨਮੋਲ ਕਲਾ ਰੂਪ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੁਆਰਾ ਕਾਇਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਯਾਦਗਾਰੀ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਡਾਕ ਟਿਕਟਾਂ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਠਪੁਤਲੀ (ਰਾਜਸਥਾਨ), ਯਕਸ਼ਗਾਣ ਸੂਤਰਦਾ ਗੋਮਬੇਯੱਟਾ (ਕਰਨਾਟਕ), ਡਾਂਗਰ ਪੁਤੁਲ (ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ), ਕਾਠੀ ਕੁੰਡਈ (ਓਡੀਸ਼ਾ), ਬੇਨੀਰ ਪੁਤੁਲ (ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ), ਪਾਵਕਥਕਾਲੀ (ਕੇਰਲ), ਰਾਵਣਛਾਯਾ (ਓਡੀਸ਼ਾ) ਅਤੇ ਟੋਲੂ ਬੋਮਲੱਟਾ (ਆਂਧਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਕਠਪੁਤਲੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਸਬੰਧਿਤ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਪਹਿਰਾਵੇ, ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਕਠਪੁਤਲੀ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕਲਾਤਮਕ ਕਾਰੀਗਰੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਡਾਕ ਟਿਕਟਾਂ, ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦੇ ਕਵਰ, ਬਰੋਸ਼ਰ, ਲਘੂ ਸ਼ੀਟਾਂ, ਪਰਚੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਡਾਕ ਟਿਕਟਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਾਂਖਾ ਸਾਮੰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਅੰਕ ਲਈ ਕਲਾਤਮਕ ਸੰਦਰਭ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਦ ਆਰਟਸ, ਦਾਰਿਚਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾਰਾ ਕਠਪੁਤਲੀ ਥੀਏਟਰ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸ਼੍ਰੀ ਦਾਦੀ ਪੁਦੁਮਜੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਦੀ ਕੀਮਤ: 500 ਪੈਸੇ (ਅੱਠ ਡਾਕ ਟਿਕਟਾਂ ਦਾ ਸੈੱਟ)

ਡਾਕ ਟਿਕਟਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡਾਕ ਉਤਪਾਦ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲੇਟੈਲਿਕ ਬਿਊਰੋ ਅਤੇ ਔਨਲਾਈਨ www.epostoffice.gov.in  'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ ।

*****

ਪੀਕੇ/ਕੇਸੀ/ਜੇਕੇ/ਐਮਬੀ

(Release ID: 2228250) ਵਿਜ਼ੀਟਰ ਕਾਊਂਟਰ : 3