ખાનગી સેટેલાઇટ કેબલ ટેલિવિઝન ચેનલોએ કેબલ ટેલિવિઝન નેટવર્ક (રેગ્યુલેશન) એક્ટ, 1995 અને તે હેઠળ ઘડવામાં આવેલા નિયમો હેઠળના એડવર્ટાઇઝિંગ કોડ અને પ્રોગ્રામ કોડનું પાલન કરવું આવશ્યક છે, જે અન્ય બાબતોની સાથે સાથે એવી જોગવાઈ કરે છે કે એવો કોઈ કાર્યક્રમ પ્રસારિત ન કરવો જોઈએ જેમાં ધર્મો અથવા સમુદાયો પર હુમલો હોય અથવા ધાર્મિક જૂથો પ્રત્યે તિરસ્કારપૂર્ણ દ્રશ્યો અથવા શબ્દો હોય અથવા જે સાંપ્રદાયિક વલણોને પ્રોત્સાહન આપે અથવા જે દેશના સામાજિક, જાહેર અને નૈતિક જીવનના વ્યક્તિગત રીતે કોઈ વ્યક્તિ અથવા અમુક જૂથો, વિભાગોની ટીકા કરે, બદનામ કરે અથવા નિંદા કરે.

કેન્દ્ર સરકારે જાહેરનામા નંબર G.S.R. 416(E) તારીખ 17.06.2021 દ્વારા કેબલ ટેલિવિઝન નેટવર્ક (સુધારા) નિયમો, 2021 ને પણ સૂચિત કર્યા છે, જેનાથી પ્રોગ્રામ અને એડવર્ટાઇઝિંગ કોડના ઉલ્લંઘનની ફરિયાદોના નિવારણ માટે વૈધાનિક મિકેનિઝમની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. નિયમો ત્રણ સ્તરીય ફરિયાદ નિવારણ મિકેનિઝમની જોગવાઈ કરે છે, સ્તર I બ્રોડકાસ્ટર દ્વારા, સ્તર II બ્રોડકાસ્ટર્સની સ્વ-નિયમનકારી સંસ્થાઓ દ્વારા અને સ્તર III કેન્દ્ર સરકારની દેખરેખ પદ્ધતિ (oversight mechanism) દ્વારા. સરકાર એડવાઈઝરી, ચેતવણીઓ, માફીના સ્ક્રોલ ઓર્ડર્સ અને ઓફ-એર ઓર્ડર્સ વગેરે જારી કરીને ખાનગી ટીવી ચેનલો સામે પગલાં લે છે. મંત્રાલય પ્રોગ્રામ કોડનું પાલન કરવા માટે ખાનગી સેટેલાઇટ ટીવી ચેનલોને સમય સમય પર એડવાઈઝરી પણ જારી કરે છે.

ત્રિ-સ્તરીય ફરિયાદ નિવારણ મિકેનિઝમ મુજબ, સ્તર-I અને સ્તર-II પર ચેનલના કાર્યક્રમની સામગ્રી સંબંધિત કોઈપણ ફરિયાદો સીધી રીતે બ્રોડકાસ્ટર અને બ્રોડકાસ્ટર્સની સ્વ-નિયમનકારી સંસ્થાઓ દ્વારા પ્રાપ્ત કરવામાં આવે છે અને તેનો નિકાલ કરવામાં આવે છે. આથી આ મંત્રાલય આ સ્તર-III પર સીધી સત્તા અથવા દેખરેખ રાખતું નથી, જે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા ઓવરસાઇટ મિકેનિઝમ પ્રદાન કરે છે. છેલ્લા 5 વર્ષમાં આ મંત્રાલય દ્વારા લેવામાં આવેલા પગલાંની વિગતો નીચે મુજબ છે:

2021-2025 થી વર્ષવાર લેવામાં આવેલા પગલાંનો સારાંશ

શ્રી રાઘવ ચઢ્ઢા દ્વારા પૂછવામાં આવેલા પ્રશ્નોના જવાબમાં માહિતી અને પ્રસારણ રાજ્ય મંત્રી ડૉ. એલ. મુરુગન દ્વારા આજે રાજ્યસભામાં આ માહિતી રજૂ કરવામાં આવી હતી.

SM/JY/GP/JD