ਸਿਹਤ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲਾ
azadi ka amrit mahotsav

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ-ਰੋਧਕ ਟੀਬੀ ਲਈ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੌਖਿਕ ਇਲਾਜ ਕਿਫਾਇਤੀ ਹਨ: ਆਈਸੀਐੱਮਆਰ ਅਧਿਐਨ


Posted On: 12 FEB 2026 10:36AM by PIB Chandigarh

ਇੰਡੀਅਨ ਜਰਨਲ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨੇ ਇਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਮਲਟੀਡ੍ਰਗ ਰੋਧਕ ਅਤੇ ਰਿਫੈਮਿਪਸਿਨ-ਰੋਧਕ ਟੀਬੀ (ਐੱਮਡੀਆਰ/ਆਰਆਰ-ਟੀਬੀ) ਲਈ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮੌਖਿਕ ਇਲਾਜ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਦੇ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਬਿਹਤਰ ਸਿਹਤ ਨਤੀਜੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।   

ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਆਈਸੀਐੱਮਆਰ- ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਫਾਰ ਰਿਸਰਚ ਇਨ ਟਿਊਬਰਕਲੋਸਿਸ (ICMR-NIRT) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਬੀ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਸਬੰਧੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (ਐੱਨਟੀਈਪੀ) ਦੇ ਅਧੀਨ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਬੇਡਾਕਿਉਲਾਈਨ (bedaquiline) ਲੈਸ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ (9-11 ਮਹੀਨੇ) ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ (18-20 ਮਹੀਨੇ) ਦੇ ਇਲਾਜ ਰੈਜੀਮੈਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਬੇਡਾਕਿਉਲਾਈਨ-ਅਧਾਰਿਤ ਇਲਾਜ ਰੇਜਿਮੈਨ - BPAL (ਬੇਡਾਕਿਉਲਾਈਨ, ਪ੍ਰੇਟੋਮੈਨਿਡ ਅਤੇ ਲਾਈਨਜ਼ੋਲਿਡ) ਅਤੇ BPALM (ਮੋਕਸੀਫਲੋਕਸਾਸੀਨ ਦੇ ਨਾਲ)- ਦੀ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬੀਪੀਏਐੱਲ ਇਲਾਜ ਵਿਧੀ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਲਾਗਤ-ਬੱਚਤ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਵਾਧੂ ਗੁਣਵੱਤਾ-ਅਨੁਕੂਲ ਜੀਵਨ ਸਾਲ (QALY) ਦੇ ਲਈ, ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਮਿਆਰੀ ਇਲਾਜ ਵਿਧੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਮਰੀਜ਼ 379 ਰੁਪਏ ਘੱਟ ਖਰਚ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਘੱਟ ਲਾਗਤ 'ਤੇ ਬਿਹਤਰ ਸਿਹਤ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। BPALM ਇਲਾਜ ਵਿਧੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਿਆਰੀ ਇਲਾਜ ਵਿਧੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਵਾਧੂ QALY ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮਰੀਜ਼ ਸਿਰਫ 37 ਰੁਪਏ ਦਾ ਵਾਧੂ ਖਰਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਇਲਾਜ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈਆਂ, ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਫਾਲੋ-ਅੱਪ ਕੇਅਰ ਸਮੇਤ ਸਮੁੱਚੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਲਾਗਤ ਘੱਟ ਜਾਂ ਤੁਲਨਾਯੋਗ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ।

ਮਲਟੀਡ੍ਰਗ ਰੋਧਕ/ਰਿਡਯੂਸਡ ਟੀਬੀ (ਐੱਮਡੀਆਰ/ਆਰਆਰ ਟੀਬੀ) ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਮਿਆਦ, ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਲਾਗਤ ਜਿਹੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਹਨ। ਘੱਟ ਮਿਆਦ ਦੀ ਮੌਖਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਘਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਮ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ‘ਤੇ ਬੋਝ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਤੀਜੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ MDR/RR ਟੀਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਮੌਖਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਰਥਿਕ ਸਬੂਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਲਾਜ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨੂੰ 9-18 ਮਹੀਨਿਆਂ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਇਹ ਦਵਾਈਆਂ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਟੀਬੀ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਤੀ ਨੂੰ ਗਤੀ ਦੇਣ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਰਜੀਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। 

ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੀਪੀਏਐੱਲ-ਅਧਾਰਿਤ ਇਲਾਜ ਵਿਧੀਆਂ ਲਾਗਤ-ਬੱਚਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ-ਰੋਧਕ ਟੀਬੀ ਦੇ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਐੱਨਟੀਈਪੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮੇਟਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਪਣਾਉਣ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਾ ਅਧਿਐਨ ਇਸ ਲਿੰਕ ‘ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ: https://ijmr.org.in/cost-effectiveness.pdf

***********

ਐੱਸਆਰ/ਜੀਐੱਸ/ਏਕੇ


(Release ID: 2227476) ਵਿਜ਼ੀਟਰ ਕਾਊਂਟਰ : 4